Λειτουργία έκθεσης Α στην φωτογραφική μηχανή

Στις επιλογές για τον τρόπο ρύθμισης και ελέγχου της Έκθεσης στην φωτογραφία οι περισσότερες φωτογραφικές μηχανές διαθέτουν την επιλογή A (Aperture Priority) ή Av (Aperture Value) που στα ελληνικά ονομάζεται λειτουργία με προτεραιότητα διαφράγματος. Είναι μια πανέξυπνη λειτουργία έκθεσης στις σύγχρονες ηλεκτρονικές φωτογραφικές μηχανές στην οποία ο φωτογράφος ρυθμίζει την ευαισθησία (ISO) και το διάφραγμα και η μηχανή βάζει την κατάλληλη ταχύτητα φωτοφράχτη σύμφωνα με τις ενδείξεις του φωτόμετρου. Τι κερδίζει ο φωτογράφος; Χρόνο!

Στις περισσότερες φωτογραφικές μηχανές η προτεραιότητα διαφράγματος συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α

Σε όλα τα χρόνια που φωτογραφίζω και διδάσκω έχω συναντήσει πολλούς φωτογράφους που ενώ ακολουθούν πιστά τις ενδείξεις του φωτόμετρου και φροντίζουν να είναι πάντα στο μηδέν (0) στην χειροκίνητη λειτουργία της μηχανής (Μ), παρόλα αυτά αρνούνται κατηγορηματικά να χρησιμοποιήσουν την προτεραιότητα διαφράγματος ή την προτεραιότητα ταχύτητας (για τα S, Tv θα μιλήσουμε σε άλλο άρθρο), γιατί τα θεωρούν αυτοματισμούς και νιώθουν ότι τους κάνουν λιγότερο καλούς φωτογράφους. Όμως αυτό δεν είναι σωστό γιατί και οι επιλογές Α,Av ανήκουν στις χειροκίνητες ρυθμίσεις, γιατί ο φωτογράφος ρυθμίζει όπως είπαμε την ευαισθησία και το διάφραγμα και δεν πρέπει να συγχέονται με την αυτόματη λειτουργία που διαθέτουν οι φωτογραφικές μηχανές (AUTO), στην οποία η μηχανή τα ρυθμίζει όλα μόνη της. Μπορώ λοιπόν άνετα να πω ότι η ρύθμιση A,Av είναι το σύγχρονο M.

Στις φωτογραφικές μηχανές  της Canon η προτεραιότητα διαφράγματος συμβολίζεται με το Av

Η προτεραιότητα διαφράγματος σαν επιλογή στην φωτογραφική μηχανή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μόνιμη βάση, αλλά κυρίως όταν ο φωτογράφος ξέρει τι διάφραγμα ακριβώς να χρησιμοποιήσει στις φωτογραφίες του. Αυτό μπορεί να γίνεται γιατί θέλει την κάθε φορά να καθορίζει με ακρίβεια το βάθος πεδίου (πορτραίτα, τοπία) ή γενικά όταν θέλει ένα συγκεκριμένο διάφραγμα που ξέρει ότι ο φακός του αποδίδει καλύτερη ποιότητα. Στην περίπτωση που βλέπει ότι οι ταχύτητες που βάζει η φωτογραφική μηχανή δεν τον βολεύουν, μπορεί ακόμη και αυτές να τις επηρεάσει αυξομειώνοντας την κλίμακα του ISO ή προσθέτοντας ένα φίλτρο ουδέτερης πυκνότητας στον φακό του.

