Η πρώτη ύλη της φωτογραφίας, το Φως

Η φύση του φωτός είναι πάρα πολύ σημαντική για την ίδια την ζωή και την ύπαρξη της. Πόσο μάλλον για την φωτογραφία όπου το φως αποτελεί την πρώτη ύλη της. Στις ιδιότητες του φωτός οφείλουμε όλες τις παραμέτρους της φωτογραφίας. Η ίδια η φωτογραφία οφείλει την ύπαρξη της στην ιδιότητα της ευθύγραμμης μετάδοσης του φωτός.

Χάρη στην ευθύγραμμη μετάδοση του φωτός έχουμε τον σχηματισμό του φωτογραφικού ειδώλου

Το φως έχει διπλή φύση, σωματιδιακή και κυματική. Αυτό είναι πια αποδεκτό από όλους. Ο Isaac Newton στηριζόμενος στη σωματιδιακή φύση του φωτός, με βάση τις αρχές της διατήρησης της ενέργειας και της ορμής, διατύπωσε  το νόμο της ανάκλασης του φωτός. Ένα νόμο που είναι ο πρώτος που πρέπει να έχει στο μυαλό του ο φωτογράφος. Μας λέει λοιπόν αυτό ο νόμος

Η γωνία πρόσπτωσης του Φωτός (π) = με τη γωνία ανάκλασης του Φωτός (α)

Το φως με την γωνία με την οποία πέφτει στα αντικείμενα, με την ίδια ακριβώς γωνία φεύγει. Τι σημαντική πληροφορία για τους ανθρώπους (φωτογράφους) που κυνηγάνε το φως!

Η κυματική φύση του Φωτός

Με  σημαντικά φαινόμενα με τα οποία εμπλέκεται το φως και φυσικά αφορούν και την φωτογραφία ασχολήθηκε ο Thomas Young (ο τελευταίος άνθρωπος που τα ήξερε όλα) με τα περίφημα πείραματα του απέδειξε ότι το φως έχει κυματική φύση, είναι μάλιστα εγκάρσια κύματα.
Το αποκορύφωμα της έρευνας και της κατανόησης της κυματικής φύσης του φωτός ήρθε μερικά χρόνια αργότερα με τις έρευνες του μεγάλου James Clerk Maxwell όπου μας έδειξε ότι το φως είναι το φως είναι εγκάρσια ηλεκτρομαγνητικά κύματα, τα οποία ξεκινούν από τη φωτεινή πηγή και διαδίδονται προς όλες τις κατευθύνσεις, πράγμα που αποδείχτηκε και πειραματικά μερικά χρόνια αργότερα από τον Heinrich Rudolf Hertz.

Η ταχύτητα διάδοσης του ηλεκτρομαγνητικού κύματος (c), η συχνότητα (f) και το μήκος κύματος (λ) συνδέονται με τη σχέση c=λf. Όλες οι μορφές της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας διαδίδονται με την ίδια ταχύτητα στο κενό, 3.108m/s. Ενώ μάθαμε ότι το ορατό φως χάρη στο οποίο βλέπουμε και με το οποίο συνήθως φωτογραφίζουμε έχει μήκη κύματος από 400nm έως και 700nm περίπου.

Η σωματιδιακή φύση του Φωτός

Παρόλο η θεωρία του ηλεκτρομαγνητισμού και της κυματικής φύσης του φωτός ερμήνευσε ορισμένα φαινόμενα όπως η συμβολή, η περίθλαση ή η πόλωση, δεν επαρκούσε για να ερμηνεύσει διάφορα άλλα φαινόμενα. Ο Max Karl Ernst Ludwig Planck για να ερμηνεύσει την ακτινοβολία που παράγει ένα θερμαινόμενο σώμα, εισήγαγε τη θεωρία των κβάντα φωτός. Αυτή την θεωρία εφάρμοσε αργότερα ο Albert Einstein, για να ερμηνεύσει το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. Για την ερμηνεία του αυτή μάλιστα πήρε το βραβείο Νόμπελ.

Σύμφωνα με την κβαντική θεωρία το φως εκπέμπεται όχι κατά συνεχή τρόπο αλλά με πακέτα ενέργειας που ονομάζονται φωτόνια. Μια φωτιστική πηγή δεν εκπέμπει συνεχώς κύματα αλλά φωτόνια, καθένα από τα οποία χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένη συχνότητα και έχει συγκεκριμένη ποσότητα ενέργειας που μας δίνεται από την σχέση

E=hf (f είναι η συχνότητα και το h ονομάζεται σταθερά του Plank και έχει τιμή h=6,63.10-34Js)

Η κβαντική θεωρία δεν αναιρεί την κυματική φύση του φωτός. Το φωτόνιο έχει και κυματικές ιδιότητες μιας και η ενέργεια του εξαρτάται από τη συχνότητα του. Χάρη στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο είχαμε την δημιουργία των φωτόμετρων πιο παλιά και την ψηφιακή φωτογραφία στην σημερινή εποχή.

