Η Φωτογραφία και ως τέχνη της οικειοποίησης

Uncategorized,

Φωτογραφία και Appropriation Art

Η appropriation art, ή αλλιώς τέχνη της οικειοποίησης, είναι μια καλλιτεχνική πρακτική κατά την οποία ο δημιουργός χρησιμοποιεί υπάρχοντα έργα — εικόνες, αντικείμενα, φωτογραφίες ή τμήματα άλλων έργων — και τα εντάσσει στο δικό του έργο τέχνης, προκειμένου να τους προσδώσει νέο νόημα. Στο πλαίσιο της φωτογραφίας, αυτό σημαίνει τη χρήση προϋπάρχοντων φωτογραφικών εικόνων (από τον Τύπο, τη διαφήμιση, την τέχνη, τα αρχεία ή το διαδίκτυο), οι οποίες ανασυντάσσονται, επαναπλαισιώνονται ή αναπαράγονται με σκοπό την κριτική, την ειρωνεία, τον σχολιασμό ή την αποδόμηση.

Η οικειοποίηση δεν είναι απλή αντιγραφή· είναι παρέμβαση: μια πράξη που αναδεικνύει τη δύναμη της εικόνας και της κουλτούρας της αναπαράστασης, ανατρέποντας ταυτόχρονα τις έννοιες της πρωτοτυπίας, της πνευματικής ιδιοκτησίας και του δημιουργού.

Φωτογραφία Barbara Kruger 

Dada, Σουρεαλισμός και Duchamp: Οι πρώτοι «οικειοποιητές»

Η στρατηγική της οικειοποίησης έχει ρίζες στο πρώιμο 20ό αιώνα, με τους ντανταϊστές και τους σουρεαλιστές να θέτουν τις πρώτες βάσεις για την αποδόμηση της αυθεντικότητας στην τέχνη. Οι καλλιτέχνες του Dada, όπως ο Marcel Duchamp, ανέτρεψαν ριζικά τις κυρίαρχες αντιλήψεις περί δημιουργίας, παρουσιάζοντας τα readymades – καθημερινά αντικείμενα που μετατράπηκαν σε έργα τέχνης μόνο και μόνο μέσα από την επιλογή και το πλαίσιο. Το έργο Fountain (1917), ένα ουρητήριο που υπέγραψε ως “R. Mutt”, είναι ένα από τα πιο εμβληματικά παραδείγματα αυτής της αντίληψης.

Παράλληλα, πολλοί καλλιτέχνες όπως ο Max Ernst και ο Man Ray από τους σουρεαλιστές αλλά και ο Rodchenko από τους Ρώσους   Κονστρουκτιβιστές, χρησιμοποίησαν το κολλάζ, τη φωτομοντάζ και τη φωτογραφία για να συνδυάσουν ασύνδετες εικόνες από εφημερίδες, διαφημίσεις και καρτ-ποστάλ, αναδεικνύοντας τον ρόλο του ασυνείδητου και της επιθυμίας, αλλά και της πολιτικής προπαγάνδας. Αυτές οι πρακτικές δεν ήταν απλώς αισθητικές, αλλά ριζοσπαστικές χειρονομίες που αμφισβητούσαν τις ιδεολογίες της αναπαράστασης, ειδικά της φωτογραφικής — θεμέλιο της appropriation art που ακολούθησε.

Φωτογραφία Sherrie Levine

Το θεωρητικό πλαίσιο της οικειοποίησης

Με την έλευση του μεταμοντερνισμού, η τέχνη της οικειοποίησης απέκτησε στέρεο θεωρητικό υπόβαθρο. Θεωρητικοί όπως ο Roland Barthes στο δοκίμιο του Ο Θάνατος του Συγγραφέα και ο Michel Foucault με το Τι είναι συγγραφέας; υποστήριξαν ότι το νόημα δεν προέρχεται από τον δημιουργό αλλά από το πλαίσιο, τον αναγνώστη και τον πολιτισμικό λόγο.

Η Susan Sontag και ο John Berger μελέτησαν τη φωτογραφία ως πολιτισμικό φαινόμενο και όχι απλώς ως τεχνικό μέσο. Ο τρόπος που βλέπουμε, αναπαράγουμε και καταναλώνουμε εικόνες γίνεται πολιτική πράξη, και η οικειοποίηση της φωτογραφίας γίνεται όπλο ενάντια στον κυρίαρχο οπτικό λόγο.

Η appropriation art στη φωτογραφία είναι επομένως ένα εργαλείο κριτικής του βλέμματος, της εξουσίας, της αυθεντίας και της εμπορευματοποίησης της εικόνας. Μέσω της οικειοποίησης, η εικόνα αποσπάται από το αρχικό της πλαίσιο και αναδύεται σε νέα σημασιολογικά περιβάλλοντα.

Μερικοί καλλιτέχνες της τέχνης της οικειοποίησης στην φωτογραφία

Sherrie Levine

Με το έργο After Walker Evans (1981), η Levine φωτογράφησε ξανά τα έργα του διάσημου φωτογράφου Walker Evans, επαναφέροντάς τα ως δικά της. Η χειρονομία της δεν είναι απλώς πρόκληση· είναι φεμινιστικό σχόλιο πάνω στην ιστορία της τέχνης, στην αυθεντία του καλλιτέχνη και στον ανδρικό έλεγχο της αισθητικής παραγωγής.

Richard Prince

Ο Prince επαναφωτογράφισε εικόνες από διαφημίσεις, με πιο διάσημη τη σειρά Cowboys, στην οποία αποδομεί τον «μάτσο» μύθο του Αμερικανού καουμπόη που χρησιμοποίησε η Marlboro. Το έργο του θόλωσε τις γραμμές μεταξύ τέχνης και πνευματικών δικαιωμάτων, οδηγώντας σε δικαστικές διαμάχες που καθόρισαν τη νομική συζήτηση γύρω από την οικειοποίηση.

Barbara Kruger

Συνδυάζει φωτογραφίες μαζικής κουλτούρας με φράσεις σε έντονα, γραφιστικά κείμενα (π.χ. Your body is a battleground), θέτοντας ζητήματα φύλου, εξουσίας και καταναλωτισμού. Οι εικόνες της, παρμένες από περιοδικά, μετατρέπονται σε οπτικά συνθήματα.

Cindy Sherman

Η Sherman κατασκευάζει ψευδο-πορτρέτα, μεταμφιεσμένη σε γυναικείες φιγούρες που προέρχονται από ταινίες, διαφημίσεις ή πίνακες. Αν και οι φωτογραφίες της είναι “δικές της”, αποτελούν επανενσάρκωση πολιτισμικών στερεοτύπων, καθιστώντας την εργασία της μορφή εσωτερικής οικειοποίησης.

Φωτογραφία Robert Heinecken 

Robert Heinecken (1931-2006)

Ο Heinecken υπήρξε πρωτοπόρος στη χρήση φωτογραφικών εικόνων από μαζικά μέσα, τις οποίες αλλοίωνε ή ανασυνδύαζε για να αποκαλύψει τις ιδεολογίες που κρύβονται πίσω από την καθημερινή εικόνα. Στη σειρά Are You Rea (1964–68), χρησιμοποίησε φωτογραφίες από περιοδικά όπως το Life και το Time, τυπώνοντάς τες σε διαφανές χαρτί ώστε να υπέρθετον η μία πάνω στην άλλη, δημιουργώντας οπτικά και νοηματικά φαντάσματα της αμερικανικής κουλτούρας. Ο Heinecken θεωρείται προπομπός της appropriation art, επιδρώντας καθοριστικά στη μεταγενέστερη γενιά.

