Tag Archives: Φωτογραφικό Λεύκωμα

In the American West – Richard Avedon

In the American West – Φωτογραφικό Λεύκωμα

Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα λευκώματα στην ιστορία της φωτογραφίας είναι το In the American West του Richard Avedon. Η κυκλοφορία του λευκώματος το 1985 αλλά και η ομώνυμη έκθεση προκάλεσαν τεράστια αίσθηση. Πολλοί αναρωτήθηκαν. Τι θέλει ένας φωτογράφος μόδας (έστω ο καλύτερος) από τα σαλόνια και τα πάρτι της Ανατολής, στα εργοστάσια, τα ορυχεία, τις πετρελαιοπηγές και τα σφαγεία της Δύσης;

In the American West - Φωτογραφικό Λεύκωμα

Η ιδέα για το αυτό το τεράστιο έργο (χρειάστηκαν 17000 πλάκες φιλμ KODAK TRI-X 20Χ25 και 5 χρόνια στον Avedon και τους βοηθούς του να κάνουν τα πορτραίτα 762 ανθρώπων) ήταν του Avedon, αλλά αυτός που βοήθησε καταλυτικά στηρίζοντας το, ήταν ο διευθυντής του μουσείου Amon Carter στο Fort Worth  του Τέξας, Mitchell  Wilder, που δυστυχώς πέθανε πριν το δει ολοκληρωμένο.

In the American West - Φωτογραφικό Λεύκωμα

Πολλοί ισχυρίζονται ότι τα σοβαρά προβλήματα υγείας που είχε ο Avedon ήδη από το 1974, ενώ μόλις είχε μπει στην 5η δεκαετία της ζωής του έπαιξαν σημαντικό ρόλο για την απόφαση του από το 1979 μέχρι το 1984 να ασχοληθεί με αυτό το μνημειώδες από κάθε άποψη έργο, πάντως με το In the American West, ο Avedon δημιουργεί ένα ορόσημο για την φωτογραφία και δεν είναι τυχαία η εκδοτική επιτυχία του λευκώματος, αλλά ούτε η επιτυχία της έκθεσης που δεν έχει σταματήσει να περιοδεύει από τότε.

In the American West - Φωτογραφικό Λεύκωμα

Η επιλογή του Avedon για το άσπρο φόντο με το μίνι στούντιο που στήνει οπουδήποτε βρει ένα πρόσωπο που τον ενδιαφέρει να φωτογραφίσει και η επιλογή για τα τεράστια τυπώματα για την έκθεση των φωτογραφικών που υποστηρίζεται βέβαια από το μεγάλο μέγεθος φιλμ που έχει επιλέξει από την αρχή να χρησιμοποιήσει, καθορίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό το ύφος του In the American West, αλλά βέβαια αυτό που έπαιξε σπουδαιότερο ρόλο είναι η ιδιοφυΐα του Richard Avedon.

In the American West - Φωτογραφικό Λεύκωμα

Sebastião Salgado – Genesis

Αυτό το βιβλίο και η τελευταία από ότι φαίνεται δουλειά του μεγάλου φωτογράφου και ανθρωπιστή είναι όντως όπως ο ίδιος το χαρακτηρίζει το magnum opus του. Κλείνοντας την τεράστια φωτογραφική του καριέρα με έναν ύμνο στη Γη, τον πλανήτη μας που με τόσο βάναυσο τρόπο έχουμε ασελγήσει πάνω του. Genesis ονομάζεται αυτό το οκτάχρονο project του Sebastião Salgado που μας παρουσιάζει το ανέγγιχτο ακόμη από τον σύγχρονο ανθρώπινο πολιτισμό κομμάτι του πλανήτη μας με την δική του ξεχωριστή ματιά.

salgadogenesis

Όσοι γνωρίζαμε λίγα πράγματα για τον Salgado ξέραμε ότι γεννήθηκε μεγάλωσε σε ένα αγρόκτημα στην Βραζιλία που του ενέπνευσε την αγάπη του και τον σεβασμό του για την φύση. Ξέραμε ακόμη πριν από το ντοκυμαντέρ “Το αλάτι της Γης” που αφορούσε την ζωή του, για την δημιουργία του Instituto Terra και την προσπάθεια έκαναν μαζί με την γυναίκα του Lélia Wanick Salgado, για την αναγέννηση των τροπικών δασών. Όμως πιστεύω ότι ειδικά μετά την προτελευταία δουλειά του που αφορούσε τους πρόσφυγες, κανείς δεν περίμενε αυτή την στροφή του Salgado στην φωτογραφία του τοπίου και της άγριας φύσης.

