Υπερεστιακό σημείο εστίασης

Υπερεστιακή απόσταση στην φωτογραφία (Hyperfocal Distance) ονομάζουμε την απόσταση στην οποία εστιάζουμε για να έχουμε το μέγιστο βάθος πεδίου για το δεδομένο διάφραγμα κάθε φορά. Η ίδια απόσταση ονομάζεται και υπερεστιακό σημείο με την έννοια ότι είναι το σημείο μέσα στην φωτογραφία μας στο οποίο εστιάζουμε για να πετύχουμε το μέγιστο βάθος πεδίου.

Φωτογραφικός φακός που διαθέτει και αποστασιόμετρο αλλά και ενδείξεις βάθους πεδίου σε σχέση με το διάφραγμα

Η υπερεστιακή απόσταση εκμεταλλεύεται δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι το φωτογραφικό άπειρο των φωτογραφικών φακών δεν είναι πραγματικά άπειρο και δεύτερον ότι το κλείσιμο του διαφράγματος μεγαλώνει το βάθος πεδίου. Έτσι είναι δυνατόν όλη την περιοχή του βάθος πεδίου να την μετατοπίσουμε ώστε να καλύπτει το φωτογραφικό άπειρο και έτσι αντί να εστιάσουμε στο αντικείμενο που πραγματικά μας ενδιαφέρει, να εστιάσουμε σε ένα άλλο σημείο που όμως με το βάθος πεδίου που θα έχουμε θα έχουμε και εστιασμένο το θέμα μας και εστιασμένο το φωτογραφικό άπειρο ( όλες τις μακρινές αποστάσεις). Σε αυτή την περίπτωση το βάθος πεδίου μας επεκτείνεται μέχρι το πιο κοντινό σημείο που είναι δυνατό.

Σκίτσο που εξηγεί τα της υπερεστιακής απόστασης

Στους παλιότερους φακούς ήταν εύκολο να βρούμε την υπερεστιακή απόσταση γιατί διέθεταν και αποστασιόμετρο αλλά και ενδείξεις του βάθους πεδίου σε σχέση με το διάφραγμα. Παρόλη την ευκολία και την παλιά εποχή υπήρχαν διαθέσιμοι πίνακες που μας βοηθούσαν να βρούμε την υπερεστιακή απόσταση σε σχέση με την εστιακή απόσταση του φακού και το διάφραγμα. Αυτούς τους πίνακες τους είχαμε τυπωμένους μαζί στην φωτογραφική μας τσάντα ειδικά όσοι φωτογράφοι ασχολούμασταν με την φωτογραφία τοπίου, μιας και σε αυτό το είδος φωτογραφίας είναι που συνήθως χρειαζόμαστε μεγάλο βάθος πεδίου.

Πίνακας υπερεστιακής απόστασης σε σχέση με το διάφραγμα και την εστιακή απόσταση

 Βέβαια σήμερα έχουν αναπτυχθεί ειδικές εφαρμογές για το κινητό τηλέφωνο που μπορεί κάποιος να τα υπολογίσει όλα αυτά, δηλαδή το βάθος πεδίου και την υπερεστιακή απόσταση με ακρίβεια χωρίς να χρειάζεται να κουβαλάει μαζί του τυπωμένους πίνακες. Αρκεί να κάνετε αναζήτηση για εφαρμογές με τις λέξεις κλειδιά DoF (Depth of Field) και Hyperfocal Distance ή Hyperfocal Point.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Η Έκθεση στην Φωτογραφία

Φωτογραφική έκθεση ονομάζουμε την οποιαδήποτε έκθεση φωτοευαίσθητου υλικού, στο φως. Στην περίπτωση μας βέβαια την έκθεση στο φως του ψηφιακού αισθητήρα. Δηλαδή φωτογραφική έκθεση είναι η διαδικασία κατά την οποία εκθέτουμε τον ψηφιακό αισθητήρα στο φως και σαν αποτέλεσμα έχουν την δημιουργία μιας ψηφιακής φωτογραφίας. Υπάρχει μια σύγχυση στην ελληνική γλώσσα όσο αφορά τον όρο φωτογραφική έκθεση μιας και αρκετές φορές όταν την ακούμε ή την διαβάζουμε σημαίνει την παρουσίαση κάποιων φωτογραφιών στο κοινό. Στα ελληνικά μιας και η παρουσίαση των φωτογραφιών μας στο κοινό πάλι είναι έκθεση, αυτό ονομάζεται έκθεση φωτογραφίας, όπως αντίστοιχα έκθεση ζωγραφικής κλπ.