Το μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε με την προτεραιότητα διαφράγματος είναι όταν το φωτόμετρο κάνει λάθος και οι φωτογραφίες μας βγαίνουν πιο σκούρες ή πιο ανοιχτές από ότι τις θέλουμε (αλλά αυτό το πρόβλημα υπάρχει και στο M). Για αυτή την περίπτωση έχουμε την ρύθμιση της αντιστάθμισης της Έκθεσης, το μαγικό κουμπάκι -/+ με το οποίο ρυθμίζουμε την φωτογραφική μηχανή να υποφωτίζει ή να υπερφωτίζει σε μια κλίμακα από -5 μέχρι +5 στοπ, τα οποία είναι υπεραρκετά για όλες τις περιπτώσεις που το φωτόμετρο ξεγελιέται από τις δύσκολες φωτιστικές συνθήκες.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis.Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Ταχύτητα Φωτοφράχτη ή Χρόνος Έκθεσης

Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την Έκθεση στην Φωτογραφία, δηλαδή το πόσο φωτεινή ή το πόσο σκοτεινή θα είναι η φωτογραφία μας είναι ο χρόνος που το φωτοευαίσθητο υλικό μας, το φιλμ ή ο ψηφιακός αισθητήρας μας θα εκτεθεί στο φως. Αυτός ο χρόνος έκθεσης καθορίζεται στις φωτογραφικές μηχανές από έναν μηχανισμό με μεταλλικές κουρτίνες που ανοιγοκλείνουν  με τόση ταχύτητα όσο εμείς τους ορίζουμε. Τις ταχύτητες του φωτοφράχτη. Του φωτοφράχτες τους λέμε και κλείστρα. Οπότε ταχύτητες φωτοφράκτη και ταχύτητες κλείστρου είναι το ίδιο πράγμα.

Φωτοφράχτης διαφραγματικού επιπέδου σε παλιά μηχανή Graflex με ταχύτητες 1/400 – 1” , αλλά και B,T

Ο πρώτος απλός τρόπος που είχαν οι φωτογράφοι να ελέγξουν τον χρόνο της έκθεσης ήταν να αφαιρέσουν για συγκεκριμένη ώρα το καπάκι του φακού, μιας και μόνο αυτό εμπόδιζε το φως να περάσει στην μηχανή. Αυτό οδήγησε αρχικά να κατασκευαστούν φωτοφράχτες που ανοιγόκλειναν τον φακό και μιας και βρίσκονταν κοντά στον μηχανισμό του διαφράγματος μέσα στον φακό, ονομάστηκαν διαφραγματικού επιπέδου. Στην πορεία κατασκευάστηκαν φωτοφράχτες που βρίσκονταν ακριβώς μπροστά από το φωτοευαίσθητο υλικό μας, δηλαδή μπροστά ακριβώς από το φιλμ. Αυτοί οι φωτοφράχτες ονομάζονται εστιακού επιπέδου και είναι ο τύπος του φωτοφράχτη που χρησιμοποιούν και οι σύγχρονες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές.

Σύγχρονος μηχανισμός φωτοφράχτη εστιακού επιπέδου

Η κλίματα ταχυτήτων του φωτοφράχτη

Οι φωτοφράχτες διαφραγματικού επιπέδου και οι φωτοφράχτες εστιακού επιπέδου που είχαν παράλληλη κίνηση  δεν μπορούσαν να  πιάσουν πολύ γρήγορες ταχύτητες,  έφταναν το πολύ μέχρι 1/1000 του δευτερολέπτου, ενώ αντίθετα οι φωτοφράχτες εστιακού επιπέδου που κινούνται κάθετα έχουν καταφέρει απίστευτες ταχύτητες μέχρι και 1/16000 του δευτερολέπτου. Έτσι η κλίμακα των ταχυτήτων του φωτοφράχτη στις σύγχρονες μηχανές έχει πάνω κάτω ανάλογα με το μοντέλο αυτή την μορφή (σε διαφορές ολόκληρων στοπ).

1/16000

1/8000

1/4000

1/2000

1/1000

1/500

1/250

1/125

1/60

1/30

1/15

1/8

1/4

1/2

1”

2”

4”

8”

15”

30”

Επιλογές φωτοφράχτη Β & Τ

Για πιο αργές τα ταχύτητες από τα 30 δευτερόλεπτα οι φωτοφράχτες έχουν τις ρυθμίσεις Τ (Τime ) και Β (Bulb). Στο T πατάμε το κουμπί της μηχανής και ο φωτοφράχτης μένει ανοιχτός μέχρι να το ξαναπατήσουμε, ενώ στο Β, ο φωτοφράχτης μένει ανοιχτός όση ώρα κρατάμε πατημένο το κουμπί. Όταν χρησιμοποιούμε απομακρυσμένο έλεγχο του κουμπιού απελευθέρωσης (mobile apps, remote control  ή cable release),  το Β συνήθως λειτουργεί σαν Τ. Το BULB θα το βρείτε στην κλίμακα των ταχυτήτων μετά τα 30” ή και σαν ξεχωριστή επιλογή στον κεντρικό επιλογέα της φωτογραφικής μηχανής.