salgadogenesis1

Χρειάστηκαν πάνω από 30 ταξίδια με κάθε είδους μέσο, με τα πόδια, με αεροπλάνα, ελικόπτερα, πλοία, αυτοκίνητα, κανό και αερόστατα. Από το υπερβολικό κρύο των πόλων,  στην  πύρινη κόλαση των ηφαιστείων και των ερήμων ο Salgado με την ενέργεια ενός έφηβου μας παρουσιάζει μια μοναδική συλλογή από εικόνες της φύσης, της άγριας ζωής, αλλά και ανθρώπινων φυλών σαν που ζουν απομονωμένες μακριά από τον πολιτισμό.  Μια μοναδική ερωτική επιστολή προς τον πλανήτη μας όπως την χαρακτηρίζει ο ίδιος ο φωτογράφος.

salgadogenesis2

Η επιλογή στην ασπρόμαυρη φωτογραφία παραμένει σταθερή και σε αυτό το γιγάντιο έργο του Salgado, ο οποίος και με την βοήθεια της τεχνολογίας καταφέρνει το απίστευτο. Να ξεπεράσει τον μεγάλο δάσκαλο μας και το σημείο αναφορά μας στην ασπρόμαυρη φωτογραφία τοπίου τον Ansel Easton Adams και πιστεύω ότι κι αυτός ο δάσκαλος θα ήταν περήφανος για αυτόν τον μαθητή. Η δεδομένη δεξιοτεχνία του Salgado στην ασπρόμαυρη φωτογραφία φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη όσο αφορά την φόρμα, τις τονικές παραλλαγές αλλά και τις αντιθέσεις του φωτός και της σκιάς. Κοιτάς τις φωτογραφίες και μένεις με το στόμα ανοιχτό και με ανυπομονησία πηγαίνεις στην επόμενη.

salgadogenesis3

Sebastião Salgado – Other Americas

Μιας που ξεκίνησα να παρουσιάζω τα βιβλία του Sebastião Salgado ας τα πάρω από την αρχή. Το πρώτο βιβλίο-λεύκωμα του Salgado εκδόθηκε στην Γαλλία από τον εκδοτικό οίκο Contrejour και περιελάμβανε φωτογραφίες από ταξίδια που είχε κάνει ο Salgado από το 1977 ως το 1984,  στη Βραζιλία, στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία,  στη Γουατεμάλα και στο Μεξικό. Το βιβλίο είχε τίτλο Other Americas.

other americas

Το βιβλίο έγινε αμέσως κλασικό και έκανε άπειρες επανεκδόσεις σε όλο τον κόσμο. Από τις προδημοσίευσεις σε περιοδικά στις αρχές της δεκαετίας του 80 είχαμε καταλάβει ότι ο Salgado ήταν εκπληκτικός φωτογράφος, άλλωστε είχε γίνει μέλος του Magnum από το 1979, οπότε όλοι οι Μαγκνουμικοί παρακολουθούσαμε το έργο του από το ξεκίνημα.

other americas

Κανείς όμως πιστεύω δεν περίμενε αυτό που θα ακολουθούσε τις επόμενες δεκαετίες και το τεράστιο φωτογραφικό έργο που θα δημιουργούσε και θα άφηνε παρακαταθήκη στην ανθρωπότητα αυτός ο αγγελικός (να πω δαιμόνιος δεν μου πάει). Η φωτογραφία του Salgado έρχεται από αλλού. Έχουμε δει εξαιρετικό έργο από πολλούς φωτογράφους στο ας πούμε κοινωνικό ρεπορτάζ-ντοκουμέντο (αν και o Sebastião Salgado δεν κατηγοριοποιείται έτσι εύκολα), αλλά οι φωτογραφίες του Salgado παρόλο που είναι κατεξοχήν γήινες, μοιάζουν να είναι από άλλο πλανήτη.