Πίνακας τιμών αξίας έκθεσης (ΕV) και τιμών ταχυτήτων και διαφραγμάτων

Την φωτογραφική έκθεση την μετράμε σε lux/sec, ενώ στην πορεία έχουμε δημιουργήσει ένα απλούστερο σύστημα μονάδων για την μετράμε σε EV (Exposure Value – Αξία Έκθεσης). Η Αξίας Έκθεσης σαν μονάδα που μπορεί να μας υποδείξει την φωτεινότητα των σκηνών αλλά και την φωτεινότητα των ρυθμίσεων στις μηχανές μας είναι το σημαντικότερο εργαλείο για τους διάφορους υπολογισμούς στην φωτογραφική έκθεση και μας πάντα δείχνει συνδυασμούς ταχύτητας φωτοφράχτη και διαφράγματος για δεδομένη ρύθμιση ευαισθησίας σε ISO ώστε να πετύχουμε το καλύτερο φωτογραφικό αποτέλεσμα, την καλύτερη φωτογραφική έκθεση.

Υπερέκθεση-Υποέκθεση

Όταν η φωτογραφική έκθεση δεν δημιουργεί σωστά φωτισμένες φωτογραφίες αλλά το αποτέλεσμα είναι σκοτεινό η έκθεση ονομάζεται υποέκθεση και η αντίστοιχη φωτογραφία υποεκτεθημένη. Όταν πάλι η φωτογραφία μας είναι πιο φωτεινή από το κανονικό τότε η έκθεση ονομάζεται υπερέκθεση και η φωτογραφία υπερεκτεθημένη.

Διαδοχική υπέρ-υποέκθεση – Bracketing

Όταν δεν μπορούμε να κρίνουμε με βεβαιότητα το φωτογραφικό αποτέλεσμα μπορούμε να ακολουθήσουμε την τεχνική κατά την οποία τραβάμε διαδοχικές φωτογραφίες από το ίδιο θέμα με διαφορετικές ρυθμίσεις της φωτογραφικής μηχανής, αυτό έχει σαν αποτέλεσμα έναν αριθμό από φωτογραφίες υποεκτεθημένες και υπερκεκτεθημένες που ελπίζουμε ότι κάποια ανάμεσα τους θα είναι η σωστή. Το Bracketing είναι πολύ βοηθητικό εργαλείο, τόσο ώστε οι περισσότερες φωτογραφικές μηχανές να το διαθέτουν σαν ξεχωριστή ρύθμιση.

Έκθεση μακράς διάρκειας – Παρατεταμένη Έκθεση

Με αυτούς τους όρους αποδίδουμε συνήθως τον όρο Long Exposure που σημαίνει την έκθεση μεγάλης διάρκειας στην οποία ο φωτογράφος χρησιμοποιεί μεγάλους χρόνους έκθεσης που ρυθμίζονται είτε από την μηχανή, είτε από τον φωτογράφο με τις ρυθμίσεις της μηχανής B (Bulb) ή Τ (Time). Για την Έκθεση Μακράς διάρκειας θα σας γράψω περισσότερα όταν αναφερθώ στα φίλτρα ουδέτερης πυκνότητας.