Jacqui Kenny

Η Jacqui Kenny, γνωστή και ως The Agoraphobic Traveller, δημιουργεί φωτογραφίες μέσω οικειοποίησης εικόνων από το Google Street View, επιλέγοντας και «καδράροντας» στιγμιότυπα από δρόμους και τοπία σε όλο τον κόσμο. Αν και δεν τραβάει η ίδια τις εικόνες, η προσεκτική της επιλογή και αισθητική ματιά μετατρέπουν το υλικό σε προσωπική, καλλιτεχνική αφήγηση. Το έργο της θέτει ερωτήματα για τη δημιουργία, την ιδιοκτησία και τη φωτογραφική πράξη στην ψηφιακή εποχή.

Οι Έλληνες φωτογράφοι

Υπάρχουν αρκετοί Έλληνες φωτογράφοι που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο δημιουργούν ή έχουν δημιουργήσει στο παρελθόν έργα που εντάσσονται  στο πλαίσιο της τέχνης της οικειοποίησης στην τέχνη μέσω της φωτογραφίας, αλλά θεωρώ ότι αξίζει να τους αναφέρω σε επόμενη ανάρτηση

Φωτογραφία Richard Prince

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) ως νέα πρόκληση στην οικειοποίηση

Στη σημερινή εποχή, η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται δυναμικά στο πεδίο της δημιουργίας εικόνων, φέρνοντας μαζί της νέες μορφές οικειοποίησης, συχνά χωρίς καν την ανθρώπινη πρόθεση. Τα ΑΙ μοντέλα παραγωγής εικόνας (όπως τα generative adversarial networks – GANs ή τα text-to-image συστήματα) εκπαιδεύονται σε τεράστιες βάσεις δεδομένων με προϋπάρχουσες φωτογραφίες — πολλές από τις οποίες προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα.

Αυτό εγείρει κρίσιμα ερωτήματα:

  • Ποιος είναι ο δημιουργός μιας εικόνας που παράγεται από ένα ΑΙ;

  • Είναι το αποτέλεσμα νέο έργο ή σύνθεση υπαρχόντων;

  • Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως ουδέτερο εργαλείο ή ως ανώνυμος οικειοποιητής;

Η appropriation art, στη νέα της ψηφιακή μορφή, φαίνεται να επανέρχεται με άλλους όρους: όχι ως πράξη ενός καλλιτέχνη που σχολιάζει την κουλτούρα, αλλά ως αλγοριθμική συνάρτηση που παράγει εικόνες από ένα υπερ-σώμα οπτικής μνήμης. Αυτή η νέα συνθήκη μεταφέρει το ερώτημα της οικειοποίησης στο επίπεδο της μηχανής, της ηθικής της τεχνολογίας και της ευθύνης του δημιουργού στη μετά-AI εποχή.

Σαν ένας επίλογος και στην ουσία η αρχή μιας συζήτησης

Η appropriation art στη φωτογραφία είναι κάτι περισσότερο από καλλιτεχνική τεχνική — είναι εργαλείο στοχασμού, και προσπάθεια πολιτικής και αισθητικής ανατροπής. Ξεκινώντας από τον Duchamp και φτάνοντας μέχρι τα σημερινά ερωτήματα για την ΑΙ, η τέχνη της οικειοποίησης μάς καλεί να δούμε την εικόνα όχι ως αυθύπαρκτο αντικείμενο, αλλά ως κοινωνική και πολιτική πράξη.

Σε έναν κόσμο όπου οι εικόνες κυκλοφορούν ελεύθερα, η φωτογραφία —αυτή η κατεξοχήν αναπαραγώγιμη τέχνη— παραμένει στο κέντρο της συζήτησης για την ιδιοκτησία, τη σημασία και την εξουσία της αναπαράστασης. Η appropriation art, είτε μέσω του ανθρώπινου βλέμματος είτε μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, συνεχίζει να αποδομεί τα σύνορα μεταξύ πραγματικότητας και αναπαράστασης, πρωτοτύπου και αντιγράφου, δημιουργίας και μίμησης.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

John Szarkowski (1925–2007) – Φωτογράφος

Ιστορία της Φωτογραφίας, Σπουδαίοι Φωτογράφοι,

John Szarkowski  – Τζον Σαρκόφσκι (1925–2007) – Φωτογράφος

Thaddeus John Szarkowski: Ένας οραματιστής της Φωτογραφίας

Ο Thaddeus John Szarkowski (1925–2007) υπήρξε μια  από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στον κόσμο της φωτογραφίας τον 20ό αιώνα. Φωτογράφος, ιστορικός τέχνης, επιμελητής και συγγραφέας, άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του, κυρίως μέσα από τη μακροχρόνια θητεία του ως διευθυντής του Τμήματος Φωτογραφίας στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (MoMA).

john szarkowski

Γεννημένος το 1925 στο Άσλαντ του Ουισκόνσιν, ο Szarkowski σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν όπου ανέπτυξε πρώιμο ενδιαφέρον για τη φωτογραφία. Αν και ξεκίνησε την καριέρα του ως φωτογράφος, η καλλιτεχνική και θεωρητική του προσέγγιση τον οδήγησε γρήγορα σε πιο ευρείες ερμηνευτικές και επιμελητικές δραστηριότητες. Το 1962, σε ηλικία μόλις 37 ετών, ανέλαβε τη διεύθυνση του φωτογραφικού τμήματος του MoMA, διαδεχόμενος τον διάσημο Edward Steichen.

Κατά τη διάρκεια των σχεδόν 30 ετών που υπηρέτησε στο MoMA (1962–1991), ο Szarkowski επαναπροσδιόρισε τη θέση της φωτογραφίας ως μορφή τέχνης, δίνοντάς της το κύρος που της άξιζε στους κόλπους της σύγχρονης καλλιτεχνικής σκηνής. Υποστήριξε τη φωτογραφία όχι μόνο ως μέσο τεκμηρίωσης, αλλά και ως αυθύπαρκτη μορφή δημιουργικής έκφρασης. Μέσω σημαντικών εκθέσεων, όπως “New Documents” (1967), έφερε στο προσκήνιο φωτογράφους όπως οι Diane Arbus, Garry Winogrand και Lee Friedlander, αλλά και το  Guide του William Eggleston (1976) επηρεάζοντας καθοριστικά την εξέλιξη της μοντέρνας φωτογραφίας.

Το συγγραφικό του έργο είναι επίσης καθοριστικό. Το βιβλίο του “The Photographer’s Eye” (1966) αποτελεί βασικό θεωρητικό κείμενο για την κατανόηση των χαρακτηριστικών και των δυνατοτήτων του μέσου. Σε αυτό, ο Szarkowski ανέλυσε πέντε βασικά στοιχεία της φωτογραφικής γλώσσας: το πράγμα καθαυτό, τη λεπτομέρεια, το κάδρο, το χρόνο και την πρόθεση. Με αυτόν τον τρόπο βοήθησε στη δημιουργία μιας αισθητικής γλώσσας για τη φωτογραφία, παρόμοιας με αυτή της ζωγραφικής ή της γλυπτικής.