Ταχύτητες φωτοφράχτη για συγχρονισμό με ηλεκτρονικό φλας

Για την χρήση ηλεκτρονικού φλας, είτε των ενσωματωμένων στις μηχανές, είτε αυτών που προσαρμόζονται στην ειδική υποδοχή (στο θερμό πέδιλο), είτε των ηλεκτρονικών φλας με απομακρυσμένη πυροδότηση, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όλες τις ταχύτητες του φωτοφράχτη, αλλά από μια ταχύτητα και κάτω. Αυτή η ταχύτητα ονομάζεται ταχύτητα συγχρονισμού και συνήθως επισημαίνεται με σύμβολο Χ στην κλίμακα των ταχυτήτων. Οι πιο συνηθισμένες ταχύτητες συγχρονισμού για τα ηλεκτρονικά φλας είναι η 1/250 αλλά υπάρχουν και φωτογραφικές μηχανές με λίγο μικρότερες (1/200 ή 1/125). Για πιο λόγο υπάρχει αυτός ο περιορισμός αλλά και τους τρόπους που οι φωτογραφικές μηχανές συγχρονίζουν με τα ηλεκτρονικά φλας σε πιο γρήγορες ταχύτητες θα αναφερθώ σε επόμενο άρθρο μου.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis.Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Φωτογράφιση της Σελήνης

Αυτό το άρθρο για την φωτογράφιση του φεγγαριού είναι ένα από τα πιο δημοφιλή μου άρθρα για την φωτογραφία. Η συγκεκριμένη ανάρτηση έγινε με την ευκαιρία της πιο φωτεινής Σελήνης την Δευτέρα 14 Νοεμβρίου του 2016

Η σημερινή Πανσέληνος (Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 2016) σύμφωνα με την  NASA θα είναι η πιο φωτεινή των τελευταίων 70 χρόνων και μιας και η επόμενη σούπερ σελήνη θα είναι τον Νοέμβριο του 2034 σήμερα είναι εξαιρετική ευκαιρία για μερικές φωτογραφίες του φεγγαριού. Πρώτα από όλα θα δούμε τι γίνεται συνήθως όταν φωτογραφίζουμε το φεγγάρι . Είτε με το κινητό μας τηλέφωνο, είτε με την φωτογραφική μας μηχανή. Αυτό που έχουμε ως αποτέλεσμα είναι ένα φεγγάρι που είναι πολύ μικρότερο από αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας  και αρκετά πιο φωτεινό, έτσι που στις περισσότερες φωτογραφίες δεν είναι παρά μια άσπρη τρύπα, στην οποία δεν φαίνεται τίποτε από τα χαρακτηριστικά του, αλλά και κάτι τελευταίο. Το φεγγάρι ακόμη και αν καταφέρουμε να το τραβήξουμε πιο κοντά, βγαίνει  λιγάκι ή περισσότερο κουνημένο, θολό στις φωτογραφίες μας.