Διπλοέκθεση ή Πολλαπλή Έκθεση

Είναι όροι που δηλώνουν την παρουσίαση δύο ή περισσότερων λήψεων ενωμένων στην ίδια φωτογραφία με μερική επικάλυψη. Επειδή και η τυχαία παράθεση την στιγμή της λήψης, αλλά και η εκ των υστέρων παράθεση σε κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, μπορούν και τα δυο να γίνουν στις περισσότερες φωτογραφικές μηχανές είτε σαν ρύθμιση την στιγμή της λήψης, είτε σαν δυνατότητα στο μενού επεξεργασίας για την ένωση δύο η περισσότερων φωτογραφιών μετά την λήψη τους.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Κάρτες μνήμης της ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής

Οι κάρτες μνήμης είναι πολύ σημαντικές την εποχή της ψηφιακής φωτογραφίας γιατί είναι τα φορητά μέσα στα οποία καταγράφουμε τις ψηφιακές φωτογραφίες. Υπάρχουν πολλών ειδών κάρτες μνήμης και για αυτό σας κάνω αυτή την μικρή παρουσίαση αυτών των τύπων που συνηθέστερα συναντάμε να χρησιμοποιούνται στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές.

Κάρτες μνήμης CompactFlash (CF)

Δημιουργημένες από την εταιρεία SanDisk το 1994 υπήρξαν οι δημοφιλέστερες κάρτες μνήμης για ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Ακόμη απολαμβάνουν υψηλή δημοτικότητα καθώς αρκετά μοντέλα τις χρησιμοποιούν, παρόλο που σαν στάνταρ έχουν επικρατήσει οι κάρτες SD.

Οι στάνταρ κάρτες μνήμης για μηχανές και κινητά τηλέφωνα προς το παρόν

Κάρτες μνήμης SD (Secure Digital)

Eίναι στις μέρες μας το στάνταρ της βιομηχανίας. Μια κάρτα μνήμης που αναπτύχθηκε από την κοινοπραξία των SanDisk, Matsushita και Toshiba το 1999 και συνεχίστηκε η ανάπτυξη και η εξέλιξη της όλα τα επόμενα χρόνια. Τα χρόνια 2006-2008 είχαμε τις εκδόσεις SDHC and SDIO ενώ το 2009 την έκδοση SDXC που υποστηρίζει χωρητικότητα μέχρι 2ΤΒ και ταχύτητες εγγραφής μέχρι 300 MB/s.

Κάρτες μνήμης microSD

Οι κάρτες μνήμης microSD παρουσιάστηκαν το 2004-2005 από την SanDisk σαν κάρτα μνήμης ιδανική για τα κινητά τηλέφωνα και υιοθετήθηκαν από τις υπόλοιπες εταιρείες. Μάλιστα τις περισσότερες φορές συνοδεύονται από έναν αντάπτορα που τις κάνει συμβατές με τις συσκευές που δέχονται κανονικές SD. Γενικά μην τις χρησιμοποιείται στις φωτογραφικές μηχανές σας με αντάπτορα, αφήστε τις στα κινητά.

Κάρτα μνήμης XQD της Sony, reader XQD της Nikon

Κάρτες μνήμης XQD

Μια κάρτα μνήμης με εξαιρετικές προδιαγραφές ανακοινώθηκε το 2010 από τις SanDisk, Sony και Nikon. Το 2012 η Sony ανακοίνωσε την κατασκευή μιας κάρτας με ταχύτητα εγγραφής 1 GB/s. Παρόλο που η Nikon υποστήριξε αυτό το φορμά με πάρα πολλά μοντέλα να δέχονται αυτές τις κάρτες (Nikon D4, Nikon D4s, Nikon D5, Nikon D850, Nikon D500 και οι mirrorless Nikon Z6 & Nikon Z7). Μάλλον δεν βλέπω να επικρατεί σαν η στάνταρ γρήγορη κάρτα αλλά θα την διαδεχθεί ο τύπος CFexpress.

Κάρτα μνήμης CFexpress

Στις 7 Σπετεμβρίου του 2016 η CompactFlash Association (CFA) ανακοίνωσε την νέα μορφή κάρτας μνήμηας CFexpress με πολύ προωθημένα χαρακτηριστικά ( μόνο η ταχύτητα εγγραφής 4 GB/s στις CFexpress, 2.0 φτάνει). Όμως ακόμη δεν έχουν κατασκευαστεί μηχανές να την δέχονται. Πιστεύω ότι είναι το μέλλον αλλά ίσως αργήσουμε να το δούμε.