Παράλληλα, δεν έπαψε ποτέ να φωτογραφίζει. Αν και το έργο του ως φωτογράφου έμεινε για καιρό στη σκιά της επιμελητικής του δραστηριότητας, κατά τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του αναγνωρίστηκε ως σημαντικός δημιουργός με έργα που αποπνέουν ηρεμία, παρατήρηση και ουσιαστική σύνδεση με τον τόπο. Ο Szarkowski πέθανε το 2007, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια παρακαταθήκη. Η συμβολή του δεν περιορίζεται μόνο στην ανάδειξη φωτογράφων ή στην επιμέλεια εκθέσεων, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε και κατανοούμε τη φωτογραφία ως μορφή τέχνης. Υπήρξε οραματιστής, παιδαγωγός και υπερασπιστής ενός μέσου που κάποτε θεωρούνταν δευτερεύον, αλλά χάρη σε αυτόν, κατέκτησε μια κεντρική θέση στο πάνθεον των εικαστικών τεχνών.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Ενσυνείδητη Φωτογραφία

Κείμενα και Φωτογραφίες, Μαθήματα Φωτογραφίας

Ενσυνείδητη φωτογραφία: μια ανάγνωση της παρούσας στιγμής

Ενσυνείδητη Φωτογραφία είναι η πρακτική της φωτογράφησης που βασίζεται στην πλήρη επίγνωση της παρούσας στιγμής. Πρόκειται για μια προσέγγιση κατά την οποία ο φωτογράφος εστιάζει όχι μόνο στο τεχνικό ή αισθητικό αποτέλεσμα της εικόνας, αλλά κυρίως στη διαδικασία της παρατήρησης και της εμπειρίας του βλέμματος. Μέσα από την καλλιέργεια ενσυνειδητότητας —δηλαδή της προσεκτικής, ανοιχτής και χωρίς κριτική παρατήρησης— η φωτογραφία μετατρέπεται σε συνειδητή πράξη σύνδεσης με το περιβάλλον, τα συναισθήματα και τον εσωτερικό κόσμο του δημιουργού.

Ενσυνείδητη Φωτογραφία

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης 2025*

Η ενσυνείδητη φωτογραφία δεν στοχεύει απαραίτητα στη δημιουργία «τέλειων» ή εντυπωσιακών εικόνων, αλλά στην αποτύπωση της αλήθειας της στιγμής. Συνδυάζει στοιχεία διαλογισμού, τέχνης και προσωπικής ενδοσκόπησης, προσκαλώντας τον φωτογράφο να είναι παρών, να βλέπει πραγματικά και να αποδέχεται ό,τι αποκαλύπτεται μπροστά στον φακό του. Σε έναν κόσμο όπου η φωτογραφία συχνά ταυτίζεται με την ταχύτητα, την υπερπαραγωγή εικόνων και την επιδίωξη του «τέλειου κάδρου», η ενσυνείδητη φωτογραφία προτείνει μια διαφορετική στάση: να επιβραδύνουμε, να παρατηρήσουμε με προσοχή το περιβάλλον μας και να αφεθούμε στη στιγμή. Η πράξη της φωτογράφησης γίνεται εργαλείο σύνδεσης με τον εαυτό μας, με τους άλλους και με τον χώρο γύρω μας.

Η διαδικασία ξεκινά με την παρατήρηση. Ο φωτογράφος αφήνει το βλέμμα του να περιπλανηθεί χωρίς προκαταλήψεις, σαν να βλέπει τον κόσμο για πρώτη φορά. Οι λεπτομέρειες που συνήθως προσπερνούμε –το φως που πέφτει πάνω σε έναν τοίχο, οι σκιές ενός δέντρου, η έκφραση ενός περαστικού– αποκτούν ξαφνικά σημασία. Η φωτογραφική μηχανή δεν είναι πλέον εργαλείο σύλληψης μιας «τέλειας» εικόνας, αλλά μέσο για να καταγραφεί η εμπειρία της παρουσίας. Η ενσυνείδητη φωτογραφία έχει και θεραπευτική διάσταση. Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι τους βοηθά να μειώσουν το άγχος και να νιώσουν πιο ήρεμοι και γαλήνιοι. Όπως ο διαλογισμός εστιάζει στην αναπνοή, έτσι και η ενσυνείδητη φωτογραφία εστιάζει στην όραση και στην αίσθηση του χώρου. Η απλή πράξη της παρατήρησης και της φωτογραφικής αποτύπωσης μπορεί να γίνει μια μορφή προσωπικής ενδοσκόπησης, που αφορά ταυτόχρονα την έκφραση συναισθημάτων και σκέψεων.

Ενσυνείδητη Φωτογραφία

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης 2025*

Από καλλιτεχνικής πλευράς, αυτή η προσέγγιση συχνά οδηγεί σε εικόνες αυθεντικές, γεμάτες ευαισθησία. Επειδή ο φωτογράφος δεν πιέζει τον εαυτό του να δημιουργήσει κάτι «εντυπωσιακό», καταφέρνει να καταγράψει στιγμές πιο αληθινές. Η ενσυνείδητη φωτογραφία δεν αναζητά την τελειότητα, αλλά την αλήθεια της στιγμής. Αυτό κάνει τις εικόνες πιο ουσιαστικές και προσωπικές. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι ότι η τεχνική αρτιότητα περνά σε δεύτερη μοίρα. Δεν έχει σημασία αν χρησιμοποιείται επαγγελματική μηχανή ή ένα απλό κινητό τηλέφωνο. Η ουσία βρίσκεται στη στάση του φωτογράφου, στη διάθεση παρατήρησης και αποδοχής. Έτσι, η ενσυνείδητη φωτογραφία είναι προσβάσιμη σε όλους, ανεξάρτητα από τεχνογνωσία ή εξοπλισμό.

Ενσυνείδητη Φωτογραφία

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης 2025*

Στην πράξη, η ενσυνείδητη φωτογραφία μπορεί να καλλιεργηθεί με μικρές ασκήσεις: να αφιερώσουμε λίγα λεπτά για να περπατήσουμε αργά σε έναν δρόμο και να φωτογραφίσουμε ό,τι μας τραβά την προσοχή χωρίς να το κρίνουμε· να παρατηρήσουμε πώς αλλάζει το φως κατά τη διάρκεια της ημέρας· να εστιάσουμε σε ένα αντικείμενο και να το εξερευνήσουμε από διαφορετικές γωνίες. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, μαθαίνουμε να βλέπουμε πιο καθαρά όχι μόνο τον εξωτερικό κόσμο, αλλά και τον εσωτερικό μας. Συνοψίζοντας, η ενσυνείδητη φωτογραφία είναι κάτι περισσότερο από καλλιτεχνική πρακτική: είναι μια στάση ζωής. Μας καλεί να σταματήσουμε για λίγο τον ρυθμό μας, να κοιτάξουμε με πραγματική προσοχή γύρω μας και να βρούμε ομορφιά στην απλότητα της καθημερινότητας. Είναι ένας τρόπος να ανακαλύψουμε ξανά τη χαρά του βλέμματος και να ζήσουμε τη στιγμή με πληρότητα.

5 απλές ασκήσεις ενσυνείδητης φωτογραφίας

Κάντε οποιαδήποτε από τις παρακάτω φωτογραφικές ασκήσεις ή και όλες για να μπείτε λίγο πιο πρακτικά στο πνεύμα του τι σημαίνει στην φωτογραφική πρακτική ο όρος ενσυνείδητη φωτογραφία.

  1. Η άσκηση της αργής παρατήρησης

Πάρτε τη φωτογραφική σας μηχανή ή το κινητό και περπατήστε αργά για 10–15 λεπτά σε έναν γνωστό χώρο — μια γειτονιά, ένα πάρκο ή ακόμη και μέσα στο σπίτι. Αντί να αναζητάτε «ενδιαφέροντα θέματα», εστιάστε στο να δείτε ό,τι υπάρχει. Παρατηρήστε τα χρώματα, τις σκιές, τις υφές. Τραβήξτε φωτογραφίες μόνο όταν κάτι σας καλεί φυσικά, χωρίς να το αναλύσετε.

  1. Μία φωτογραφία την ημέρα

Αφιερώστε κάθε μέρα λίγα λεπτά για να φωτογραφίσετε ένα και μόνο αντικείμενο ή σκηνή που σας κινεί το ενδιαφέρον εκείνη τη στιγμή. Μην προσπαθείτε να το κάνετε “καλλιτεχνικό”. Ο στόχος είναι να τιμήσετε τη στιγμή, να σταθείτε παρόντες και να αποτυπώσετε αυτό που σας συγκίνησε, όσο απλό κι αν είναι — ένα φλιτζάνι καφέ, μια αντανάκλαση, ένα φύλλο στο φως.