Φωτογράφιση του Φεγγαριού κατευθείαν σε ασπρόμαυρο

Αυτό συμβαίνει για τρεις λόγους. Ο πρώτος είναι ότι συνήθως οι φακοί στις φωτογραφικές μηχανές των κινητών αλλά και οι φακοί στις φωτογραφικές μας μηχανές είναι ευρυγώνιοι και έτσι το φεγγάρι καταγράφεται πολύ πιο μικρό από ότι το βλέπουμε με γυμνό μάτι. Η βασικότερη αιτία που το φεγγάρι δεν βγαίνει καλό στις φωτογραφίες και φαίνεται σας μια άσπρη καμένη λάμπα, είναι ότι τα φωτόμετρα κάνουν λάθος. Οπότε για να καταφέρουμε να φωτογραφίσουμε καλά το φεγγάρι και να φαίνονται οι λεπτομέρειες του πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τηλεφακό και να μην ακολουθήσουμε τις ενδείξεις του φωτόμετρου, αλλά στο φωτόμετρο μας η ενδείξεις να μας δείχνουν ότι κάνουμε υποέκθεση, δηλαδή ότι είμαστε στα – (πλην). Όσο αφορά το κούνημα δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι το φεγγάρι εκτός ότι κουνιέται το ίδιο πάνω στον ουράνιο θόλο και πρέπει να χρησιμοποιούμε μια ταχύτητα που να παγώνει την κίνηση του (πάνω από 1/60), αν χρησιμοποιήσουμε τηλεφακό  αυτή η κίνηση μεγεθύνεται (όπως και το τρέμουλο του χεριού μας). Γι΄αυτό είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε τις ταχύτητες ασφαλείας που να είναι αντίστοιχες με την εστιακή απόσταση (mm) του τηλεφακού που χρησιμοποιούμε.

Φωτογράφιση του φεγγαριού μέσα από τα σύννεφα

Πάμε τώρα να δούμε πως θα φωτογραφίσουμε το φεγγάρι. Με το κινητό τηλέφωνο μπορούμε να κατεβάσουμε μια εφαρμογή από τις άπειρες δωρεάν που υπάρχουν που μετατρέπει την κάμερα του κινητού μας σε μια μηχανή με ρυθμίσεις και δυνατότητες ζουμ. Οι υπόλοιποι απλά θα χρησιμοποιήσετε τον φακό που έχετε με την μεγαλύτερη εστιακή απόσταση. Αν έχετε κάποιον 18-200mm, 55-200mm, 55-300mm, 18-300mm, 70-300mm, έστω και έναν 18-140mm, αυτόν θα χρησιμοποιήσετε. Αλλιώς τραβήξτε με τον 18-55mm και βάλτε το δαχτυλίδι του ζουμ στο 55. Ο συνδυασμός ISO, ταχύτητας, διαφράγματος θα γίνει με τον παρακάτω τρόπο. Την κλίμακα ISO δεν χρειάζεται να τα ανεβάσετε πολύ, το φεγγάρι (ειδικά η σούπερ πανσέληνος) έχει αρκετό φως, η ταχύτητα πρέπει να είναι διπλάσια από την εστιακή απόσταση που θα χρησιμοποιήσετε (για φακό 200mm για παράδειγμα τουλάχιστον 1/400). Τα διαφράγματα φροντίστε να είναι στα μεσαία του φακού σας για να πάρετε όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα. Αυτά για την ρύθμιση της έκθεσης στο M. Και το βασικότερο το φωτόμετρο σας θα είναι στα – (πλην) για σωστές λήψεις. Αν η μηχανή σας σε αυτές τις συνθήκες δεν μπορεί να εστιάσει, γυρίστε μηχανή και φακό στην χειροκίνητη εστίαση και εστιάστε στο άπειρο.

Σε περίπτωση που χρησιμοποιήσετε κάποια προτεραιότητα, διαφράγματος ή ταχύτητας (A,Av,S,Tv), τότε να έχετε στο μυαλό σας ότι η αντιστάθμιση έκθεσης (-/+), θα χρειαστεί να είναι πολύ μεγάλη. Ξεκινήστε από -3 στοπ και πιθανά να φτάσετε και στα -5 στοπ μετά από τις πρώτες δοκιμές.  Για όσους έχουν την διάθεση να το ψάξουν παραπάνω για τον τρόπο που λειτουργεί το φωτόμετρο σε μια τέτοια φωτιστική κατάσταση μπορούν να επιλέξουν την σημειακή φωτομέτρηση αντί  τις άλλες συνηθισμένες επιλογές στο φωτόμετρο (μέσου όρους, κεντροβαρής, matrix, με αποτίμηση κλπ.). Η σημειακή φωτομέτρηση θα σας φέρει αποτελέσματα στην φωτεινότητα του φεγγαριού πιο κοντά σε αυτά που θέλετε. Δηλαδή ένα φεγγάρι που να φαίνονται οι κρατήρες και οι σχηματισμοί στην επιφάνεια του. Στην περίπτωση της σημειακής φωτομέτρησης το φωτόμετρο δεν θα είναι ποια στα -(πλην), ούτε η αντιστάθμιση της έκθεσης θα χρειάζεται να είναι τόσο στα -(πλην), αλλά θα παίζει γύρω στο 0.

