Category Archives: Ιστορία της Φωτογραφίας

Άρθρα σχετικά με την ιστορία της Φωτογραφίας

Edward Sheriff Curtis – Ο φωτογράφος των Ινδιάνων

Ο Edward Sheriff Curtis (1868–1952) ήταν ένας αμερικάνος φωτογράφος και εθνολόγος και στα δύο αυτοδίδακτος. Για πάνω από τριάντα χρόνια αφοσιώθηκε στην καταγραφή των ινδιάνικων φυλών από το Μεξικό μέχρι τον Καναδά, ένα υλικό -κείμενα και 1500 φωτογραφίες – που μετά από πολλές περιπέτειες τυπώθηκε σε ένα 20τομο έργο που ονομάστηκε “The North American Indian”.

Edward Sheriff Curtis

Edward Sheriff Curtis

O Edward Curtis ξεκίνησε την καριέρα του σαν μαθητευόμενος φωτογράφος στα 17 του στην Μινεσότα. Στα 19 του μετακόμισε στο Σηάτλ και άνοιξε το δικό του φωτογραφικό στούντιο. Μια φωτογραφία του που κέρδισε το χρυσό μετάλλιο σε μια έκθεση που υποστηρίζονταν από την National Geographic  Society ήταν η αφορμή να γνωριστεί με ένα μικρό κύκλο εθνολόγων ειδικευμένων στου βορειοαμερικάνους ινδιάνους.

Edward Sheriff Curtis

Αυτές οι γνωριμίες τον βοήθησαν να γίνει ο επίσημος φωτογράφος στην  Harriman Alaska Expedition το 1899 όπου και απόκτησε τις πρώτες του γνώσεις στην εθνολογία κατά την διάρκεια των απογευματινών διαλέξεων που γίνονταν από τα μέλη τη αποστολής. Οι εξαιρετικές φωτογραφίες του Curtis έγιναν η αφορμή για μια ακόμη πρόσκληση. Να φωτογραφίσει την φυλή των Μαυροπόδαρων στην Μοντάνα το 1900. Μετά από αυτά τα δύο ταξίδια ο Curtis αποφάσισε να αφοσιωθεί αποκλειστικά στην καταγραφή  και φωτογράφιση των Ινδιάνων και για τα επόμενα χρόνια αναζητούσε υποστηρικτές. Το 1906 με χρηματοδότηση  από τον J.P. Morgan και αφού βρήκε τους κατάλληλους συνεργάτες  σε ένα χρόνο το 1907 κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος του “The North American Indian”.

Edward Sheriff Curtis

Τζερόνιμο ο αρχηγός των Απάτσι

Αυτό το έργο ζωής του Curtis που στο τέλος τον οδήγησε στην χρεοκοπία περιλαμβάνει πάνω από 40000 φωτογραφίες και πάνω από 10000 ηχογραφήσεις από 80 ινδιάνικες φυλές. Κατέγραψε τις διαλέκτους, τις παραδόσεις και την ιστορία, τις διατροφικές συνήθειες, τα έθιμα, τα ρούχα, την αρχιτεκτονική , τους τρόπους διασκέδασης και τις διάφορες τελετές, από τις κάθε είδους γιορτές μέχρι τις κηδείες. Ένα έργο τεράστιο που παρόλο που δημοσιεύτηκαν 20 τόμοι μοιάζει ανολοκλήρωτο. Είναι πάντως το μεγαλύτερο φωτογραφικό εγχείρημα που έγινε ποτέ και ο τίτλος “ο φωτογράφος των Ινδιάνων” ίσως να μοιάζει φτωχός καθώς ο Edward Sheriff Curtis ήταν πολλά περισσότερα.