Αυτή ήταν μια σύντομη παρουσίαση για τις κάρτες μνήμης. Συμπερσματικά οι κάρτες μνήμης έχουν 2 κύρια χαρακτηριστικά την χωρητικότητα και την ταχύτητα εγγραφής. Αργότερα θα ακολουθήσουν αναλυτικά άρθρα για κάθε τύπο κάρτας μνήμης. Και μην ξεχνάτε! Σημαντική υπεμθύμιση για τις κάρτες μνήμης στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Πάντα κάνουμε διαμόρφωση της κάρτας μνήμης μόνο μέσα στη φωτογραφική μηχανή όταν έχουμε μεταφέρει τις φωτογραφίες μας!

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Τα μεγέθη των ψηφιακών αισθητήρων στην Φωτογραφία

Θέλω με μια σειρά αναρτήσεων να σας παρουσιάσω που βρισκόμαστε σήμερα το 2020 όσο αφορά τα μεγέθη των ψηφιακών αισθητήρων. Με όλη αυτή την εξέλιξη στην ψηφιακή φωτογραφία τα τελευταία 20 χρόνια,  είναι πλέον από όλους αποδεκτό ότι έχει μεγάλη σημασία  το μέγεθος του κάθε ξεχωριστού εικονοστοιχείου (pixel) παρά το συνολικό πλήθος των εικονοστοιχείων. Έτσι μπορέσαμε να κατανοήσουμε γιατί ενώ μια φωτογραφική μηχανή crop για ερασιτέχνες η εταιρεία την κυκλοφορούσε με 24 Mpixels (6000Χ4000), μια επόμενη με μεγαλύτερες αξιώσεις και πολύ πιο ακριβή που την χαρακτήριζε επαγγελματική την έβγαζε στα 20Mpixels. Το παράδειγμα είναι αληθινό και αφορά 2 μηχανές crop της Nikon την Nikon D7200 των 24 Mpixels και την Nikon D500 των 20 Mpixels. Δηλαδή η δεύτερη μηχανή διαθέτει ίδιο μέγεθος αισθητήρα (crop) με λιγότερα εικονοστοιχεία, ώστε να είναι μεγαλύτερα σε μέγεθος τα ίδια τα εικονοστοιχεία. Σήμερα όπως έχουν κατηγοριοποιηθεί οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές έχουμε 5 μεγάλες κατηγορίες ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών σε σχέση με το μέγεθος του αισθητήρα που καταγράφει την φωτογραφία.

O αισθητήρας μιας full frame όπως φαίνεται χωρίς τον φακό σε μια Sony A7iii

Οι 5 μεγάλες κατηγορίες στα  μεγέθη  του αισθητήρα

Οι αισθητήρες των κινητών τηλεφώνων που είναι έχουν μικρότερη διαγώνιο από 2/3 της ίντσας.

Οι αισθητήρες των ερασιτεχνικών φωτογραφικών μηχανών κόμπακτ mirrorless και dslr που είναι από 1 ίντσα και πάνω μέχρι την κατηγορία 4/3.

Οι ψηφιακοί αισθητήρες των ερασιτεχνικών και επαγγελματικών φωτογραφικών μηχανών που ονομάζονται Crop και έχουν περίπου το μέγεθος του καρέ του κινηματογραφικού φιλμ.

Οι ψηφιακοί αισθητήρες των επαγγελματικών φωτογραφικών μηχανών που ονομάζονται full frame και έχουν ακριβώς το ίδιο μέγεθος με το καρέ του παλιού φωτογραφικού φιλμ 135.

Οι ψηφιακοί αισθητήρες των επαγγελματικών φωτογραφικών μηχανών που ονομάζονται μεσαίου φορμά και έχουν μέγεθος μεγαλύτερο από τις full frame και διάφορα μεγέθη αντίστοιχα του παλιού φωτογραφικού φιλμ 120.