other americas

Στο  Other Americas ο Salgado κάνει ένα οδοιπορικό στην γη των προγόνων του με μια ματιά που σπάνια την είχαμε δει μέχρι τότε. Ψήγματα του φωτογραφικού μεγαλείου του Salgado είχαμε δει και σε άλλους φωτογράφους και πριν και μετά ειδικά στο Magnum, αλλά κανείς δεν συγκεντρώνει την δύναμη που έχει η παναθρώπινη ματιά του. Ενώ πλησιάζει τόσο κοντά για φωτογραφίσει τον ανθρώπινο πόνο, ανασαίνει στην κυριολεξία την ανάσα των θεμάτων του είτε κάνει τοπία, είτε κάνει πορτραίτα,  ταυτόχρονα είναι σαν να μας δίνει και την συνολική εικόνα,  ένας παντοκράτορας στον θόλο της στρατόσφαιρας.

otheramericas2

Sebastião Salgado – Workers: An Archaeology of the Industrial Age

Ανάμεσα σε όλα τα φωτογραφικά λευκώματα ξεχωριστή θέση έχει για μένα αυτό το βιβλίο-έπος του σημαντικότερου φωτογράφου της εποχής μας. Οι “Εργάτες” του Sebastião Salgado κυκλοφόρησαν το 1993 και προκάλεσαν μεγάλη αίσθηση. Παρόλο που και τα προηγούμενα λευκώματα του Salgado ήταν συγκλονιστικά, με τους “Έργάτες” του μας παραδίδει ένα μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο, μια αρχαιολογία της χειρωνακτικής εργασίας σε όλες τις εκφάνσεις της.

salgadoworkers

Οι κριτικές για την υποδοχή του βιβλίου ήταν διθυραμβικές. Ακόμη και εκείνοι που στις προδημοσιεύσεις τολμούσαν να ψελλίζουν κάτι αρνητικό όχι για τις εικόνες αλλά για την παραδοχή του ίδιου του  Sebastião Salgado ότι δημιουργεί “στρατευμένη τέχνη”, σιώπησαν. Η στράτευση του Salgado στο αδάμαστο πανανθρώπινο πνεύμα δεν χωράει αμφισβητήσεις. Ο Άρθουρ Μίλλερ έγραψε σε μια παρουσίαση του έργου ” Ο Salgado αποκαλύπτει τον πόνο, την ομορφιά και τη βαρβαρότητα του κόσμου της εργασίας στον οποίο στηρίζονται τα  πάντα. Μια συλλογή από εικόνες με βαθιά αφοσίωση και εντυπωσιακή ικανότητα, μια ελεγεία  στις παραδοσιακές  μεθόδους εργασίας και παραγωγής”.

salgadoworkers1

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε έξι ενότητες-κεφάλαια Agriculture, Food, Mining, Industry, Oil και Construction. Υπάρχει ένα μεγάλο εισαγωγικό κείμενο αλλά και μεγάλες επεξηγηματικές λεζάντες, αλλά το σημαντικότερο είναι οι πάνω από 350 φωτογραφίες από ανθρώπινες δραστηριότητες που είναι ο ορισμός της σκληρής δουλειάς από την Λίθινη εποχή μέχρι της μέρες της Βιομηχανικής-Τεχνολογικής επανάστασης. Από τις εικόνες της κόλασης στις πετρελαιοπηγές του Κουβέιτ που καίγονται ή στο ορυχείο-ηφαίστειο στην Ινδονησία ή στο ορυχείο χρυσού στην Βραζιλία, μέχρι τους Σικελούς ψαράδες και τους εργαζόμενους στο τούνελ της Μάγχης, ο Salgado αποκαλύπτει την τόσο διαφορετική, αλλά στην ουσία ίδια ανθρώπινη δραστηριότητα που δημιουργεί τον σύγχρονο πολιτισμό εδώ και αιώνες.

salgadoworkers2

Το λεύκωμα αυτό του Sebastião Salgado θυμάμαι ότι το απόκτησα σε μια φωτογραφική έκθεση πληρώνοντας το ακριβά (όσο ήταν το τότε ενοίκιο του σπιτιού που έμενα). Αλλά θεωρώ ότι είναι από τα σημαντικά βιβλία που αγόρασα ποτέ . Σήμερα μπορείτε να το βρείτε καινούργιο στο ίντερνετ γύρω στα 200 ευρώ αλλά και μεταχειρισμένο γύρω στα 100.

salgadoworkers3