Edward Sheriff Curtis

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Οι πρώτες Leica

Το 1913 ο Oskar Barnack επικεφαλής μηχανικός στην εταιρεία οπτικών συστημάτων Leitz στη Γερμανία, αποφάσισε να σχεδιάσει μια φωτογραφική μηχανή, αλλά μια μηχανή αλλιώτικη από τις άλλες. Ο ίδιος ήταν παθιασμένος φωτογράφος και ορειβάτης αλλά επειδή υπέφερε από άσθμα, του ήταν δύσκολο να κουβαλάει στις εξορμήσεις στα βουνά τον βαρύ φωτογραφικό εξοπλισμό που ήταν απαραίτητος εκείνη την εποχή για κάποιον που ήθελε ποιοτικές φωτογραφίες. Έτσι το ζητούμενο ήταν μια μικρή σε μέγεθος και ελαφριά φωτογραφική μηχανή με μικρό μέγεθος φιλμ που θα στηρίζεται στους εξαιρετικούς φακούς για να μπορεί να παράγει αρνητικά που να μπορούν να δώσουν ποιοτικές εκτυπώσεις στον σκοτεινό θάλαμο.

leica

Το πρωτότυπο της Leica που σχεδίασε ο Oskar Barnack (Ur Leica)

Σχεδιάζοντας μια φωτογραφική μηχανή για δραστηριότητες στη φύση ο Barnack το 1914 παρουσίασε στο αφεντικό του τον Ernst Leitz, την πρώτη Leica (από τα αρχικά Lei από το Leitz και ca από το camera). H μηχανή έπαιρνε καρούλια γεμισμένα με κινηματογραφικό φιλμ 35mm και δημιουργούσε αρνητικά 24mmX36mm. Μέγεθος φιλμ αλλά και μηχανή έγιναν τα πρότυπα για την φωτογραφία αλλά και για τις φωτογραφικές μηχανές τα χρόνια που ακολούθησαν.

leica

Η Leica 0 που κατασκευάστηκε σε 31 κομμάτια  για δοκιμές

Ο 1ος παγκόσμιος πόλεμος δεν επέτρεψε την άμεση εφαρμογή των σχεδίων. Μόλις το 1923 μετά από αρκετές βελτιώσεις στην μηχανή και στους φακούς φτιάχτηκαν 31 πρωτότυπα και δόθηκαν σε φωτογράφους να τις δοκιμάσουν σε πραγματικές συνθήκες. Παρόλο που τα σχόλια που πήρε η μηχανή δεν ήταν όλα θετικά με μια τολμηρή επιχειρηματική κίνηση ο Leitz, αποφάσισε με κάποιες ακόμη βελτιώσεις να δώσει εντολή το 1924 να κατασκευαστούν 1000 μηχανές.

leica

Η πρώτη Leica (Ι) που βγήκε στην αγορά

Η μηχανή παρουσιάστηκε στην ανοιξιάτικη εμπορική έκθεση στη Λειψία (Leipzig) της Γερμανίας το 1925 και η επιτυχία της ήταν άμεση. Η Leitz συνέχισε να εξελίσσει την μηχανή, αλλά και τους φακούς που αυτοί είναι που κυρίως δημιούργησαν τον μύθο της Leica. Οι φακοί αλλά μαζί και οι σπουδαίοι φωτογράφοι που το έργο τους είναι συνδεμένο με μια Leica.  Ανάμεσα τους μερικά από τα σπουδαιότερα ονόματα της φωτογραφίας του 20ου αιώνα με πρώτο τον πατριάρχη της φωτογραφίας δρόμου Henri Cartier-Bresson αλλά και τους  Elliott Erwitt, Robert Frank, Bruce Gilden, Bruce Davidson, Inge Morath, Martine Franck, Sebastião Salgado, Alex Webb, Joel Meyerowitz, Garry Winogrand, Mark Cohen, Ralph Gibson, ακόμη και τον πολεμικό φωτορεπόρτερ Larry Burrows.

leica

Η πρώτη Leica του Henri Cartier-Bresson

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

 

 

Άλλη μια…με Graflex!

Το 1887 από τον William F. Folmer και τον William E. Schwing ιδρύθηκε ένα μικρό εργοστάσιο επεξεργασίας μετάλλου με σκοπό να κατασκευάζει  διάφορα φωτιστικά υγραερίου  αλλά και ποδήλατα. Μιας και ο φωτισμός με το υγραέριο αντικαταστήθηκε σιγά-σιγά από τον ηλεκτρισμό, η τεχνογνωσία τους  οδήγησε και στην κατασκευή φωτογραφικών μηχανών. Αυτή η μεταλλουργία έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στην φωτογραφία του πρώτου μισού του 20ου αιώνα καθώς κατασκεύαζε την φωτογραφική μηχανή που προτιμούσαν οι περισσότεροι φωτορεπόρτερ μέχρι την επικράτηση των Νikon F την δεκαετία του 60 και  Nikon F2 την δεκαετία του 70′. Ήταν η υπέροχη Graflex.