  1. Τρεις αργές αναπνοές

Πριν σηκώσετε τη μηχανή, κάντε τρεις αργές αναπνοές. Με κάθε εισπνοή, νιώστε το σώμα σας να σταθεροποιείται με κάθε εκπνοή, αφήστε την ένταση να φύγει. Όταν αισθανθείτε ήρεμοι, κοιτάξτε μέσα από τον φακό. Παρατηρήστε πώς αλλάζει η ματιά σας όταν φωτογραφίζετε μετά από αυτή τη σύντομη παύση. Αυτή η άσκηση ενισχύει τη σύνδεση ανάμεσα στην αναπνοή, τη σκέψη και την εικόνα.

Ενσυνείδητη Φωτογραφία

  1. Η φωτογραφία της σιωπής

Επιλέξτε να φωτογραφίσετε σε απόλυτη ησυχία, χωρίς μουσική ή κουβέντα. Εστιάστε στο περιβάλλον και στους ήχους γύρω σας: το φύσημα του αέρα, το βήμα σας, ένα μακρινό θρόισμα. Καθώς εμβαθύνετε στη σιωπή, θα διαπιστώσετε ότι βλέπετε πιο καθαρά και αντιλαμβάνεστε λεπτομέρειες που συνήθως ξεφεύγουν.

  1. Ευγνωμοσύνη μέσα από το φακό

Καθημερινά, επιλέξτε να φωτογραφίσετε τρία πράγματα για τα οποία νιώθετε ευγνωμοσύνη. Μπορεί να είναι άνθρωποι, αντικείμενα, τοπία ή μικρές στιγμές. Αυτή η άσκηση ενισχύει τη θετική παρατήρηση και τη συναισθηματική σύνδεση με όσα μας περιβάλλουν. Με τον καιρό, θα διαπιστώσετε ότι η ματιά σας στρέφεται αυθόρμητα προς την ομορφιά και την πληρότητα του παρόντος.

Διαβάστε και το σχετικό άρθρο Ζεν και Φωτογραφία

*Οι φωτογραφίες που εικονογραφούν το σημερινό άρθρο, είναι τραβηγμένες με το κινητό μου τηλέφωνο την ώρα που ξεκινάω το πρωινό μου περπάτημα

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Μπιλ Κάνινγκχαμ – Bill Cunningham Φωτογράφος

Uncategorized, Ιστορία της Φωτογραφίας, Σπουδαίοι Φωτογράφοι, , ,

Bill Cunningham (1929-2016) ο φωτογράφος της μόδας του δρόμου

Ο Bill Cunningham υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της φωτογραφίας μόδας του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα. Γεννημένος το 1929 στη Βοστώνη, ξεκίνησε την καριέρα του όχι ως φωτογράφος, αλλά ως σχεδιαστής καπέλων στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, η μοίρα του ήταν διαφορετική. Σύντομα στράφηκε στη δημοσιογραφία μόδας και, ακολουθώντας την έμφυτη παρατηρητικότητά του, βρήκε τον αληθινό του δρόμο μέσα από τη φωτογραφία.

Ο Bill Cunningham σε φωτογραφία που τράβηξε ο Andy Warhol

Η καριέρα του στο The New York Times, όπου εργάστηκε για δεκαετίες, τον κατέστησε γνωστό παγκοσμίως. Εκεί παρουσίαζε τις στήλες On the Street και Evening Hours. Στη μία, κατέγραφε το καθημερινό στυλ απλών ανθρώπων και περαστικών, ενώ στην άλλη απαθανάτιζε βραδινές εκδηλώσεις, φιλανθρωπικά γκαλά και κοινωνικές συναθροίσεις. Αυτό που τον ξεχώριζε ήταν η ικανότητά του να βλέπει τη μόδα όχι μόνο στις πασαρέλες, αλλά στον δρόμο, στον τρόπο που οι άνθρωποι φορούσαν τα ρούχα τους, μετατρέποντάς τα σε κομμάτι της καθημερινής τους ταυτότητας.

Με την χαρακτηριστική του μπλε καμπαρντίνα και την απλή φωτογραφική μηχανή του, ο Cunningham γινόταν σχεδόν αόρατος. Δεν ενδιαφερόταν για τη δόξα ή την προσωπική προβολή· ενδιαφερόταν αποκλειστικά για το αντικείμενό του. Ο ίδιος έλεγε πως δεν τον ενδιέφεραν τα χρήματα ούτε η κοινωνική του θέση· αυτό που είχε αξία ήταν η αλήθεια που αποτυπωνόταν στο φακό του. Με την απλότητά του, κατάφερε να αποσπάσει την αυθεντικότητα των στιγμών που φωτογράφιζε.

Η δουλειά του ήταν πρωτοποριακή γιατί ανέδειξε τη μόδα ως κοινωνικό φαινόμενο. Μέσα από τις εικόνες του μπορεί κανείς να παρατηρήσει τις αλλαγές των τάσεων, την εξέλιξη της αισθητικής, αλλά και το πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν την ενδυμασία για να εκφράσουν την ατομικότητά τους. Ο Cunningham πίστευε πως η μόδα δεν είναι κάτι αποκλειστικό, αλλά ένα μέσο που ανήκει σε όλους. Αυτό το πνεύμα δημοκρατικότητας έκανε το έργο του τόσο σπουδαίο. Παρά τη φήμη του, παρέμεινε μέχρι τέλους ταπεινός και αφοσιωμένος στη δουλειά του. Δεν κυνηγούσε την αναγνώριση, και συχνά απέρριπτε τιμές και βραβεία. Παρ’ όλα αυτά, το 2008 τιμήθηκε από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον τίτλο του Ιππότη των Τεχνών και των Γραμμάτων, ενώ το 2009 το New York Landmarks Conservancy τον ανακήρυξε «ζωντανό θησαυρό».

Η ζωή και η δουλειά του έγιναν γνωστές στο ευρύ κοινό μέσα από το ντοκιμαντέρ Bill Cunningham New York (2010), το οποίο αποκάλυψε όχι μόνο το έργο, αλλά και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του: έναν άνθρωπο που ζούσε λιτά, σχεδόν ασκητικά, αφιερωμένος ολοκληρωτικά στην αποστολή του. Ο Bill Cunningham πέθανε το 2016, αφήνοντας πίσω του μια ανεκτίμητη κληρονομιά. Οι φωτογραφίες του δεν είναι απλώς ντοκουμέντα μόδας, αλλά χρονικά της ίδιας της ζωής στη Νέα Υόρκη. Μέσα από τον φακό του, η πόλη, οι άνθρωποι και τα στυλ τους έγιναν κομμάτια μιας συλλογικής μνήμης. Ο Cunningham υπήρξε ο κατ’ εξοχήν χρονικογράφος της μόδας του δρόμου, ένας καλλιτέχνης που με σεμνότητα και πάθος κατέγραψε την ιστορία όχι μόνο της ενδυμασίας, αλλά και της ανθρώπινης δημιουργικότητας.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Η Τέχνη της Φωτογραφίας

Κείμενα και Φωτογραφίες, , ,

Η Φωτογραφία ως υψηλή τέχνη

Η φωτογραφία, από τη γέννησή της τον 19ο αιώνα, υπήρξε ένα μέσο που άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα. Στην αρχή πολλοί τη θεώρησαν απλώς ως ένα τεχνικό εργαλείο για την αποτύπωση εικόνων και αναμνήσεων, όμως με το πέρασμα των δεκαετιών αποδείχθηκε πως η φωτογραφία είναι κάτι πολύ περισσότερο: μια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης ισάξια με τις  υπόλοιπες υψηλές τέχνες όπως η  ζωγραφική, η γλυπτική ή η μουσική.