Φωτογράφιση του φεγγαριού στην δύση του, λίγο πριν το ξημέρωμα

Γενικότερα σε μια τέτοια φωτογράφιση που παίζει ρόλο η σταθερότητα καλό θα ήταν να είχαμε ένα τρίποδο και η λήψη να μην γίνονταν πατώντας το κουμπί της μηχανής, αλλά με ένα ηλεκτρονικό ντεκλασέρ ή με remote control . Το καλύτερο σημείο για φωτογράφιση θα ήταν κάπου που να μην υπήρχε έντονος τεχνητός φωτισμός (καλύτερα στην εξοχή και όχι στο κέντρο μιας πόλης). Όσο αφορά τον ουρανό. Πιο σκοτεινό θα τον καταγράψετε γύρω στα μεσάνυχτα, ενώ αν θέλετε να έχετε άλλες αποχρώσεις θα πρέπει να φωτογραφίσετε το φεγγάρι αμέσως μετά την δύση του ήλιου, ή νωρίς το πρωί την ώρα της δύσης του ίδιου του φεγγαριού, πριν την ανατολή του ήλιου.  Μια τελευταία συμβουλή είναι ότι για να αποφύγετε ρυθμίσεις  όσο αφορά την ισορροπία λευκού, μπορείτε να φωτογραφήσετε το φεγγάρι κατευθείαν σε ασπρόμαυρο. Αυτός ο τρόπος πιθανά να σας δώσει καλύτερο κοντράστ (αντίθεση) και καλύτερη ευκρίνεια στις φωτογραφίες σας μιας και το φεγγάρι είναι σχεδόν ασπρόμαυρο από μόνο του.  Ένας άλλος τρόπου που πιθανόν θα θέλατε να φωτογραφίσετε το φεγγάρι είναι να ήταν μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο σας, ένα τοπίο πόλης ή ένα τοπίο στη φύση και να ήταν όλα σωστά φωτισμένα, μια από τις πιο δύσκολες φωτογραφίσεις. Αλλά με αυτό θα ασχοληθώ σε άλλο μου άρθρο. Καλή σας επιτυχία στην φωτογράφιση του φεγγαριού!

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis.Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Το φωτογραφικό Διάφραγμα

Το διάφραγμα είναι ένας μηχανισμός στο εσωτερικό των φωτογραφικών φακών με κινούμενες λεπίδες που μεταβάλλουν το πραγματικό άνοιγμα του φακού. Με αυτή την δυνατότητα που δίνει στον φωτογράφο το διάφραγμα, με το να μεταβάλλει το πραγματικό άνοιγμα του φακού και έτσι να επιτρέπει λιγότερο ή περισσότερο φως να περάσει στη φωτογραφική μηχανή,  είναι ένας από τους 4 βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την φωτογραφική  Έκθεση/Φωτεινότητα (Φως, Ευαισθησία, Ταχύτητα, Διάφραγμα).

Μηχανισμός διαφράγματος φακού με 5 λεπίδες

Διάφραγμα και  f-stop

Οι διάφορες θέσεις στις οποίες μπορούν να ανοίξουν οι λεπίδες του διαφράγματος εκφράζονται με τους αριθμούς F/f που είναι ο λόγος της εστιακής απόστασης διά την διάμετρο του πραγματικού (φυσικού) ανοίγματος του φακού. Αυτό οδηγεί σε νούμερα που είναι πολλαπλάσια της ρίζας του 2 . Εκφρασμένα σε ολόκληρα f-stop, είναι τα γνωστά μας διαφράγματα 1,4-2-2,8-4-5,6-8-11-16-22-32, που είναι τα πιο συνηθισμένα στους φωτογραφικούς φακούς. Στις σύγχρονες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές που ρυθμίζουν το διάφραγμα από το σώμα της φωτογραφικής μηχανής οι ρυθμίσεις των διαφραγμάτων γίνονται και σε 1/2 αλλά και 1/3 των f-stop, πράγμα που δίνει την δυνατότητα για καλύτερο έλεγχο της Έκθεσης.