Graflex

Η πρώτη Graflex βγήκε στην αγορά το 1899 και  έκανε μεγάλη επιτυχία, τόσο μεγάλη που τράβηξε την προσοχή της Kodak που αμέσως αγόρασε την Folmer and Schwing Manufacturing Company το 1905 και την μετονόμασε σε Graflex. Κάτω  από την διοίκηση την Kodak σχεδιάστηκαν όλα τα επιτυχημένα μοντέλα για τους φωτορεπόρτερ που έκαναν την εταιρεία διάσημη. Το 1926 εξαιτίας ενός αντιμονοπωλιακού νόμου η Kodak αναγκάστηκε να πουλήσει την εταιρεία που συνέχισε αυτόνομα την πορεία της σαν Graflex Inc. μέχρι το 1958 που άρχισε η πτωτική της πορεία. Μετά από διάφορες εξαγορές και συγχωνεύσεις έγινε τμήμα της Singer μέχρι το 1973 που διαλύθηκε και τον εξοπλισμό της τον αγόρασε η TOYO.

Το πιο πετυχημένο μοντέλο ήταν η Speed Graphic που παράγονταν με διάφορες βελτιώσεις από το 1912 μέχρι το 1973. Οι Graflex ήταν μηχανές μεγάλου φορμά και έπαιρναν διάφορα μεγέθη φιλμ με τα πιο δημοφιλή να είναι το 6,5Χ9 και το 10Χ12,5. Με τόσο μεγάλο μέγεθος φιλμ και τους εξαιρετικούς φακούς από κάμερες στούντιο που φόραγαν, τραβούσαν φωτογραφίες εξαιρετικής ποιότητας και για αυτό είχαν κερδίσει την προτίμηση των φωτορεπόρτερ. Οι Graflex ενώ ήταν μηχανές μεγάλου φορμά είχαν φωτοφράχτη εστιακού επιπέδου, ενώ όταν οι φωτογράφοι χρησιμοποιούσαν φακούς με διαφραγματικό φωτοφράχτη, τοποθετούσαν την ταχύτητα της μηχανής στο T.

Graflex

Ενώ η ποιότητα τους ήταν εξαιρετική η χρήση της φωτογραφικής μηχανής ήταν ιδιαίτερα κοπιαστική και χρονοβόρα. Σαν παιχνίδι έχω τραβήξει με μηχανές Graflex που έπεσαν στα χέρια μου την δεκαετία του 80΄ και έχω τεράστιο θαυμασμό για τους φωτογράφους που για πάνω από 50 χρόνια έκαναν φωτορεπορτάζ με αυτές τις αργές μηχανές. Η κραυγή “Άλλη μια” ή “Μια ακόμη”,  για όσους δεν προλάβαιναν να φωτογραφίσουν το θέμα τους ήταν από τις πιο συνηθισμένες εκείνη την εποχή και είναι γνωστό το ανέκδοτο του Προέδρου των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν, που είχε παρουσιάσει τους διαπιστευμένους φωτογράφους στον Λευκό Οίκο  σαν  μέλη του “Just One More Club”.

Graflex

O Arthur (Usher) Fellig με το ψευδώνυμο Weegee, είναι ο πιο γνωστός φωτογράφος που χρησιμοποιούσε Graflex σε όλη την καριέρα του

Η παρουσία της Graflex  έχει σημαδέψει μια ολόκληρη περίοδο της φωτογραφίας και θα την θυμόμαστε πάντα χάρη στις ασπρόμαυρες αμερικάνικες ταινίες. Όπου και να  εμφανίζεται φωτορεπόρτερ, κρατάει πάντα  στα χέρια του μια Graflex. Με την χαρακτηριστική κίνηση των φωτογράφων για την  αλλαγή του επίπεδου φορέα,  το φόρτωμα του φιλμ και το τράβηγμα της ασφάλειας και φυσικά τις φλασόλαμπες μιας χρήσης για τα φορητά φλας που χρησιμοποιούσαν μαζί με τις Graflex.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Sebastião Salgado – Genesis