Η πρώτη ύλη του φωτογράφου είναι το φως

Το πρώτο που πρέπει να κατανοήσει ένας φωτογράφος είναι η φύση της πρώτης ύλης του. Οι ζωγράφοι ζωγραφίζουν με τα μολύβια, τα κάρβουνα και τις μπογιές, οι φωτογράφοι ζωγραφίζουν με το φως. Έτσι ο φωτογράφος πρέπει να μελετήσει πως το φως μεταδίδεται και κινείται, πως συγκεντρώνεται, πως ανακλάται, πως διαθλάται, πως περιθλάται. πως αναλύεται, πως διαχέεται και όλες τις υπόλοιπες ιδιότητες του φωτός για να αποκτήσει την γνώση που είναι απαραίτητη για να το κυνηγήσει Γιατί αυτό είναι η φωτογραφία, ένα συνεχόμενο περιπετειώδες κυνήγι του φωτός.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Τα Σφάλματα των σύγχρονων Φωτογραφικών Φακών

Οι φωτογραφικοί φακοί παρουσιάζουν διάφορα σφάλματα. Η μεγάλη πρόκληση για τις κατασκευάστριες εταιρείες είναι να σχεδιάζουν φακούς που να διορθώνουν σε μεγάλο βαθμό ή να εξαλείφουν εντελώς τα σφάλματα των φακών που σαν αποτέλεσμα έχουν την πτώση της ποιότητας της φωτογραφικής εικόνας. Τα σφάλματα των φωτογραφικών φακών απασχολούσαν και θα απασχολούν την φωτογραφική κοινότητα από τις πρώτες απλές σχεδιάσεις των φωτογραφικών φακών με ένα στοιχείο μέχρι τις πολύπλοκές σημερινές σχεδιάσεις φακών με την βοήθεια των ηλεκτρονικών υπολογιστών, με τα πολλά οπτικά στοιχεία και ομάδες.

Σφάλμα σφαιρικής εκτροπής

Στην μάχη κατά των σφαλμάτων των φωτογραφικών φακών έχουν μπει από την μια τα προγράμματα επεξεργασίας που διορθώνουν αρκετά από τα σφάλματα, αλλά και το ίδιο το λογισμικό των φωτογραφικών μηχανών που προσπαθεί να βελτιώσει τα σφάλματα καμπυλότητας, τις παραμορφώσεις, καθώς και τις χρωματικές εκτροπές. Τα σφάλματα των φωτογραφικών φακών χωρίζονται και σε κατηγορίες. Στα γεωμετρικά και στα χρωματικά σφάλματα καθώς και στα σφάλματα στον άξονα και στα πλάγια. Υπάρχουν σφάλματα των φακών που επηρεάζουν  γενικά την ποιότητα της φωτογραφίας μειώνοντας την ευκρίνεια, το κοντράστ και τον χρωματικό κορεσμό, αλλά υπάρχουν και σφάλματα που εμφανώς αλλοιώνουν τμήματα της φωτογραφίας. Για το καθένα από τα σφάλματα που υπάρχει στην παρακάτω λίστα θα ακολουθήσει αναλυτικό άρθρο. Σημαντική διευκρίνηση που πρέπει να κάνω ότι εδώ δεν αναφέρομαι μόνο στα σφάλματα των απλών φακών που μελετάει η οπτική, αλλά στα σφάλματα και τα προβλήματα των σύνθετων φωτογραφικών φακών που μας τα δείχνει η καθημερινή φωτογραφική εμπειρία.

Σφάλμα χρωματικής εκτροπής

Τα κύρια σφάλματα των φωτογραφικών φακών που έχουν σαν αποτέλεσμα την μείωση της ποιότητας του φωτογραφικού ειδώλου είναι:

Σφαιρική Εκτροπή

Σφάλμα Κόμης (Κόμα)

Αστιγματισμός

Καμπυλότητα πεδίου

Παραμόρφωση

Χρωματική Εκτροπή

Περίθλαση

Χάσιμο Φωτεινότητας στα Άκρα (Βινιετάρισμα)

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Οι σύγχρονοι φωτογραφικοί φακοί