Φωτογραφία Steve McCurry

Η καλλιτεχνική διάσταση της φωτογραφίας έγκειται πρωτίστως στην ικανότητά της να αιχμαλωτίζει όχι μόνο αυτό που φαίνεται με γυμνό μάτι, αλλά και την αίσθηση, την ατμόσφαιρα, το συναίσθημα που πηγάζει από μια στιγμή. Ο φωτογράφος δεν περιορίζεται στην απλή μηχανική λειτουργία της μηχανής· καλείται να αποφασίσει για το φως, τη γωνία, τη σύνθεση, την επιλογή του θέματος. Αυτές οι επιλογές συγκροτούν ένα προσωπικό καλλιτεχνικό όραμα, που καθιστά κάθε φωτογραφία μοναδική και ανεπανάληπτη.

Φωτογραφία Man Ray 

Η φωτογραφία ως υψηλή τέχνη ξεπερνά τη χρηστική της διάσταση. Όταν ένας φωτογράφος δημιουργεί, επιδιώκει να πει μια ιστορία ή να εκφράσει μια ιδέα. Η φωτογραφία μπορεί να αποτελέσει σχόλιο πάνω στην κοινωνία, την πολιτική, τη φύση ή την ανθρώπινη ύπαρξη. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγάλες φωτογραφίες του 20ού αιώνα έχουν μείνει χαραγμένες στη συλλογική μνήμη όχι μόνο για το περιεχόμενό τους, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο το καλλιτεχνικό βλέμμα του δημιουργού κατόρθωσε να δώσει νέο νόημα σε μια σκηνή.

Η δύναμη της φωτογραφίας έγκειται επίσης στη διττή της φύση: από τη μια, αποτυπώνει την πραγματικότητα με ακρίβεια· από την άλλη, την ερμηνεύει, την φιλτράρει μέσα από την υποκειμενικότητα του καλλιτέχνη. Αυτός ο συνδυασμός αντικειμενικού και υποκειμενικού την καθιστά εξαιρετικά ιδιαίτερη μορφή τέχνης. Ένα πορτραίτο, για παράδειγμα, δεν είναι ποτέ μόνο η εικόνα ενός προσώπου· είναι το συναίσθημα που θέλησε να επικοινωνήσει ο φωτογράφος, η σχέση που δημιούργησε με το μοντέλο, το πώς το φως και η σκιά διαμόρφωσαν την ατμόσφαιρα της εικόνας.

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης

Σήμερα, στην εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας και των κοινωνικών δικτύων, η φωτογραφία έχει αποκτήσει μια πρωτόγνωρη διάσταση. Από τη μια, υπάρχει ο κίνδυνος να υποβαθμιστεί σε μια ασταμάτητη ροή γρήγορων εικόνων χωρίς βάθος. Από την άλλη, ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο προσιτή η δυνατότητα στους καλλιτέχνες να πειραματιστούν, να εξερευνήσουν νέες τεχνικές και να μοιραστούν το έργο τους με παγκόσμιο κοινό. Αυτή η δημοκρατικοποίηση της εικόνας, αν αξιοποιηθεί με δημιουργικότητα, μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα άνθιση της φωτογραφικής τέχνης.

Φωτογραφία Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν

Η φωτογραφία έχει την ικανότητα να παγώνει τον χρόνο. Ένα δευτερόλεπτο που αλλιώς θα χανόταν για πάντα, παραμένει ζωντανό μέσα από το κάδρο. Αυτή η «αθανασία της στιγμής» είναι που συγκινεί και μαγεύει. Οι φωτογραφίες μπορούν να μας συγκλονίσουν, να μας κάνουν να σκεφτούμε, να μας εμπνεύσουν ή ακόμη και να μας αλλάξουν. Και αυτή ακριβώς η δύναμη είναι που τη φέρνει στο ίδιο επίπεδο με τις άλλες υψηλές τέχνες.

Συμπερασματικά, η φωτογραφία δεν είναι απλώς ένα τεχνικό μέσο ή ένα χόμπι· είναι ένας καμβάς φωτός και σκιών, όπου ο καλλιτέχνης εκφράζει την ψυχή του. Όπως κάθε μορφή τέχνης, έτσι κι αυτή απαιτεί φαντασία, πάθος και προσωπική ματιά. Η φωτογραφία ως υψηλή τέχνη μας υπενθυμίζει ότι η πραγματικότητα δεν είναι ποτέ μόνο αυτό που βλέπουμε, αλλά και αυτό που μπορούμε να αισθανθούμε και να μοιραστούμε μέσα από την εικόνα.

Φωτογραφία Francesca Stern Woodman 

Αυτό είναι ένα εισαγωγικό κείμενο που αφορά την Τέχνη της Φωτογραφίας ή την Φωτογραφία ως Τέχνη. Θα ακουλουθήσουν και άλλα αντίστοιχα. Μπορεί να μοιάζει αχρείαστο ένα τέτοιο κείμενο που να υπερασπίζεται την φωτογραφία ως τέχνη, αλλά πιστέψτε με δεν είναι καθώς δεν έχουν σταματήσει να υπάρχουν φωνές που δεν θεωρούν την φωτογραφία ως τέχνη και συνεχώς την υποβιβάζουν.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Τα Μαθήματα Φωτογραφίας του Fotoart

Μαθήματα Φωτογραφίας,

Τα Μαθήματα Φωτογραφίας του Fotoart 2025-2026

Τα μαθήματα φωτογραφίας του fotoart είναι διαρθρωμένα σε  εξάμηνους  κύκλους οι οποίοι γίνονται μέσω ίντερνετ σε πραγματικό χρόνο με δάσκαλο τον Δημήτρη Ασιθιανάκη. Συμπληρωματικά στους online εξάμηνους κύκλους υπάρχουν κάποια εργαστήρια που γίνονται με φυσική παρουσία στην Αθήνα.

Πληροφορίες για τα μαθήματα του Fotoart μπορείτε να βρείτε στο τηλέφωνο 6944303397

ή στο email: info@fotoart.gr

ή με μήνυμα στο Facebook Dimitrios Asithianakis.

Από το 2025 οι εξάμηνοι κύκλοι μαθημάτων φωτογραφίας του fotoart έχουν αλλάξει ονομασία και ονομάζονται:

Σεμιναρια Φωτογραφίας

Εξάμηνος Κύκλος Μαθημάτων Φωτογραφίας Ι

Αυτός ο εξάμηνος κύκλος μαθημάτων φωτογραφίας  γίνεται κάθε Οκτώβριο – Απρίλιο ή Φεβρουάριο – Ιούλιο είναι ο εισαγωγικός κύκλος μαθημάτων του fotoart που δεν χρειάζεται καμία πρότερη γνώση αφορά και αρχάριους στην φωτογραφία, αλλά και προχωρημένους που θέλουν να συστηματοποιήσουν τις γνώσεις τους με έναν πιο μεθοδικό τρόπο. Σε αυτό τον εξάμηνο κύκλο μαθημάτων φωτογραφίας δίνεται έμφαση στα βασικά της φωτογραφικής τεχνικής και σε θέματα αισθητικής και ιστορίας της φωτογραφίας. Όποιος ολοκληρώσει αυτόν τον εξάμηνο κύκλο μαθημάτων μπορεί άνετα να παρακολουθήσει τον επόμενο Εξάμηνο Κύκλο Μαθημάτων Φωτογραφίας του fotart, τον εξάμηνο κύκλο ΙΙ.