Αυτό το βιβλίο και η τελευταία από ότι φαίνεται δουλειά του μεγάλου φωτογράφου και ανθρωπιστή είναι όντως όπως ο ίδιος το χαρακτηρίζει το magnum opus του. Κλείνοντας την τεράστια φωτογραφική του καριέρα με έναν ύμνο στη Γη, τον πλανήτη μας που με τόσο βάναυσο τρόπο έχουμε ασελγήσει πάνω του. Genesis ονομάζεται αυτό το οκτάχρονο project του Sebastião Salgado που μας παρουσιάζει το ανέγγιχτο ακόμη από τον σύγχρονο ανθρώπινο πολιτισμό κομμάτι του πλανήτη μας, με την δική του ξεχωριστή ματιά.

salgadogenesis

Όσοι γνωρίζαμε λίγα πράγματα για τον Salgado ξέραμε ότι γεννήθηκε μεγάλωσε σε ένα αγρόκτημα στην Βραζιλία που του ενέπνευσε την αγάπη του και τον σεβασμό του για την φύση. Ξέραμε ακόμη πριν από το ντοκυμαντέρ “Το αλάτι της Γης” που αφορούσε την ζωή του, για την δημιουργία του Instituto Terra και την προσπάθεια έκαναν μαζί με την γυναίκα του Lélia Wanick Salgado, για την αναγέννηση των τροπικών δασών. Όμως πιστεύω ότι ειδικά μετά την προτελευταία δουλειά του που αφορούσε τους πρόσφυγες, κανείς δεν περίμενε αυτή την στροφή του Salgado στην φωτογραφία του τοπίου και της άγριας φύσης.

salgadogenesis1

Χρειάστηκαν πάνω από 30 ταξίδια με κάθε είδους μέσο, με τα πόδια, με αεροπλάνα, ελικόπτερα, πλοία, αυτοκίνητα, κανό και αερόστατα. Από το υπερβολικό κρύο των πόλων,  στην  πύρινη κόλαση των ηφαιστείων και των ερήμων ο Salgado με την ενέργεια ενός έφηβου μας παρουσιάζει μια μοναδική συλλογή από εικόνες της φύσης, της άγριας ζωής, αλλά και ανθρώπινων φυλών  που ζουν απομονωμένες μακριά από τον πολιτισμό.  Μια μοναδική ερωτική επιστολή προς τον πλανήτη μας όπως την χαρακτηρίζει ο ίδιος ο φωτογράφος.

salgadogenesis2

Η επιλογή στην ασπρόμαυρη φωτογραφία παραμένει σταθερή και σε αυτό το γιγάντιο έργο του Salgado, ο οποίος και με την βοήθεια της τεχνολογίας καταφέρνει το απίστευτο. Να ξεπεράσει τον μεγάλο δάσκαλο μας και το σημείο αναφορά μας στην ασπρόμαυρη φωτογραφία τοπίου τον Ansel Easton Adams και πιστεύω ότι κι αυτός ο δάσκαλος θα ήταν περήφανος για αυτόν τον μαθητή. Η δεδομένη δεξιοτεχνία του Salgado στην ασπρόμαυρη φωτογραφία φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη όσο αφορά την φόρμα, τις τονικές παραλλαγές αλλά και τις αντιθέσεις του φωτός και της σκιάς. Κοιτάς τις φωτογραφίες και μένεις με το στόμα ανοιχτό και με ανυπομονησία πηγαίνεις στην επόμενη.

salgadogenesis3

Το λεύκωμα είναι συγκλονιστικό. Σε αρκετές φωτογραφίες είναι φανερή η ψηφιακή επεξεργασία, αλλά έτσι δεν γίνονταν πάντα στις φωτογραφίες του Salgado, δεν φαίνονταν οι τοπικές υπερυποεκθέσεις στον σκοτεινό θάλαμο; Το μόνο που με ενοχλεί όπως και σε όλα τα φωτογραφικά άλμπουμ είναι οι φωτογραφίες σαλόνια που δεν βρίσκω το λόγο της υπάρξης τους ειδικά σε τόσο μεγάλα σε μέγεθος λευκώματα που μια χαρά φαίνονται και στην μια σελίδα οι φωτογραφίες.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Kodak Pocket Instamatic & φιλμ 110