Διάφορα μεγέθη ψηφιακών αισθητήρων

Στο παραπάνω πίνακα αυτά τα νούμερα αριστερά που αναφέρονται σαν crop factor είναι ο λεγόμενος συντελεστής μεγέθυνσης που διαφοροποιεί την εστιακή απόσταση των φακών ανάλογα με το μέγεθος του αισθητήρα. Ενώ με τα διαφορετικά χρώματα βλέπετε τα διαφορετικά μεγέθη αισθητήρων που υπάρχουν διαθέσιμα στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές κάθε είδους. Απλά σας επισημαίνω ότι πορτοκαλί μωβ και πράσινο είναι τα μεγέθη του αισθητήρα με εξαιρετική ποιότητα αλλά και αρκετά προσιτά στο καταναλωτικό κοινό που πιστεύω ότι πρέπει να δώσουμε την προσοχή μας. Σε επόμενες αναρτήσεις θα σας παρουσιάζω αναλυτικά αυτές τις 5 κατηγορίες μηχανών και ψηφιακών αισθητήρων.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis

Σύγχρονα φωτογράμματα με έμπνευση από τις “Φαντασμαγορίες της Ταυτότητας”

Me and Myself 2020 – Δημήτρης Ασιθιανάκης

Τα φωτογράμματα είναι φωτογραφίες που δημιουργούνται χωρίς την χρήση φωτογραφικής μηχανής. Όμως στην σύγχρονη εποχή που έχουμε προίκα μας όλες τις φωτογραφικές μεθόδους που έχουν χρησιμοποιηθεί μέσα στην ιστορία της τέχνης και της φωτογραφίας, μπορούμε να δημιουργήσουμε ψηφιακές φωτογραφίες που να μοιάζουν με φωτογράμματα παρόλο που στην ουσία δεν είναι καθώς  έχει χρησιμοποιηθεί ψηφιακή φωτογραφική μηχανή σε κάποιο στάδιο της δημιουργίας τους. Τέτοια περίπτωση φωτογραμμάτων είναι η δουλειά που ξεκίνησα μέσα στην καραντίνα τον Απρίλιο του  2020 και την ονόμασα “Me and Myself”.

Me and Myself 2020 – Δημήτρης Ασιθιανάκης

Αυτή η καινούργια μου δουλειά που σύντομα θα είναι διαθέσιμη σε φωτογραφικό λεύκωμα, είναι άμεσα εμπνευσμένη και αποτελεί φόρος τιμής στα φωτογράμματα του φωτογράφου Floris Michael Neusüss (1937), αλλά και στο φωτογραφικό έργο του Νίκου Κεσσανλή (1930-2004) “Φαντασμαγορίες της Ταυτότητας”. Το έργο του Floris Michael Neusüss είναι κανονικά φωτογράμματα, ενώ στο έργο του Κεσσανλή οι αναφορές του είναι περισσότερο το θέατρο σκιών και οι διαφορετικές σκιές που δημιουργεί ένα πρόσωπο όταν φωτίζεται με πολλαπλές φωτιστικές πηγές, παρά η φωτογραφική παράδοση των φωτογραμμάτων και βέβαια έχει χρησιμοποιηθεί φωτογραφική μηχανή για τις δημιουργίες  αυτές.

Πρωτότυπο έργο του Νίκου Κεσσανλή

Το προηγούμενο έργο του Νίκου Κεσσανλή ψηφιακά αντεσταμμένο από εμένα για να μοιάζει με φωτόγραμμα

Παρόλες τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα σε αυτούς τους δυο καλλιτέχνες πιστεύω ότι οι δικές μου εικόνες αγγίζουν και τα δύο αυτά καλλιτεχνικά σύμπαντα. Άλλωστε όπως έχω  δείξει και στο βιβλίο μου που αφορά τα φωτογράμματα, αν αντιστρέψεις τις εικόνες του Νίκου Κεσσανλή είναι σαν κανονικά φωτογράμματα του  Floris Michael Neusüss.

Κανονικά φωτογράμματα  του Floris Michael Neusüss

Για να πάρετε μια ιδέα από την ατμόσφαιρα αυτών των  εκπληκτικών αυτών έργων μπορείτε να παρατηρήσετε από κοντά ένα έργο του Νίκου Κεσσανλή που υπάρχει στον σταθμό του μετρό στην Ομόνοια.

Το έργο “Ουρά” 1999-2000 του Νίκου Κεσσανλή στην Ομόνοια

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397