Οι φωτογραφικοί φακοί είναι συσκευές που προσαρμόζονται στις φωτογραφικές μηχανές και δημιουργούν το φωτογραφικό είδωλο συγκεντρώνοντας το φως και έτσι μας επιτρέπουν να χρησιμοποιήσουμε πολύ πιο σύντομους χρόνους έκθεσης σε σχέση με το αν φωτογραφίζαμε με μια φωτογραφική μηχανή χωρίς φακό (pinhole). Οι σύγχρονοι φωτογραφικοί φακοί είναι σύνθετα οπτικά συστήματα που η σχεδίαση τους έχει σκοπό την δημιουργία όσο το δυνατόν καλύτερης φωτογραφικής εικόνας. Όμως ακόμη και οι καλύτεροι και ακριβότεροι φωτογραφικοί φακοί παρουσιάζουν ορισμένα μικρά ή μεγάλα οπτικά σφάλματα (Δείτε την ανάρτηση Τα σφάλματα των Φωτογραφικών Φακών).

Η γκάμα των εναλλακτικών φωτογραφικών για την σύγχρονη DSLR

Υπάρχουν φωτογραφικοί φακοί που είναι μόνιμα προσαρμοσμένοι επάνω στις φωτογραφικές μηχανές και εναλλακτικοί φωτογραφικοί φακοί για τις φωτογραφικές μηχανές που μπορούμε να αλλάζουμε φακούς ανάλογα με τις ανάγκες μας. Οι φωτογραφικοί φακοί κατηγοριοποιούνται κυρίως σε σχέση με την εστιακή τους απόσταση που μετριέται σε mm, σε τρεις μεγάλες κατηγορίες τους Ευρυγώνιους φακούς, τους Κανονικούς φακούς και τους Τηλεφακούς.

Ευρυγώνιοι Φακοί

Ευρυγώνιοι είναι οι φακοί με μεγάλη γωνία λήψης και μικρή εστιακή απόσταση. Χωρίζονται και αυτοί με την σειρά τους σε φωτογραφικούς φακούς μάτι ψαριού “fisheye” που διαθέτουν την μεγαλύτερη γωνία λήψης (συνήθως 180 μοίρες), σε υπερευρυγώνιους και σε κανονικούς ευρυγώνιους. Δείτε και την ανάρτηση μου Ευρυγώνιοι Φακοί

Κανονικοί (νορμάλ) Φακοί

Κανονικοί φωτογραφικοί φακοί ή νορμάλ ονομάζονται οι φακοί που διαθέτουν εστιακή απόσταση κοντινή με την εστιακή απόσταση του ανθρώπινου ματιού, οπότε τα είδωλα που σχηματίζουν μας φαίνονται πιο φυσιολογικά από άποψη προοπτικής και παραμορφώσεων. Δείτε και την ανάρτηση μου Κανονικοί Φακοί.

Τηλεφακοί

Τηλεφακοί είναι οι φωτογραφικοί φακοί με μικρές γωνίες λήψης και μεγάλες εστιακές αποστάσεις και χωρίζονται και αυτοί με την σειρά τους σε μικρούς τηλεφακούς ή φακούς πορτραίτου, σε μεσαίους τηλεφακούς και σε μεγάλους τηλεφακούς ή υπερτηλεφακούς. Δείτε και την ανάρτηση μου Τηλεφακοί.

Οι σύγχρονοι φωτογραφικοί φακοί χωρίζονται σε δύο ακόμη μεγάλες κατηγορίες στους φωτογραφικούς φακούς σταθερής εστιακής απόστασης και στους φακούς με μεταβλητές εστιακές αποστάσεις (φακοί ζουμ).

Σταθεροί (κύριοι) Φακοί

Σταθεροί ή κύριοι ονομάζονται οι φωτογραφικοί φακοί με σταθερή εστιακή απόσταση. Είναι οι φακοί με την καλύτερη φωτογραφική ποιότητα, ενώ πιο εύκολα διαθέτουν φωτεινότερα, ανοιχτότερα διαφράγματα. Το μειονέκτημα τους είναι το παραπάνω βάρος που προσθέτουν στην φωτογραφική τσάντα, το κόστος απόκτησης τους και ότι πρέπει να τους αλλάζουμε συνέχεια στην φωτογραφική μας μηχανή.

Ζουμ Φακοί

Φακοί μεταβλητής εστιακής απόστασης ή φακοί ζουμ ονομάζονται οι φακοί που περιλαμβάνουν διαφορετικές εστιακές αποστάσεις στον ίδιο φακό και που τις αλλάζουμε απλά κουνώντας ένα δαχτυλίδι. Είναι βολικοί καθώς με ένα φακό ο φωτογράφος έχει πολλές επιλογές εστιακής απόστασης, δεν χρειάζεται να αγοράζει και να κουβαλάει πολλούς φακούς (αλλά και να τους αλλάζει συνέχεια στη φωτογραφική του μηχανή). Από την άλλη μεριά οι φακοί ζουμ είναι χειρότεροι ποιοτικά από τους σταθερούς και ακόμη και οι φωτεινότεροι δεν διαθέτουν τόσο ανοιχτά διαφράγματα όσο οι σταθεροί φωτογραφικοί φακοί.