Το 1972 η Kodak πάλι προξένησε στο πάταγο στον φωτογραφικό κόσμο, δημιουργώντας ένα καινούργιο φωτογραφικό κοινό (που σήμαινε καινούργια μερίδια στην αγορά). Ενώ όλες οι ανερχόμενες εταιρείες φωτογραφικών ειδικά οι γιαπωνέζικές έριχναν το βάρος τους σε όλο και πιο επαγγελματικά μοντέλα, η Kodak πιστή στην προσπάθεια της να προσελκύει πλατύτερο κοινό στην φωτογραφία , παρουσίασε την σειρά φωτογραφικών μηχανών Pocket Instamatic και το μικρό σε μέγεθος φιλμ σε κασέτα, το 110.

Pocket Instamatic 110

Η Pocket Instamatic ήταν η εξέλιξη μπορούμε να πούμε της σειράς instamatic με το φιλμ 126 αλλά σε ακόμη πιο μικρό μέγεθος και με ακόμη πιο ελαφριές και μικρές σε μέγεθος μηχανές, για αυτό και ο χαρακτηρισμός μηχανή τσέπης.

Pocket Instamatic 110

Σε όλη αυτή τη σειρά μηχανών κατασκευάστηκαν μόνο από την Kodak πάνω από 25 εκατομμύρια κομμάτια σε διάφορες εκδόσεις και το 110 φορμά του φιλμ παρόλο το μικρό μέγεθος και τις όχι τόσο ποιοτικές εκτυπώσεις του, παρέμεινε δημοφιλές μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 90′.

kodakpocket110b

Το κασετάκι του 110 φιλμ έδωσε την ευκαιρία και σε άλλους κατασκευαστές να δημιουργήσουν τα δικά τους μοντέλα που να το δέχονται και έτσι φτιάχτηκαν πολλά και διαφορετικά μοντέλα pocket μηχανών από όλους τους κατασκευαστές φωτογραφικών μηχανών, με πολλά και διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως ακολούθησαν φυσικά και στην παραγωγή του φιλμ 110. Η Kodak έκανε για μια ακόμη φορά το θαύμα της.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Sebastião Salgado – Other Americas

Μιας που ξεκίνησα να παρουσιάζω τα βιβλία του Sebastião Salgado ας τα πάρω από την αρχή. Το πρώτο βιβλίο-λεύκωμα του Salgado εκδόθηκε στην Γαλλία από τον εκδοτικό οίκο Contrejour και περιελάμβανε φωτογραφίες από ταξίδια που είχε κάνει ο Salgado από το 1977 ως το 1984,  στη Βραζιλία, στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία,  στη Γουατεμάλα και στο Μεξικό. Το βιβλίο είχε τίτλο Other Americas.

other americas

Το βιβλίο έγινε αμέσως κλασικό και έκανε άπειρες επανεκδόσεις σε όλο τον κόσμο. Από τις προδημοσίευσεις σε περιοδικά στις αρχές της δεκαετίας του 80 είχαμε καταλάβει ότι ο Salgado ήταν εκπληκτικός φωτογράφος, άλλωστε είχε γίνει μέλος του Magnum από το 1979, οπότε όλοι οι Μαγκνουμικοί παρακολουθούσαμε το έργο του από το ξεκίνημα.

other americas

Κανείς όμως πιστεύω δεν περίμενε αυτό που θα ακολουθούσε τις επόμενες δεκαετίες και το τεράστιο φωτογραφικό έργο που θα δημιουργούσε και θα άφηνε παρακαταθήκη στην ανθρωπότητα αυτός ο αγγελικός (να πω δαιμόνιος δεν μου πάει). Η φωτογραφία του Salgado έρχεται από αλλού. Έχουμε δει εξαιρετικό έργο από πολλούς φωτογράφους στο ας πούμε κοινωνικό ρεπορτάζ-ντοκουμέντο (αν και o Sebastião Salgado δεν κατηγοριοποιείται έτσι εύκολα), αλλά οι φωτογραφίες του Salgado παρόλο που είναι κατεξοχήν γήινες, μοιάζουν να είναι από άλλο πλανήτη.