Εξάμηνος Κύκλος Μαθημάτων Φωτογραφίας ΙΙ

Αυτός ο ο εξάμηνος κύκλος μαθημάτων φωτογραφίας  γίνεται κάθε Οκτώβριο – Απρίλιο και αποτελεί την συνέχεια του Εξάμηνου Κύκλου Μαθημάτων Φωτογραφίας Ι. Εξακολουθεί να δίνει βάρος σε θέματα τεχνικής, αισθητικής και ιστορίας της φωτογραφίας αλλά το βάρος δίνεται στην χρήση του φωτός είτε είναι φυσικό είτε είναι τεχνητό. Όποιος ολοκληρώσει αυτόν τον εξάμηνο κύκλο μαθημάτων μπορεί να παρακολουθήσει τον επόμενο Εξάμηνο Κύκλο Μαθημάτων Φωτογραφίας του fotart, τον εξάμηνο κύκλο ΙΙΙ.

Σεμινάρια Φωτογραφίας

Εξάμηνος Κύκλος Μαθημάτων Φωτογραφίας ΙΙΙ

Αυτός ο ο εξάμηνος κύκλος μαθημάτων φωτογραφίας  γίνεται κάθε Οκτώβριο – Απρίλιο και αποτελεί την συνέχεια του Εξάμηνου Κύκλου Μαθημάτων Φωτογραφίας ΙΙ. Η δομή των μαθημάτων είναι η ίδια όσο αφορά την μελέτη της ιστορίας και της αισθητικής της φωτογραφίας. Σε αυτό τον εξάμηνο κύκλο δίνεται λιγότερη σημασία στην τεχνική και η μελέτη αφορά περισσότερο τις σχολές και τα ρεύματα της αισθητικής της φωτογραφίας

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Golden Hour στην Φωτογραφία

Μαθήματα Φωτογραφίας, Φωτογραφική Τεχνική,

Η μαγεία της της Χρυσής Ώρας, ή “Golden Hour” στη φωτογραφία

Ο όρος golden hour ή «χρυσή ώρα» αναφέρεται στη χρονική περίοδο λίγο μετά την ανατολή του ήλιου και λίγο πριν τη δύση του, όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα και το φως του αποκτά μια ζεστή, χρυσαφένια απόχρωση. Αυτή η φυσική συνθήκη φωτισμού χαρίζει μοναδική ατμόσφαιρα και μπορεί να αναδείξει με μοναδικό τρόπο κάθε φωτογραφία. Είναι άλλος ένας τρόπος με τον οποίο προσέχοντας την χρονική στιγμή που φωτογραφίζετε μπορείτε να μεταμορφώσετε τα πάντα στην φωτογραφία.

Κατά τη διάρκεια της χρυσής ώρας, οι ακτίνες του ήλιου ταξιδεύουν διαγώνια μέσα από την ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να φιλτράρονται και να μαλακώνουν. Αυτό δημιουργεί ένα φως πιο απαλό, χωρίς σκληρές σκιές, που αναδεικνύει καλύτερα τις λεπτομέρειες και τα χρώματα. Οι αποχρώσεις τείνουν προς το πορτοκαλί, το κόκκινο και το χρυσό, δίνοντας στις φωτογραφίες μία αίσθηση θαλπωρής και ρομαντισμού.

Χρυσή ώρα

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης

Η golden hour είναι εξαιρετική στιγμή για πορτραίτα, καθώς το απαλό φως αγκαλιάζει τα χαρακτηριστικά του προσώπου, μειώνοντας τις έντονες σκιές και προσφέροντας μια φυσική λάμψη στο δέρμα. Ένα απλό χαμόγελο υπό αυτόν τον φωτισμό μπορεί να δείχνει πιο αυθεντικό και ζεστό, προσδίδοντας βάθος και συναίσθημα στη φωτογραφία.

Για τους λάτρεις της φωτογραφίας τοπίου, η χρυσή ώρα αποτελεί πραγματικό θησαυρό. Οι σκιές των δέντρων, των βουνών ή των κτιρίων γίνονται πιο μακριές και δραματικές, ενώ ο ουρανός γεμίζει με αποχρώσεις που αλλάζουν λεπτό προς λεπτό.  Πολύ έντονες είναι και οι κάθε είδους αντανακλάσεις όταν το φως είναι τόσο πλάγιο. Η συνεχής μεταμόρφωση του φωτός προσφέρει άπειρες δημιουργικές δυνατότητες.

golden hour ή «χρυσή ώρα

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης

Για να αξιοποιήσει κανείς στο έπακρο τη golden hour, χρειάζεται σωστή προετοιμασία. Το φως αλλάζει γρήγορα, επομένως είναι σημαντικό ο φωτογράφος να γνωρίζει εκ των προτέρων τη σύνθεση που επιθυμεί. Εργαλεία όπως εφαρμογές που δείχνουν την ακριβή ώρα ανατολής και δύσης μπορούν να φανούν πολύ χρήσιμα ανάλογα με την γεωγραφική περιοχή πουη βρισκόμαστε. Επίσης, η χρήση τρίποδα επιτρέπει μεγαλύτερη σταθερότητα και χαμηλότερες ταχύτητες φωτοφράχτη σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, ιδιαίτερα όταν ο ήλιος βρίσκεται πλέον πολύ χαμηλά. Πέρα από τις τεχνικές λεπτομέρειες, η χρυσή ώρα προσφέρει κάτι πιο ουσιαστικό: την ευκαιρία να αποτυπώσει ο φωτογράφος το συναίσθημα μιας στιγμής. Το ζεστό φως συνδέεται με τη νοσταλγία, την ηρεμία, αλλά και την ελπίδα.

golden hour ή «χρυσή ώρα

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης

Η χρυσή ώρα δεν είναι απλώς μια χρονική στιγμή, αλλά ένα δώρο της φύσης και του φυσικού φωτός για τους φωτογράφους. Είναι η περίοδος που το φως αγκαλιάζει τον κόσμο με τον πιο τρυφερό τρόπο, δημιουργώντας εικόνες γεμάτες ζεστασιά και αρμονία. Κάθε φωτογράφος, είτε επαγγελματίας είτε ερασιτέχνης, αξίζει να αφιερώσει χρόνο για να βιώσει και να αποτυπώσει τη μαγεία αυτής της μοναδικής ώρας είτε το πρωί είτε το απόγευμα.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Ζεν και Φωτογραφία

Uncategorized,

Ζεν και η Τέχνη της Φωτογραφίας

Η Τέχνη της Φωτογραφίας και το Ζεν: Μια Σιωπηλή Συνομιλία με το Παρόν

Μια αχτίδα φωτός γλιστρά πάνω στο νερό. Ένα σύννεφο περνά, ρίχνοντας σκιά σε ένα βράχο. Μέσα στην πολυκοσμία και τον θόρυβο της πόλης ένας φωτογράφος στέκεται ακίνητος. Δεν κυνηγά τη στιγμή· της επιτρέπει να έρθει. Το κλικ της μηχανής δεν είναι ήχος κατάκτησης, αλλά ψίθυρος αποδοχής. Στη σιωπή, η εικόνα γεννιέται. Στην αναμονή, η στιγμή αποκαλύπτεται.

Η Σχέση Φωτογραφίας και Ζεν

Η φωτογραφία και το Ζεν, αν και εκ πρώτης όψεως φαίνονται να ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, συναντώνται σε ένα κοινό σημείο: τη βαθιά επίγνωση της στιγμής. Η τέχνη του να απαθανατίζεις μια εικόνα και η φιλοσοφία του να ζεις την παρούσα στιγμή μοιράζονται την ίδια εσωτερική αναζήτηση — την επαφή με το «τώρα».

Ζεν Φωτογραφία

Φωτογραφία Rinko Kawauchi

Στη φωτογραφία, η πράξη της φωτογραφικής λήψης δεν είναι απλώς τεχνική διαδικασία. Η φωτογραφική μηχανή γίνεται προέκταση της ματιάς, και η ματιά γίνεται αντανάκλαση του νου. Στο Ζεν, η παρατήρηση είναι πράξη επίγνωσης· το να κοιτάζεις ένα λουλούδι, ένα φύλλο που πέφτει ή ένα πρόσωπο, δεν σημαίνει απλώς να το βλέπεις, αλλά να το βιώνεις ολοκληρωτικά, χωρίς κριτική και χωρίς επιθυμία να το αλλάξεις. Ο φωτογράφος που προσεγγίζει τη δουλειά του με πνεύμα Ζεν δεν προσπαθεί να «πάρει» μια εικόνα, αλλά να «δεχθεί» τη στιγμή όπως του προσφέρεται.