Υπάρχουν κι άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά στους σύγχρονους φωτογραφικούς φακούς. Για παράδειγμα αν είναι φτιαγμένοι για κάποιες ειδικές χρήσεις. Έτσι μπορεί να συναντήσουμε φακούς αρχιτεκτονικούς που μας επιτρέπουν τον έλεγχο της προοπτικής ή φακούς για μακροφωτογραφία που μας επιτρέπουν να εστιάσουμε σε πολύ κοντινές αποστάσεις.

Ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό των φωτογραφικών φακών είναι το πιο φωτεινό  (ανοιχτό) τους διάφραγμα,  αλλά και γενικότερα η κλίμακα των διαφραγμάτων που διαθέτουν. Ειδικότερα για τους ζουμ φακούς ενδιαφέρον έχει αν αυτή η κλίμακα είναι σταθερή ή μεταβαλλόμενη ανάλογα με την εστιακή απόσταση.

Επάνω στους σύγχρονους φωτογραφικούς φακούς θα δείτε πολλές ενδείξεις  που είναι αρκετά ενημερωτικές σε σχέση με τα χαρακτηριστικά τους καθώς και διάφορους επιλογείς/κουμπιά που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την σωστή τους λειτουργία. Για όλα τα παραπάνω που αφορούν τους φωτογραφικούς φακούς θα αναφερθώ σε ξεχωριστά άρθρα/αναρτήσεις, μέχρι να ολοκληρώσω όλα αυτά που αφορούν τους φωτογραφικούς φακούς.

Σχετικά άρθρα για τους Φωτογραφικούς Φακούς

Διαβάστε τους φακούς της Nikon

Διαβάστε τους φακούς της Canon

Διαβάστε τους φακούς της Sony

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Το πιο χρήσιμο αντικείμενο μετά την φωτογραφική σας μηχανή

Μαζί με την καινούργια σας φωτογραφική μηχανή στο κουτί της υπήρχε και ένα ογκώδες βιβλιαράκι. Το εγχειρίδιο χρήσης. Όσο και αν σας φαίνεται απίστευτο αυτό το βιβλιαράκι περιλαμβάνει τα περισσότερα από αυτά που μπορεί να κάνει η φωτογραφική σας μηχανή, τουλάχιστον όσο αφορά τα διάφορα κουμπιά της και τους επιλογείς, αλλά και όσο αφορά τις ρυθμίσεις του μενού. Μπορεί παρόλο που είναι στην ελληνική γλώσσα οι περισσότεροι όροι να σας φαίνονται κινέζικα, αλλά αυτό συμβαίνει γιατί χρειάζεται να έχει κάποιος μια μικρή εμπειρία στην φωτογραφική γλώσσα για να μπορέσει να κατανοήσει τις αναφορές σε κάθε ξεχωριστό κεφάλαιο του.

Παλιό Εγχειρίδιο χρήσης φωτογραφικής μηχανής

Ακόμη και το έχετε χάσει μπορείτε να βρείτε όλα τα Εγχειρίδια Χρήσης σε ηλεκτρονική μορφή ψάχνοντας στο ίντερνετ. Έτσι κι αλλιώς σε ηλεκτρονική μορφή το Εγχειρίδιο Χρήσης , ειδικά αν το είδος του αρχείου έχει την δυνατότητα αναζήτησης, είναι ακόμη πιο εύχρηστο από το τυπωμένο. Το Εγχειρίδιο Χρήσης είναι απαραίτητο στον αρχάριο, αλλά ακόμη πιο χρήσιμο στο έμπειρο φωτογράφο. Στις περισσότερες λειτουργίες η σύγχρονη ψηφιακή φωτογραφική μηχανή δίνει πολλές δυνατότητες και ο πιο σύντομος τρόπος να ανακαλύψετε αυτές τις δυνατότητες είναι να τις βρείτε μέσα στο Εγχειρίδιο Χρήσης (ή να έρθετε στα μαθήματα μου).