Τα διαφορετικά φυσικά ανοίγματα του φακού που ορίζει η κλίμακα f του διαφράγματος

Διάφραγμα και Βάθος Πεδίου

Το άνοιγμα του διαφράγματος εκτός από το ότι καθορίζει την ποσότητα του φωτός που δέχεται η φωτογραφική μηχανή, είναι και ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν το βάθος πεδίου (Διάφραγμα, Εστιακή Απόσταση, Απόσταση Φακού Αντικειμένου, Μέγεθος Αισθητήρα). Δηλαδή πόσες περιοχές της φωτογραφίας μπρος και πίσω από το επίπεδο που έχουμε εστιάσει θα φαίνονται καθαρές ή θολές. Όσο πιο ανοιχτό είναι το διάφραγμα (μικρά νούμερα f), τόσο μικρότερο είναι το βάθος πεδίου και αντίστοιχα όσο πιο κλειστό είναι το διάφραγμα τόσο μεγαλύτερο είναι το βάθος πεδίου (μεγάλα νούμερα f).

Το βάθος πεδίου σε συνάρτηση με το διάφραγμα

Τα μεσαία διαφράγματα

Με την μελέτη και των φωτογραφικών φακών και τα διάφορα τεστ διαπιστώνουμε ότι συνήθως δίνουν καλύτερα αποτελέσματα όταν χρησιμοποιούμε μεσαία διαφράγματα και αυτός είναι ένας περιορισμός που πρέπει να έχει στο μυαλό του ο φωτογράφος όταν την ενδιαφέρει η ποιότητα της φωτογραφίας του και η μείωση των σφαλμάτων που παρουσιάζουν οι φωτογραφικοί φακοί. Το που βρίσκονται τα μεσαία διαφράγματα κάθε φακού εξαρτάται από το πιο ανοιχτό και το πιο κλειστό διάφραγμα που διαθέτει.

Οι λεπίδες του διαφράγματος και το bokeh

Μια σημαντική παράμετρος για το διάφραγμα ενός φακού είναι οι λεπίδες με το οποίο είναι κατασκευασμένο. Η τάση είναι το διάφραγμα να έχει όσο το δυνατόν περισσότερες λεπίδες και αυτό να οδηγεί σε όσο το δυνατόν πιο στρογγυλεμένο άνοιγμα του φακού αντί για πολύγωνο. Το πως είναι κατασκευασμένο το διάφραγμα επηρεάζει το μπόκε (bokeh)στην φωτογραφία, που χαρακτηρίζει το πως φαίνονται οι θολές περιοχές της εικόνας και αυτό παίζει ένα σημαντικό ρόλο στο σύγχρονο φωτογραφικό μάρκετινγκ.

Διάφραγμα με περισσότερες λεπίδες για ομαλότερο άνοιγμα  και κλείσιμο του φακού

Συνοψίζοντας, το διάφραγμα είναι οι μεταλλικές λεπίδες στο εσωτερικό του φακού που μεταβάλλουν το πραγματικό του άνοιγμα και ρυθμίζονται με τους αριθμούς f από την φωτογραφική μηχανή. Εκτός από το πόσο φως θα πέσει στην μηχανή πράγμα που καθορίζει την Έκθεση/Φωτεινότητα, το διάφραγμα καθορίζει και το βάθος πεδίου στην φωτογραφία. Λόγω περιορισμών στην κατασκευή των φωτογραφικών φακών τα μεσαία διαφράγματα δίνουν ποιοτικότερα φωτογραφικά αποτελέσματα, ενώ ο αριθμός των λεπίδων, αλλά και το πόσο ομαλά ανοιγοκλείνουν επηρεάζει το bokeh.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis.Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.