Η τεχνική του Ζεν στη φωτογραφία εκφράζεται μέσα από την απλότητα. Στην αισθητική του Ζεν, η έννοια του wabi–sabi —η ομορφιά της ατέλειας και της παροδικότητας— βρίσκει ισχυρό παράλληλο στη φωτογραφία που αναδεικνύει το φευγαλέο. Ένα θολό περίγραμμα, το παιχνίδισμα του φωτός σε μια σταγόνα νερού, η σκιά που χάνεται καθώς ο ήλιος δύει· όλα αυτά είναι εκδηλώσεις μιας πραγματικότητας που υπάρχει μόνο για ένα δέκατο ίσως του δευτερόλεπτου, αλλά παραμένει αιώνια στην αποτυπωμένη στην φωτογραφία.

Ζεν Φωτογραφία

Φωτογραφία Minor White

Η Φωτογραφία – Διαλογισμός

Η διαδικασία της φωτογράφισης με πνεύμα Ζεν απαιτεί υπομονή και ακινησία. Σε μια εποχή που η φωτογραφία έχει γίνει γρήγορη και χωρίς περιορισμούς χάρη στα κινητά τηλέφωνα, το Ζεν μας υπενθυμίζει να σταματήσουμε. Να σταθούμε, να αναπνεύσουμε, να νιώσουμε το περιβάλλον. Όπως ο δάσκαλος Ζεν που κάθεται στη σιωπή του zazen, έτσι και ο φωτογράφος μπορεί να «κάθεται» στο τοπίο, περιμένοντας να του μιλήσει.

Υπάρχει επίσης μια διάσταση αυτογνωσίας. Η φωτογραφία στο πνεύμα του Ζεν δεν είναι μόνο η καταγραφή του εξωτερικού κόσμου, αλλά και ένας καθρέφτης του εσωτερικού. Η επιλογή του τι φωτογραφίζουμε, ο τρόπος που πλαισιώνουμε, το φως που αναζητούμε — όλα φανερώνουν την εσωτερική μας κατάσταση. Το κάδρο μπορεί να είναι ο χώρος όπου ο φωτογράφος συναντά τον εαυτό του.

Ζεν Φωτογραφία

Φωτογραφία  Michael Kenna

Φωτογράφοι που το έργο σους σχετίζεται με το Ζεν

Είναι πολλοί οι φωτογραφοι που είτε έχουν πει οι ίδιοι ότι τους έχουν επηρεάσει οι διδασκαλίες του ζεν βουδισμού ή οι επηροές είναι εμφανείς στο έργο τους. Αναφέρω μερικές  χαρακτηριστικές περιπτώσεις

  • Minor White   – Ένας από τους μεγάλους δασκάλους της φωτογραφίας και από τους πρώτους δυτικούς που το έργο του και η ζωή του επηρεάστηκε από τις αναζητήσεις του σε σχέση με τις ανατολικές φιλοσοφίες και για αυτό θεωρούσε την φωτογραφία προτίστως μέσο εσωτερικής αναζήτησης.
  • Michael Kenna – Τα ασπρόμαυρα τοπία του αποπνέουν σιωπή και διαχρονικότητα. Με μινιμαλιστική αισθητική και χρήση του κενού χώρου, οι εικόνες του θυμίζουν οπτικούς διαλογισμούς. Βασικός παράγοντας στο έργο του οι μεγάλοι χρόνοι έκθεσης που από μόνοι τους είναι άσκηση στην υπομονή.
  • Shoji Ueda – Συνδύαζε τοπία με σκηνοθετημένες φιγούρες, δημιουργώντας εικόνες που ισορροπούν μεταξύ πραγματικού και ονειρικού, με έντονη  λιτότητα που έχει τις ρίζες της και στο Ζεν.
  • Rinko Kawauchi –  Σπουδαία γιαπωνέζα φωτογράφος που με ένα γαλήνιο ποιητικό φωτογραφικό ύφος αποτυπώνει την  καθημερινότητα, δίνοντας σημασία στις πιο μικρές, σχεδόν ασήμαντες λεπτομέρειες, όπως θα έκανε ένας δάσκαλος Ζεν.

Με αναζητήσεις στο διαδίκτυο θα βρείτε πάρα πολλούς και επίσης θα βρείτε και πολλά θεωρητικά κείμενα που αφορούν το ζεν την φωτογραφία και γενικότερα την τέχνη.

Ζεν Φωτογραφία

Φωτογραφία Δημήτρης Ασιθιανάκης

Το Μάθημα Φωτογραφίας του «Αφήνω»

Η σχέση φωτογραφίας και Ζεν μπορεί να διδάξει και κάτι ακόμη: το να αφήνουμε. Όπως ο μοναχός αφήνει πίσω του προσκολλήσεις, έτσι και ο φωτογράφος μπορεί να μάθει να μη δεσμεύεται από την ανάγκη για την «τέλεια» λήψη. Κάποιες στιγμές δεν είναι για να απαθανατιστούν, αλλά για να βιωθούν.

Την επόμενη φορά που θα κρατήσεις μια φωτογραφική μηχανή —είτε είναι μια ακριβή DSLR είτε το κινητό σου— κάνε ένα μικρό πείραμα: σταμάτα. Πάρε μια βαθιά ανάσα. Άκου τους ήχους γύρω σου, νιώσε τον αέρα στο δέρμα σου, δες πώς αλλάζει το φως.  Μην κυνηγήσεις το φως άστο να έρθει αυτό και να μπει στο κάδρο σου. Όταν πατήσεις το κουμπί, μην σκέφτεσαι αν η εικόνα θα είναι «τέλεια». Απλώς άφησε τη ματιά σου να συναντήσει τον κόσμο χωρίς φίλτρα. Εκεί, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή ανταλλαγή, ίσως ανακαλύψεις πως η φωτογραφία δεν είναι απλώς μια τέχνη, αλλά και δρόμος προς μια πιο ουσιαστική και  πλήρη ζωή.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

 

Φωτογραφικά Λευκώματα

Βιβλία για την Φωτογραφία, Μαθήματα Φωτογραφίας, Φωτογραφικά Λευκώματα, ,

Φωτογραφικά Λευκώματα Ορισμός

Φωτογραφικά λευκώματα ονομάζουμε  ένα σύνολο από φωτογραφίες που είναι συγκεντρωμένες σε ένα τόμο σε μορφή βιβλίου. Τα φωτογραφικά λευκώματα μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε σε τρεις κατηγορίες. Στα φωτογραφικά λευκώματα τέχνης που είναι εκδόσεις εκδοτικών οίκων ή αυτοεκδόσεις των ίδιων των φωτογράφων, τα επαγγελματικά φωτογραφικά λευκώματα που παρουσιάζουν το σύνολο μια φωτογραφικής εργασίας, για παράδειγμα το ψηφιακό φωτογραφικό λεύκωμα μιας φωτογράφισης γάμου και τα οικιακά φωτογραφικά λευκώματα που μπορεί να τα δημιουργήσει κανείς στο σπίτι του με τις προσωπικές του φωτογραφίες. Σήμερα θα σας μιλήσω για τα φωτογραφικά λευκώματα τέχνης.