other americas

Στο  Other Americas ο Salgado κάνει ένα οδοιπορικό στην γη των προγόνων του με μια ματιά που σπάνια την είχαμε δει μέχρι τότε. Ψήγματα του φωτογραφικού μεγαλείου του Salgado είχαμε δει και σε άλλους φωτογράφους και πριν και μετά ειδικά στο Magnum, αλλά κανείς δεν συγκεντρώνει την δύναμη που έχει η παναθρώπινη ματιά του. Ενώ πλησιάζει τόσο κοντά για να φωτογραφίσει τον ανθρώπινο πόνο, ανασαίνει στην κυριολεξία την ανάσα των θεμάτων του είτε κάνει τοπία, είτε κάνει πορτραίτα,  ταυτόχρονα είναι σαν να μας δίνει και την συνολική εικόνα,  ένας παντοκράτορας στον θόλο της στρατόσφαιρας.

otheramericas2

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Το πρώτο πορτραίτο 1840

Ο John William Draper ήταν ένας Αμερικάνος επιστήμονας γεννημένος στην Αγγλία το 1811. Όπως και τους περισσότερους επιστήμονες του καιρού του, τον απασχολούσαν διάφορα επιστημονικά πεδία. Γιατρός, Χημικός, Φιλόσοφος και Ιστορικός ο Draper, ήταν ένας από τους πρώτους που ασχολήθηκαν στην Αμερική με την καινούργια εφεύρεση, την Φωτογραφία. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών χάρη στις γνώσεις του στην χημεία κατορθώνει να φτιάξει πλάκες νταγκεροτυπίας πιο ευαίσθητες από τις γαλλικές και μειώνει τον απαραίτητο χρόνο έκθεσης στα 60 δευτερόλεπτα.

Ανάμεσα στις πρώτες του φωτογραφίες ήταν και ένα πορτραίτο της αδερφής του Dorothy Catherine Draper που θεωρείται ότι είναι το πρώτο πορτραίτο στην ιστορία της φωτογραφίας. Αυτή η φωτογραφία έγινε από νωρίς γνωστή στο κοινό καθώς ο Draper είχε στείλει ένα αντίγραφο το 1840 στον Sir John Frederick William Herschel για να τον ενημερώσει για τις βελτιώσεις που είχε κάνει στην μέθοδο της νταγκεροτυπίας.

39-firstportrait

Ο John William Draper ήταν επίσης ο πρώτος φωτογράφος που τράβηξε το φεγγάρι. Μερικές από τις φωτογραφίες του είναι εκπληκτικές για τα μέσα της εποχής. Εδώ σας παρουσιάζω την πρώτη χρονικά (Μάρτιος του 1840) που είναι αρκετά ταλαιπωρημένη, αλλά είναι ιστορική όπως και να το κάνουμε.

40-martios1840draper-moon-daguerreotype

Sebastião Salgado – Workers: An Archaeology of the Industrial Age

Ανάμεσα σε όλα τα φωτογραφικά λευκώματα ξεχωριστή θέση έχει για μένα αυτό το βιβλίο-έπος του σημαντικότερου φωτογράφου της εποχής μας. Οι “Εργάτες” του Sebastião Salgado κυκλοφόρησαν το 1993 και προκάλεσαν μεγάλη αίσθηση. Παρόλο που και τα προηγούμενα λευκώματα του Salgado ήταν συγκλονιστικά, με τους “Έργάτες” του μας παραδίδει ένα μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο, μια αρχαιολογία της χειρωνακτικής εργασίας σε όλες τις εκφάνσεις της.

salgadoworkers

Οι κριτικές για την υποδοχή του βιβλίου ήταν διθυραμβικές. Ακόμη και εκείνοι που στις προδημοσιεύσεις τολμούσαν να ψελλίζουν κάτι αρνητικό όχι για τις εικόνες αλλά για την παραδοχή του ίδιου του  Sebastião Salgado ότι δημιουργεί “στρατευμένη τέχνη”, σιώπησαν. Η στράτευση του Salgado στο αδάμαστο πανανθρώπινο πνεύμα δεν χωράει αμφισβητήσεις. Ο Άρθουρ Μίλλερ έγραψε σε μια παρουσίαση του έργου ” Ο Salgado αποκαλύπτει τον πόνο, την ομορφιά και τη βαρβαρότητα του κόσμου της εργασίας στον οποίο στηρίζονται τα  πάντα. Μια συλλογή από εικόνες με βαθιά αφοσίωση και εντυπωσιακή ικανότητα, μια ελεγεία  στις παραδοσιακές  μεθόδους εργασίας και παραγωγής”.