Σελίδα από σύγχρονο Εγχειρίδιο Χρήσης Φωτογραφικής σας Μηχανής

Ότι ισχύει για τις καινούργιες φωτογραφικές μηχανές ισχύει και για τις παλιές, τις μεταχειρισμένες ή τις δανεικές. Μόλις βρεθούν στα χέρια σας το πρώτο που πρέπει να κάνετε είναι να αναζητήσετε το Εγχειρίδιο Χρήσης (manual) στο ίντερνετ, αν είναι δυνατόν στα ελληνικά, αλλιώς στα αγγλικά που υπάρχει σίγουρα ώστε να σας βοηθήσει ρυθμίσετε την φωτογραφική μηχανή από την αρχή. Όλες οι μηχανές έχουν μια επιλογή που τις επαναφέρει στις αρχικές εργοστασιακές ρυθμίσεις και μετά θα ρυθμίσετε την φωτογραφική μηχανή σύμφωνα με τις δικές σας προτιμήσεις. Πάντα με βοηθό το Εγχειρίδιο Χρήσης.

Μια λίστα με τα άρθρα που αφορούν την φωτογραφική τεχνική

Από τον Σεπτέμβριο που ενεργοποίηση ξανά την δημοσίευση άρθρων στο photographyinfo.gr  με την μορφή των αναρτήσεων στο προσωπικό μου blog. Aνάμεσα στα άρθρα προσωπικού χαρακτήρα, στα άρθρα για την ιστορία της φωτογραφίας, τα άρθρα με τα χαρακτηριστικά των φωτογραφικών μηχανών και τα άρθρα με λευκώματα και γενικά το έργο γνωστών φωτογράφων, δημοσιεύω και άρθρα που αφορούν την τεχνική της φωτογραφίας.

Μέσα στους τελευταίους 4 μήνες ανάμεσα στις 170 αναρτήσεις στο blog μου έχω δημοσιεύσει αρκετά και έτσι πιστεύω πως είναι χρήσιμη μια λίστα για να μπορεί κάποιος να τα βρει μαζεμένα πέρα από τις ανακοινώσεις μου στο facebook ή τις αναζητήσεις που μπορεί να κάνει στο google ή στο ίδιο το blog. Αυτού του είδους οι λίστες, ένας μικρός απολογισμός των διάφορων άρθρων θα ανεβαίνει για όλες τις κατηγορίες των άρθρων.

Καθαρισμός του ψηφιακού αισθητήρα από την φωτογραφική μηχανή

Φίλτρα Closu-up για Μακροφωτογραφία

Καλύτερα Ηλιοβασιλέματα με τις ρυθμίσεις της ισορροπίας λευκού

Φωτογραφίστε το Φεγγάρι

Μπόκε (Bokeh) στην φωτογραφία

Crop και Full Frame αισθητήρες στις DSLR φωτογραφικές μηχανές

Picture Style (Στυλ εικόνας) στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές της Canon

Ορισμός του Picture control στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές της Nikon

Creative Style (Δημιουργικό Στυλ) στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές της Sony

Ρυθμίσεις Picture Mode στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές Olympus E

Προστατευτικό Φίλτρο UV για τους Φωτογραφικούς μας Φακούς

Φωτογραφικοί Φακοί για Crop και για Full Frame φωτογραφικές μηχανές

Διαβάστε τους εναλλακτικούς Φωτογραφικούς Φακούς της Canon

Διαβάστε τους εναλλακτικούς φωτογραφικούς φακούς της Nikon (Nikkor)

Τα Ιερά Βιβλία της Φωτογραφίας

Ρυθμίσεις ισορροπίας λευκού (WB – White Balance) στην ψηφιακή φωτογραφική μηχανή

Αντιστάθμιση έκθεσης (+/-) στην Φωτογραφία

Ο νόμος της Αμοιβαιότητας στην Φωτογραφία

Τι είναι το stop στην φωτογραφία;

Προγραμματισμένη Έκθεση στην Φωτογραφία (P)

Έκθεση με προτεραιότητα ταχύτητας (S ή Tv)

Έκθεση με προτεραιότητα διαφράγματος (Α ή Αv)

Χειροκίνητη Έκθεση στη Φωτογραφία (M)

Το Διάφραγμα (f) στη Φωτογραφία

Ταχύτητα Φωτοφράχτη ή Χρόνος Έκθεσης

Η κλίμακα Ευαισθησίας του ψηφιακού αισθητήρα (ISO)

Αρχεία Εικόνας με κατάληξη .NEF (Nikon Electronic Format)

Η επιλογή του αρχείου αποθήκευσης των φωτογραφιών μας στην φωτογραφική μας μηχανή (RAW ή JPG)

Συμβουλές για τον έλεγχο της σύγχρονης ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής

Ποια είναι η καλύτερη φωτογραφική μηχανή;