Τα φωτογραφικά λευκώματα τέχνης

Τα φωτογραφικά λευκώματα, όταν αντιμετωπίζονται σαν έκδοση, ξεφεύγουν από τα όρια ενός απλού μέσου αποθήκευσης εικόνων και μετατρέπονται σε καλλιτεχνικά αντικείμενα. Αποτελούν μια ολοκληρωμένη μορφή παρουσίασης της δουλειάς ενός φωτογράφου, όπου κάθε σελίδα είναι μέρος ενός συνόλου, μιας αφήγησης με αρχή, μέση και τέλος. Είναι μια μορφή έκφρασης που συνδυάζει τη φωτογραφία με τη σχεδιαστική επιμέλεια, την τυπογραφία και την υλική υπόσταση του βιβλίου.

Φωτογραφικά Λευκώματα

Σε αντίθεση με τις μεμονωμένες φωτογραφίες ή τις ψηφιακές γκαλερί, το φωτογραφικό λεύκωμα ως έκδοση προσφέρει στο δημιουργό τη δυνατότητα να καθοδηγήσει το βλέμμα του θεατή, να διαμορφώσει ρυθμό, να δημιουργήσει εναλλαγές έντασης, σιωπής και αφηγηματικών μεταβάσεων. Η επιλογή της σειράς των εικόνων, της σελιδοποίησης, του χρώματος του χαρτιού ή ακόμα και του κενού χώρου, λειτουργούν ως μέσα σύνθεσης, όπως η παλέτα για έναν ζωγράφο ή οι λέξεις για έναν συγγραφέα.

Φωτογραφικά Λευκώματα

Για πολλούς παλιότερους και νεώτερους φωτογράφους, τα φωτογραφικά λευκώματα είναι ο τελικός προορισμός του έργου τους. Είναι το μέσο που δίνει διάρκεια και οντότητα στη δουλειά τους, πέρα από την έκθεση ή τη διαδικτυακή παρουσίαση. Μέσα από το λεύκωμα, η φωτογραφία αποκτά υλική υπόσταση· γίνεται αντικείμενο που αγγίζεται, διαβάζεται και ξαναδιαβάζεται. Αυτό το «χειροπιαστό» στοιχείο ενισχύει τη σχέση του θεατή με το έργο, καθώς η εμπειρία της ανάγνωσης ενός λευκώματος είναι πιο προσωπική και βιωματική από την οθόνη.

Φωτογραφικά Λευκώματα

Επιπλέον, το φωτογραφικό λεύκωμα μπορεί να λειτουργήσει και ως συλλεκτικό αντικείμενο. Πολλές εκδόσεις παράγονται σε περιορισμένα αντίτυπα, με αριθμημένες ή υπογεγραμμένες εκτυπώσεις, κάνοντας τα φωτογραφικά λευκώματα μέρος της αγοράς της σύγχρονης τέχνης. Πέρα όμως από την εμπορική του αξία, η καλλιτεχνική σημασία του λευκώματος έγκειται στη δυνατότητα του φωτογράφου να δημιουργήσει έναν ολοκληρωμένο κόσμο. Το κάθε λεύκωμα είναι μια πρόταση οπτικής αφήγησης, με τη δική του λογική, αισθητική και δυναμική.

Φωτογραφικά Λευκώματα

Στον σύγχρονο φωτογραφικό λόγο, το λεύκωμα αναγνωρίζεται πλέον και ως ένα αυτόνομο έργο τέχνης. Είτε πρόκειται για ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση, είτε για πιο αφηρημένες, εννοιολογικές αναζητήσεις, το βιβλίο ως μορφή δίνει στο φωτογράφο ένα ευρύ και απαιτητικό πεδίο δημιουργικότητας. Το φωτογραφικό λεύκωμα δεν είναι απλώς μια συλλογή εικόνων – είναι το αποτέλεσμα σκέψης, σύνθεσης και βαθιάς καλλιτεχνικής πρόθεσης. Είναι ένα έργο τέχνης που ξεφυλλίζεται.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Η Πρώτη Φωτογραφία Κεραυνού

Ιστορία της Φωτογραφίας, Μαθήματα Φωτογραφίας, , ,

Η Πρώτη Φωτογραφική Αποτύπωση Κεραυνού

Η πρώτη φωτογραφία κεραυνού στην ιστορία της επιστήμης και της φωτογραφίας τραβήχτηκε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1882 από τον Αμερικανό φωτογράφο και ερευνητή Γουίλιαμ Νίκολσον Τζένινγκς  – William Nicholson Jennings (1860-1946)  στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Μέχρι τότε, οι αστραπές είχαν περιγραφεί μόνο μέσα από μαρτυρίες ή καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις, χωρίς να υπάρχει αντικειμενική τεκμηρίωση της μορφολογίας τους, ειδικότερα φωτογραφική. Η τεχνική δυσκολία στην αποτύπωση ενός κεραυνού ήταν τεράστια. Τα φωτογραφικά φιλμ της εποχής απαιτούσαν μεγάλους χρόνους έκθεσης, ενώ οι κεραυνοί είναι φαινόμενα ταχείας εκδήλωσης παρόλο που είναι εξαιρετικά φωτεινά φαινόμενα. Ο Τζένινγκς, χρησιμοποιώντας μεγάλες γυάλινες πλάκες και χειροποίητα χημικά γαλακτώματα, κατάφερε να τροποποιήσει τον χρόνο έκθεσης και την ευαισθησία του υλικού, έτσι ώστε να αποτυπώσει με ακρίβεια τις λεπτομέρειες της ηλεκτρικής εκκένωσης.

Η πρώτη φωτογραφία κεραυνού

Η πρώτη φωτογραφία κεραυνού

Οι φωτογραφίες του κατέδειξαν ότι οι κεραυνοί δεν ακολουθούν ευθύγραμμη διαδρομή, όπως πίστευαν πολλοί, αλλά αντίθετα εμφανίζουν πολυάριθμες διακλαδώσεις και περίπλοκα σχήματα. Η ανακάλυψη αυτή είχε σημαντική επίδραση στη μετέπειτα μελέτη της ατμοσφαιρικής ηλεκτριστικότητας και συνέβαλε στη θεμελίωση της φυσικής κατανόησης των ηλεκτρικών εκκενώσεων.Επιστημονικά, η αποτύπωση των κεραυνών επέτρεψε τη συστηματική μελέτη των μηχανισμών διάσπασης της ηλεκτρικής μόνωσης της ατμόσφαιρας, την κατανόηση της ανάπτυξης του ηγέτη (leader) και των επιστρεφόμενων κρουσμάτων (return strokes) κατά την εκκένωση, και βοήθησε στη βελτίωση των τεχνολογιών προστασίας από τους κεραυνούς.

W.N. Jennings

William Nicholson Jennings (1860-1946)

Ο Τζένινγκς εκτός από αυτή την πρώτη φωτογραφία κεραυνού, συνέχισε να φωτογραφίζει κεραυνούς για αρκετά χρόνια, συμβάλλοντας όχι μόνο στην επιστήμη αλλά και στη δημιουργία μιας νέας αισθητικής γύρω από την φωτογραφική απεικόνιση φυσικών φαινομένων.  Ταυτόχρονα ήταν πρωτοπόρος στην αεροφωτογραφία, παρόλο που η πρώτη αεροφωτογραφία είχε τραβηχτεί από άλλο φωτογράφο το 1860. Σήμερα, χάρη στην πρόοδο της ψηφιακής τεχνολογίας και των εξειδικευμένων καμερών η μελέτη των κεραυνών έχει εξελιχθεί σημαντικά. Ωστόσο, το έργο του Τζένινγκς παραμένει σημείο αναφοράς για όσους ασχολούνται με τη φωτογράφιση και την επιστημονική ανάλυση των ηλεκτρικών φαινομένων. Η φωτογραφία του κεραυνού δεν ήταν απλώς μια τεχνική και επιστημονική επιτυχία· ήταν ένα σημαντικό βήμα για την οπτικοποίηση της δύναμης και της πολυπλοκότητας των δυνάμεων της φύσης.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.