salgadoworkers1

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε έξι ενότητες-κεφάλαια Agriculture, Food, Mining, Industry, Oil και Construction. Υπάρχει ένα μεγάλο εισαγωγικό κείμενο αλλά και μεγάλες επεξηγηματικές λεζάντες, αλλά το σημαντικότερο είναι οι πάνω από 350 φωτογραφίες από ανθρώπινες δραστηριότητες που είναι ο ορισμός της σκληρής δουλειάς από την Λίθινη εποχή μέχρι της μέρες της Βιομηχανικής-Τεχνολογικής επανάστασης. Από τις εικόνες της κόλασης στις πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ που καίγονται ή στο ορυχείο-ηφαίστειο στην Ινδονησία ή στο ορυχείο χρυσού στην Βραζιλία, μέχρι τους Σικελούς ψαράδες και τους εργαζόμενους στο τούνελ της Μάγχης, ο Salgado αποκαλύπτει την τόσο διαφορετική, αλλά στην ουσία ίδια ανθρώπινη δραστηριότητα που δημιουργεί τον σύγχρονο πολιτισμό εδώ και αιώνες.

salgadoworkers2

Το λεύκωμα αυτό του Sebastião Salgado θυμάμαι ότι το απόκτησα σε μια φωτογραφική έκθεση πληρώνοντας το ακριβά (όσο ήταν το τότε ενοίκιο του σπιτιού που έμενα). Αλλά θεωρώ ότι είναι από τα σημαντικά βιβλία που αγόρασα ποτέ . Σήμερα μπορείτε να το βρείτε καινούργιο στο ίντερνετ γύρω στα 200 ευρώ αλλά και μεταχειρισμένο γύρω στα 100.

salgadoworkers3

Advanced Photo System (APS) μια ιστορία αποτυχίας

Φωτογραφικό σύστημα αποτυχία

Η ιστορία της φωτογραφίας δεν είναι γεμάτη μόνο από πρωτιές και εμπορικές επιτυχίες, αλλά και από πολλές αποτυχίες. Μια από τις μεγαλύτερες θεωρώ ότι ήταν ένα καινούργιο φορμά φιλμ αλλά και λογικής που αφορούσε το ερασιτεχνικό κοινό, το Advanced Photo System (APS). Το APS ανακοινώθηκε με πολλά ταρατατζούμ το 1996 αλλά πολύ γρήγορα φάνηκε ότι ήταν ένας εντελώς λάθος σχεδιασμός και είχε υπερεκτιμηθεί το μερίδιο της αγοράς που θα μπορούσε να κατακτήσει. Αυτό που σάρωσε τα περισσότερα σχέδια των εταιρειών την δεκαετία του 90′  ανάμεσα τους και το  APS, ήταν η γρήγορη εξέλιξη της ψηφιακής φωτογραφίας.

aps

Το APS  αναπτύχθηκε στην λογική του 126 και του 110 προσφέροντας μερικές έξτρα δυνατότητες. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του ήταν ότι το φιλμ ακόμη και όταν εμφανιζόταν παρέμενε μέσα στο καρούλι του, ενώ ήταν το πρώτο φιλμ που μπορούσες να το βγάλεις από την μηχανή μισοτραβηγμένο και να το ξαναβάλεις κάποια στιγμή και να συνεχίσεις να τραβάς από εκεί που είχες σταματήσει.
Το φιλμ μπορούσε να δημιουργήσει τα παρακάτω αρνητικά
H for “High Definition” (30.2 mm  × 16.7 mm αναλογία 16:9)
C for “Classic” (25.1 mm  × 16.7 mm αναλογία 3:2)
P for “Panoramic” (30.2 mm  × 9.5 mm αναλογία 3:1)
Ταυτόχρονα μπορούσε να αποθηκεύσει μερικές πληροφορίες για την λήψη με ψηφιακό τρόπο, ανάλογα με τις δυνατότητες της μηχανής. Θεωρητικά για τις μεγάλες φωτογραφικές εταιρείες ήταν ένα φορμά γέφυρα ανάμεσα στην αναλογική και την ψηφιακή φωτογραφία. Τα φιλμ που κυκλοφόρησαν αρχικά ήταν  το Advantix για την Kodak, το Nexia για την FujiFilm,  το Futura για την Agfa, ενώ για την Konica το Centuria. Μόνο από τα ονόματα φαίνεται η διαφημιστική προσπάθεια να προσδώσουν τεχνολογικά χαρακτηριστικά του μέλλοντος στην όλη προσπάθεια, αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφεραν.

apsfilm

Πρώτα από όλα είχε μικρότερο μέγεθος αρνητικού από το 135 φιλμ οπότε ένας ερασιτέχνης που είχε ήδη τέτοια μηχανή δεν είχε λόγο να αλλάξει σύστημα. Ακόμη και το για το κοινό που το συγκινούσε η τεχνολογία (ακόμη και αν θεωρήσουμε ότι το φιλμ έφερνε κάτι νέο), οι μηχανές δεν ήταν αντίστοιχα εξελιγμένες, γιατί κυρίως ήταν μηχανές για το πιο ερασιτεχνικό κοινό. Το APS δεν είχε μεγάλη διάρκεια ζωής. Η Kodak που το πρώτη το δημιούργησε το εγκατέλειψε εντελώς μετά από 8 μόλις χρόνια το 2004. Είχα φτάσει η εποχή της ψηφιακής φωτογραφίας που διέλυσε τις ψευδαισθήσεις και έκανε να καταρρεύσουν φωτογραφικές εταιρείες γίγαντες που δεν μπόρεσαν να προβλέψουν την καθολική αποδοχή της.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

O Lucien Clergue και οι περσίδες

O Lucien Clergue (1934-2014) είναι ένας από τους πιο διάσημους Γάλλους φωτογράφους. Με ένα εντυπωσιακό φωτογραφικό έργο (φωτογράφιζε πάνω από 60 χρόνια), υπήρξε πανεπιστημιακός δάσκαλος και ο εμπνευστής του φωτογραφικού φεστιβάλ της Άρλ, που ήταν η γενέτειρα του.

Lucien Clergue

Πνευματικό παιδί του Πάμπλο Πικάσο που υπήρξε μέντορας, καθοδηγητής και φίλος του, ο Lucien Clergue ανάμεσα στο πολυποίκιλο έργο του ύμνησε το γυναικείο σώμα με εξαιρετικές φωτογραφίες γυμνού ήδη από τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησε να φωτογραφίζει. Τότε που ακόμη δούλευε σε ένα εργοστάσιο και δεν είχε γίνει ακόμη επαγγελματίας φωτογράφος.

Lucien Clergue

Από τα γυμνά του αυτά που είναι πιο γνωστά στο πλατύ κοινό και τα πιο εμπορικά όπως έχει παραδεχτεί και ο ίδιος σε συνεντεύξεις του, είναι μια σειρά που την ονόμασε Zebra Nudes. Αυτή τη σειρά που την φωτογράφιζε σχεδόν για 30 χρόνια, την ξεκίνησε σε ένα ταξίδι του στην Αμερική και είναι από τα πιο γνωστά γυμνά στην ιστορία της φωτογραφίας. Είναι αυτά που το γυμνό γυναικείο σώμα φωτίζεται με φως που περνάει ανάμεσα από περσίδες.

Lucien Clergue

Φυσικά δεν είναι μόνο το φως από τις περσίδες που έχει κάνει τις φωτογραφίες του από τα Zebra Nudes εξαιρετικές, αλλά και τα κάδρα, οι γωνίες λήψης, το στήσιμο του μοντέλου, γενικά η διάνοια του φωτογράφου. Ο Lucien Clergue έχει κάνει και ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες σε αυτή τη σειρά, αλλά οι ασπρόμαυρες είναι που αρέσουν, που έχουν εμπνεύσει (και έχουν αντιγραφεί) περισσότερο.

Lucien Clergue

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis