Category Archives: Ιστορία της Φωτογραφίας

Άρθρα σχετικά με την ιστορία της Φωτογραφίας

Η Dorothea Lange και οι Έλληνες

Dorothea Lange, Paul Schuster Taylor και η Ελλάδα

Η Dorothea Lange είναι σταθερά ανάμεσα στους φωτογράφους που παρουσιάζω στους μαθητές μου. Κάθε χρόνο αναζητώ καινούργια βιβλία και περισσότερες πληροφορίες για τους φωτογράφους που παρουσιάζω και το έργο τους. Αυτή την φορά μερικές φωτογραφίες της Dorothea Lange με τον δεύτερο σύζυγό της τον Paul Taylor, με οδήγησαν να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες για τον ίδιο πέρα από τα γνωστά, ότι ήταν οικονομολόγος,  ότι κάποια στιγμή ένωσαν τις ζωές τους και το ενδιαφέρον τους για τους κατατρεγμένους και τους μετανάστες.  Στα βιογραφικά του στοιχεία βρήκα μερικές ενδιαφέρουσες συγκυρίες που πιστεύω ότι ενώνουν τον ίδιο και τις ιδέες του με πολύ ισχυρό δεσμό με την Ελλάδα και την ιστορία της και νομίζω ότι αυτές οι συγκυρίες θα ήταν ένα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας για κάποιον ιστορικό.

Dorothea και Paul στην αρχή της γνωριμίας τους το 1935

Ποιες είναι αυτές οι συγκυρίες; Ο Paul Taylor ήταν καθηγητής  οικονομικών στο πανεπιστήμιο Berkeley ήδη από το 1922 και η ακαδημαϊκή του  πορεία δεν ήταν χωρίς προβλήματα καθώς το πανεπιστήμιο πολλές φορές διαφωνούσε με τις έρευνες του για τους φτωχούς αγρότες, αλλά και τους μετανάστες από το Μεξικό και πολλές φορές  του στέρησε αυξήσεις και εξέλιξη. Κάποια στιγμή βέβαια αναγνωρίστηκε το έργο του και έγινε και κοσμήτορας του τμήματος οικονομικών από το 1952 μέχρι το 1956, κοσμήτορας του ινστιτούτου διεθνών σχέσεων αμέσως μετά από το 1956 μέχρι το 1962 που συνταξιοδοτήθηκε, ενώ είναι ο πρώτος που εισήγαγε το μάθημα της αγροτικής κοινωνιολογίας στο γεωπονικό κολλέγιο του Berkeley.  Όλα καλά μέχρι εδώ. Ποιος όμως τον διαδέχτηκε ως κοσμήτορας του τμήματος οικονομικών από το 1956 μέχρι το 1959 που ήρθε στην Ελλάδα με υποτροφία του ιδρύματος Guggenheim για οικονομικές έρευνες στην Ελλάδα; Ο Ανδρέας Παπανδρέου.  Πόσο επηρέασαν την πολιτική σκέψη του Ανδρέα Παπανδρέου οι ρηξικέλευθες απόψεις του μέντορα και συνάδερφου Paul Taylor. Πόσα από την αγροτική πολιτική του ΠΑΣΟΚ και από τα ευρωπαϊκά ΜΟΠ έχουν τις ρίζες τους πίσω σε εκείνες τις μέρες στο  Berkeley; Μην ξεχνάμε ότι ο Paul Taylor συνέχισε να δημοσιεύει άρθρα και βιβλία για μεγάλο διάστημα και μετά από την συνταξιοδότηση του, σχεδόν μέχρι τον θάνατο του το 1984.

Dorothea και Paul μαζί σε όλα

Μερικές ακόμη συγκυρίες είναι σημαντικές. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε επίκουρος  καθηγητής στο Berkeley στο τέλος της δεκαετίας του 40′ και τακτικός το 1955 δηλαδή χρονιά που ο Paul Taylor ήταν κοσμήτορας της οικονομικής σχολής. Όλα αυτά μου ήρθαν στο μυαλό τώρα γιατί διάβασα πρόσφατα ένα ακόμη βιβλίο που αναφέρεται και σε εκείνη την περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου. Με δεδομένο ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου συμμετείχε στην κοινωνική ζωή του Πανεπιστημίου στα γεύματα στις γιορτές και στα κοκτέιλ πάρτι, θεωρώ σίγουρο ότι είχε γνωρίσει την Dorothea Lange που ήδη από το 1945 ήταν πανεπιστημιακός (καθηγήτρια στο San Francisco Art Institute), ενώ το 1952 είχε ιδρύσει το πολύ σπουδαίο περιοδικό Aperture.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου διδάσκει σε αίθουσα του Berkeley

Μπορώ να κάνω την εικασία ότι η επαφή του Παπανδρέου με ένα τέτοιο μύθο της φωτογραφίας ή ενέπνευσε το δεδομένο του ενδιαφέρον για την φωτογραφία ή το ενίσχυσε.  Αυτά προς το παρόν, όπως καταλαβαίνετε η έρευνα συνεχίζεται. Μια επίσης ενδιαφέρουσα φωτογραφική συγκυρία αυτή τη φορά, είναι ότι την ίδια χρονιά που πήρε υποτροφία ο Ανδρέας Παπανδρέου από το ίδρυμα  Guggenheim, είχαν πάρει και δύο σπουδαίοι φωτογράφοι. Ο Ansel Adams και ο Walker Evans.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

 

Λίλυα Μπρίκ φωτογραφίες

Φωτογραφίες της Lilya Brik από τον Alexander Rodchenko

Την Lilya Brik είναι πιθανό να την ξέρουν περισσότεροι από αυτούς που ξέρουν τον Alexander Rodchenko. Χώρια που υπάρχουν πολλοί που γνωρίζουν το ζωγραφικό και το  γραφίστικο έργο του Rodchenko και δεν έχουν ιδέα για το σημαντικότατο φωτογραφικό του έργο . Η Lilya Brik είναι γνωστότερη σαν η μούσα του ποιητή Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι (ενώ εξαιρετική αντιστοιχία, η αδερφή της Elsa Triolet υπήρξε η σύντροφος και μούσα του γάλλου ποιητή, μυθιστοριογράφου και φιλόσοφου Λουί Αραγκόν ). Την Λίλυα Μπρικ την έχει χαρακτηρίσει ο ποιητής Πάμπλο Νερούντα ως την μούσα της Ρώσικης Πρωτοπορίας  και είναι γεγονός ότι με τον ένα η με τον άλλο τρόπο έχει βοηθήσει στα πρώτα τους βήματα πολλούς ρώσους καλλιτέχνες. Ανάμεσα τους εκτός από τον Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι, τους  Σεργκέι Αϊζενστάιν, Λεβ Κουλέσωφ, Μπορίς Παστερνάκ, Καζιμίρ Μαλέβιτς, Σεργκέι Παρατζάνωφ, Αντρέι Βοζνεσένσκι και την Μάγια Πλισέτσκαγια. Αναλογιστείτε τι είναι αυτά τα ονόματα για την παγκόσμια τέχνη.

Φωτογράφος και μοντέλο μαζί

Στην σημερινή μου ανάρτηση δεν θέλω τόσο να σταθώ στα βιογραφικά στοιχεία της Lilya Brik και στο πόσο σημαντική μυθιστορηματική προσωπικότητα ήταν, αλλά κυρίως στον ρόλο της σαν μοντέλο στις φωτογραφίες του κοινού φίλου όλων των καλλιτεχνών της Ρώσικης Πρωτοπορίας, αλλά κυρίως φίλου του Μαγιακόφσκι, Alexander Rodchenko. Έχω διαλέξει κάποιες χαρακτηριστικές. Ανάμεσα τους φωτογραφίες της Λίλυα Μπρίκ ως μοντέλο σε διαφημίσεις και για την χρήση τους σε αφίσες, φωτογραφίες της παρέας (όπως αυτές με το αυτοκίνητο του Μαγιακόφσκι) , αλλά και εντελώς προσωπικές καλλιτεχνικές φωτογραφίες στο ύφος του Alexander Rodchenko.

Φωτογράφιση για αφίσσα

Στο αυτοκίνητο με τον οδηγό του Μαγιακόφσκι

Εξώφυλλο σε ποιητική συλλογή του Μαγιακόφσκι

Με τον πρώτο της άντρα  Osip Brik σε διπλοεκτύπωση

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

The Open Door – William Henry Fox Talbot

Μια ανοιχτή πόρτα στην σχέση ζωγραφικής και φωτογραφίας

Μια από τις φωτογραφίες του πρωτοπόρου της φωτογραφίας και εφευρέτη της Καλοτυπίας William Henry Fox Talbot (1800-1877), που θαυμάστηκαν περισσότερο στην εποχή του και παρουσιάστηκε στο πρώτο βιβλίο με φωτογραφίες στο περίφημο The Pencil of Nature ως η πλάκα νούμερο 6, είναι η φωτογραφία με τίτλο The Open Door. Σε αυτή την φωτογραφία ο Talbot κάνει μια συνειδητή προσπάθεια να θυμίσει την  ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα που έτσι κι αλλιώς έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης στην Αγγλία της εποχής του.

Η εικόνα νούμερο 6 στο The pencil of nature

Μια από τις πρώτες προσπάθειες με την σκούπα

Άλλη σκούπα αλλιώς

Εμείς πλέον με την άνεση του διαδικτύου μπορούμε να αναζητήσουμε τις αντίστοιχες επιρροές, αλλά και να βρούμε προηγούμενες “αποτυχημένες” προσπάθειες του Talbot, πριν από αυτή που παρουσιάστηκε στο βιβλίο. Όπως γράφει ο Talbot στο βιβλίο του  για την πλάκα νούμερο 6 (που φυσικά δεν κρύβει την επιρροή του από την ολλανδική ζωγραφική). ” Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να καταγράψει το ξεκίνημα μιας νέας τέχνης πριν από την περίοδο της ωριμότητας  που σίγουρα θα έρθει με την βοήθεια του βρετανικού ταλέντου. Αυτή εδώ είναι μια ασήμαντη προσπάθεια της νηπιακής της ηλικίας που μερικοί καλοί φίλοι είχαν την ευγένεια να επαινέσουν. Έχουμε αρκετή γνώση γύρω από την ολλανδική σχολή της τέχνης, που αναπαριστά σκηνές με καθημερινές και οικείες.  Το μάτι ενός ζωγράφου συχνά στέκεται εκεί που οι απλοί άνθρωποι δεν βλέπουν κάτι το αξιοσημείωτο.   Μια περιστασιακή αναλαμπή του ήλιου ή μια σκιά μπροστά στο μονοπάτι, μια βελανιδιά ξεραμένη από τον χρόνο ή μια πέτρα καλυμμένη με βρύα, μπορεί να ξυπνήσει μια σειρά από σκέψεις και συναισθήματα και να γεμίσει με εικόνες την φαντασία”.

Πίνακες του Pieter de Hooch με σκούπες

Το κορίτσι με την σκούπα του Rembrandt 

Σκεπτόμενος όλα αυτά ο  Talbot,  δεν φωτογράφησε αυτό που θα ήταν αναμενόμενο. Τα ιστορικά κτίρια του Αβαείου του Lacock  που ήταν το σπίτι του για παράδειγμα, αλλά την απλή ξύλινη πόρτα του στάβλου και την ταπεινή σκούπα, ένα δερμάτινο λουρί και ένα φανάρι. Αυτά τα ταπεινά  αντικείμενα είναι τα μέσα του για ένα πρώιμο , τόσο συγκινητικό φωτογραφικό δοκίμιο. Αφορμή για αυτή μου την ανάρτηση που έδωσε η άμεση  αναφορά του κου Κώστα Ιωαννίδη στην ομιλία του “Φωτογραφία και Ζωγραφική τον 19ο αιώνα”, που παρακολούθησα πριν από μέρες στο εθνικό μουσείο σύγχρονης τέχνης. Η αναφορά ήταν  για έναν συγκεκριμένο πίνακα του  Ολλανδού ζωγράφου Pieter de Hooch (1629-1684,) ως πηγή έμπνευσης για την φωτογραφία του Talbot. Με λίγο επίμονο ψάξιμο βρήκα και περισσότερες σχετικές φωτογραφίες του Talbot, όπως και περισσότερους σχετικούς πίνακες του  Pieter de Hooch και έναν του Rembrandt.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

John Jabez Edwin Paisley Mayall (1813–1901) – Φωτογράφος

Ένας παπατζής της Καλλιτεχνικής Φωτογραφίας

O John Jabez Edwin Paisley Mayall (1813–1901) δεν είναι ο μεγαλύτερος παπατζής  στην ιστορία της φωτογραφίας, συγκεκριμένα στην ιστορία της καλλιτεχνικής φωτογραφίας, αλλά σίγουρα ένας από τους μεγαλύτερους. Αφού κατόρθωσε να φαλιρίσει μια ακμάζουσα επιχείρηση σχετική με την βαφή των υφασμάτων που του είχε κληροδοτήσει ο πατέρας του και αφού σχεδόν έριξε έξω το πανδοχείο που του κληροδότησε ο πεθερός του, μετανάστευσε στην Αμερική. Εκεί έγινε φωτογράφος, αλλά κατάφερε να πλασάρει τόσο καλά τον εαυτό του που έδινε συνεντεύξεις στα σχετικά περιοδικά, έγραφε άρθρα για την φωτογραφία και άλλα τέτοια φαιδρά που έχουν επαναληφθεί πολλές φορές ανά χώρα και εποχή μέχρι τις μέρες μας, αλλά ίσως ο John να ήταν ο πρώτος διδάξας.

Αυτοπορτρέτο του John Jabez Edwin Paisley Mayall

Σπουδαία φωτογραφική προσωπικότητα, μόνο που ο ίδιος χαρακτηρίζει τον εαυτό του σαν τέτοια. Έχω γνωρίσει αρκετές τέτοιες προσωπικότητες όλα τα χρόνια που παρακολουθώ και την Ελληνική φωτογραφία, που θεωρούσαν τους εαυτού τους μεγάλους φωτογράφους χωρίς να έχουν τραβήξει ούτε μια φωτογραφία της προκοπής. Μάλιστα έγραφαν και άρθρα και εξέδιδαν και βιβλία για την φωτογραφία.  Του John του χρωστάμε βέβαια κάτι. Ότι όπου βρεθεί και όπου σταθεί σε όλη την ζωή του, υποστηρίζει ότι η φωτογραφία είναι υψηλή τέχνη (ειδικά οι φωτογραφίες που τραβάει αυτός). Βέβαια για τον εαυτό του  ισχυρίζεται ότι είναι ο  σπουδαιότερος εκπρόσωπος της επί της γης. Τραβάει είναι η αλήθεια αρκετά καλές νταγκεροτυπίες, όπως και δεκάδες άλλοι φωτογράφοι του καιρού του, όμως εγώ πουθενά στα πορτραίτα του δεν βλέπω τον μεγάλο καλλιτέχνη που αυτός υποστηρίζει με περηφάνια ότι είναι, από την πρώτη στιγμή που παρουσιάζεται σαν φωτογράφος. Μα τι φωτογράφος λέω; σαν μεγάλος καλλιτέχνης συστήνεται παντού και στις διάφορες απογραφές. Ποτέ σαν φωτογράφος.

Η βασίλισσα Βικτωρία σε φωτογραφία του John Jabez Edwin Paisley Mayall

Όταν επιστρέφει στην Αγγλία μάλιστα καταφέρνει να περάσει σαν σπουδαίος καλλιτέχνης σε τόσο μεγάλο βαθμό που γίνεται σχεδόν αποκλειστικός φωτογράφος για μια περίοδο της βασιλικής οικογένειας και μάλιστα κυκλοφορεί και ένα λεύκωμα με φωτογραφίες της Βασίλισσας Βικτωρίας και των συγγενών της που πούλησε πάνω από 60000 αντίτυπα. Ο τύπος αυτός (ελπίζω να μην ανακαλυφθούν τίποτε θεϊκές φωτογραφίες του και αναγκαστώ να καταπιώ την γλώσσα μου) αν πιστέψουμε βέβαια τα δικά του λόγια και κάποιων λίγων κλακαδόρων βελτίωσε κατά πολύ την φωτογραφική τεχνική.  Πριν από την επιστροφή του στην Αγγλία είχε τη φήμη  ότι δημιουργεί εξαιρετικές  αλληγορικές εικόνες όπως αυτές που δημιούργησε για να εικονογραφήσει  ένα από τα σύμβολα του χριστιανισμού, την “Κυριακή προσευχή” ή απλούστερα το γνωστό σε όλους “Πάτερ Ημών”.

Φωτογραφία του Καρλ Μαρξ από τον John Jabez Edwin Paisley Mayall

 Τον Απρίλιο του 1847 (μόλις 8 χρόνια μετά από την ανακοίνωση της ντεγκεροτυπίας στη γαλλική ακαδημία επιστημών) έγραψε δύο βαρυσήμαντα  άρθρα στο περιοδικό ‘The Athenaeum’, ένα σημαντικό αγγλικό περιοδικό του καιρού του για την λογοτεχνία, την επιστήμη και τις τέχνες, όπου εξέφραζε τις απόψεις του για τον επιχρωματισμό  αλλά και το  ‘chiaroscuro’ στις εκτυπώσεις νταγκεροτυπίας. Μετά από αυτό επικεντρώθηκε στην δημιουργία εικόνων ποιητικών και γεμάτων συναίσθημα (όπως λέει ο ίδιος). Μάλιστα με αρκετές από αυτές πήρε μέρος στην μεγάλη έκθεση του Λονδίνου το 1851 (που είναι όλες αυτές οι σπουδαίες φωτογραφίες;). Μάλιστα αυτή την σπουδαία έκθεση την φωτογράφησε κιόλας και σώζονται αρκετές φωτογραφίες του. Σταματάω δεν λέω άλλα. Μας άφησε όμως μερικές ωραίες  φωτογραφίες του Καρλ Μαρξ! Οπότε μόνο και μόνο για αυτό και για το λόγο ότι είναι από τους πρώτους που υποστήριξε με τέτοιο σθένος ότι η φωτογραφία είναι υψηλή τέχνη, του αξίζει μια ανάρτηση στο blog μου και μια θέση στο βιβλίο που γράφω για την ιστορία της καλλιτεχνικής φωτογραφίας.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

 

Πλανόδιοι φωτογράφοι

Πλανόδιοι φωτογράφοι στην Ελλάδα

Διαβάζω συχνά άρθρα και αναρτήσεις σε διάφορα blogs που αναφέρονται στους πλανόδιους φωτογράφους στον ελληνικό χώρο, αλλά συνήθως υπάρχει μια σύγχυση καθώς με αυτόν τον όρο οι περισσότεροι εννοούν τους υπαίθριους φωτογράφους. Όμως την ειδικότητα του υπαίθριου φωτογράφου που όντως άκμασε για αρκετές δεκαετίες στην Ελλάδα δεν μπορείς να την χαρακτηρίσεις πλανόδια. Οι περισσότεροι από τους υπαίθριους φωτογράφους είχαν σταθερότατα πόστα ή σε κεντρικές πλατείες των πόλεων ή σε αξιοθέατα που είχαν μεγάλη επισκεψιμότητα , δεν ήταν πλάνητες.

Φωτογραφία του Leonard Gianadda, υπαίθριος φωτογράφος στην Ακρόπολη 1954

Οι πλανόδιοι φωτογράφοι από την άλλη δρώντας ως τέτοιοι, δηλαδή  ως μετακινούμενοι επαγγελματίες,  συμπεριλαμβάνουν στις τάξεις τους αρκετές κατηγορίες και ειδικότητες  φωτογράφων. Η πρώτη καθαρή ειδικότητα πλανόδιου φωτογράφου είναι οι λεγόμενοι στρασάδες φωτογράφοι που είχαν πεδίο δράσης τους όλη την Ελλάδα. Οι φωτογράφοι αυτοί ήταν περιπλανώμενοι και πήγαιναν αυτοί να βρουν τους πιθανούς πελάτες ώστε να τους φωτογραφίσουν  σε πολυσύχναστα μέρη. Αυτά τα μέρη μπορεί να ήταν μέρη που οι άνθρωποι έκαναν την βόλτα τους ή διασκέδαζαν. Μπορεί ακόμη να τους συναντούσες σε πολυσύχναστες παραλίες, σε μεγάλες εθνικές γιορτές και παρελάσεις  ή πανηγύρια. Η πρακτική των πλανόδιων φωτογράφων ήταν απλή τραβούσαν φωτογραφίες έπαιρναν μια προκαταβολή και μετά ή έπρεπε να περάσουν οι πελάτες από την έδρα τους, η επέστρεφαν οι ίδιοι μετά από ένα διάστημα με τις φωτογραφίες και τις παρέδιδαν σε κάποιο κεντρικό καφενείο ή μπακάλικο.

Φωτογραφία σε χωριό της Ηπείρου από πλανόδιο φωτογράφο τον Ιανουάριο του 1964

Σαν πλανόδιοι φωτογράφοι μπορούσαν να συμπεριφέρονται και φωτογράφοι που είχαν κανονικά φωτογραφεία σε μεγάλες ή μικρότερες πόλεις, αλλά η αναδουλειά τους έσπρωχνε να βρουν κι άλλους τρόπους να συμπληρώσουν το εισόδημα από την φωτογραφική τους απασχόληση. Έτσι συνήθως φωτογράφοι από μεγαλύτερες πόλεις πήγαιναν σε μικρότερες πόλεις ή χωριά ώστε να καλύψουν ακόμη και έκτακτα γεγονότα, κηδείες, γάμους, εμποροπανηγύρεις ή εορτασμούς και παρελάσεις.  Η σχέση μερικές φορές για κάποιους φωτογράφους με την περιπλάνηση  ήταν αμφίδρομη. Η έλλειψη πελατείας έκανε κάποιες φορές τους κανονικά εγκατεστημένους φωτογράφους με καταστήματα, να  γίνονται πλανόδιοι κάποιες φορές για να αναζητήσουν πελάτες, ενώ πολλοί στρασάδες φωτογράφοι με τα χρήματα που κέρδισαν από την πλανόδια φωτογραφία, αποφάσισαν να εγκαινιάσουν κα κάποιο κανονικό φωτογραφικό κατάστημα και να εγκατασταθούν μόνιμα σε κάποιο τόπο.

Φωτογραφία σε πανηγύρι από πλανόδιο φωτογράφο την δεκαετία του 50′

Ένας άλλος τύπου πλανόδιου φωτογράφου που μάλιστα έχω ακούσει να διαλαλεί το πέρασμα του από γειτονιές και χωριά με δυνατή φωνή τελάλη. Ο φωτογράφος! (Ακριβώς όπως έκαναν κι άλλα πλανόδια επαγγέλματα, ο μανάβης, ο γανωτής ή  ο καρεκλάς). Ήταν ο πλανόδιος φωτογράφος που πρόσφερε μια πολύ συγκεκριμένη φωτογραφική εργασία. Είτε την μεγέθυνση παλιών φωτογραφιών, μαζί με ρετούς ή ενθέσεις προσώπων, ακόμη και φωτογραφίες σε πλακάκι και πορσελάνη για τους τάφους, με τις κορνίζες σε κάθε περίπτωση να περιλαμβάνονται στην προσφερόμενη φωτογραφική υπηρεσία.  Αυτός ο τύπος πλανόδιου φωτογράφου γυρνούσε στις γειτονιές και στα χωριά που συνήθως δεν διέθεταν φωτογραφείο, έπαιρνε τις παραγγελίες, μαζί με τις πρωτότυπες φωτογραφία και μια προκαταβολή ή και πλήρη εξόφληση της εργασίας και μετά από αρκετούς μήνες αρκετές φορές,  επέστρεφε για να παραδώσει τις φωτογραφίες.

Αντιγραφή, μεγέθυνση και ένωση προσώπων με το απαραίτητο ρετούς  από πλανόδιο φωτογράφο  την δεκαετία του 60′

Τέλος υπήρχαν οι  πλανόδιοι φωτογράφοι  της αρπαχτής. Κατά καιρούς έχουν συμβεί αλλαγές  στα επίσημα δημόσια έγγραφα, κυρίως στα διπλώματα ή στα  βιβλιάρια ασφαλιστικών φορέων (για παράδειγμα στα βιβλιάρια του ΟΓΑ) που έχουν οδηγήσει μεγάλα τμήματα του πληθυσμού να αναζητήσουν φωτογραφικές υπηρεσίες. Σε αυτή την περίπτωση υπήρχαν πλανόδιοι φωτογράφοι που με ένα απλό φόντο και μια φωτογραφική μηχανή  με φωτογραφίες άμεσης εμφάνισης (polaroid), πήγαιναν εκείνοι στους πελάτες ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές που δεν διέθεταν κάποιο κοντινό φωτογραφείο. Με αποτέλεσμα να βγάλουν πολλά χρήματα σε σύντομο χρονικό διάστημα και χωρίς παραστατικά και εφορίες. Για αυτό άλλωστε  τους χαρακτήρισα  πλανόδιους φωτογράφους της αρπαχτής.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Sabine Weiss

Sabine Weiss – Σαμπίνε Βάις, Φωτογράφος

Δυστυχώς για μια ακόμη φορά με προλαβαίνει ένας θάνατος και έτσι η σημερινή μου ανάρτηση γίνεται εξαιτίας του θανάτου της σπουδαίας φωτογράφου Sabine Weiss πριν 3 μέρες την Τρίτη 28 Δεκεμβρίου 2021.  H Sabine Weiss γεννήθηκε το 1924 στην Ελβετία. Το 1942 αποφασίζει να γίνει φωτογράφος επηρεασμένη βαθιά και από την φιλότεχνη μητέρα της αλλά και από τον πατέρα της ερευνητή χημικό αλλά και παθιασμένο ερασιτέχνη φωτογράφο. Από το 1942 μέχρι το 1945 μαθήτευσε στο στούντιο των αδερφών Boissonnas, τι υπέροχο ξεκίνημα! . Δημιούργησε  ένα δικό της στούντιο στην Γενεύη αλλά το 1946 άφησε την γενέθλια πόλη της και πήγε να ζήσει στο Παρίσι όπου για όλη την  υπόλοιπη ζωή της. Στο Παρίσι τα πρώτα χρόνια υπήρξε βοηθός του Γερμανού φωτογράφου Willy Maywald, αλλά γρήγορα ξεκίνησε να δουλεύει μόνη της πειραματιζόμενη με διάφορα είδη φωτογραφίας, φωτορεπορτάζ, διαφήμιση, μόδα, πορτραίτο και ό,τι άλλο της ζητήθηκε. Το 1950 γνώρισε τον σύντροφο της ζωής της τον αμερικάνο ζωγράφο Hugh Weiss. Το 1952 έγινε μέλος του πρακτορείου Rapho, ενώ την ίδια χρονιά ξεκίνησε μια πολύχρονη συνεργασία με το περιοδικό Vogue.

Sabine Weiss αυτοπορτρέτο

Το 1955 συμμετείχε στην θρυλική έκθεση του ΜΟΜΑ, The family of man που την οργάνωσε ο Edward steichen, με τρεις φωτογραφίες της. Εκτός από τις φωτογραφίες που έκανε με ανάθεση από τα μεγαλύτερα περιοδικά του κόσμου και της Γαλλίας, δημιούργησε και ένα προσωπικό φωτογραφικό έργο πάντα με επίκεντρο τον άνθρωπο και για αυτό τον λόγο περιλαμβάνεται στην άτυπη ουσιαστικά ανθρωπιστική φωτογραφική σχολή του Παρισιού που ξεκινάει με τον  André Kertész  και περιλαμβάνει και τους Robert Doisneau, Willy Ronis, Édouard Boubat, and Izis Bidermanas, ακόμη και αυτόν τον Henri Cartier-Bresson. Αυτά τα λίγα για σήμερα, σύντομα θα της αφιερώσω ένα μεγαλύτερο άρθρο και οπωσδήποτε θα την συμπεριλάβω στο βιβλίο μου για τις σπουδαίες γυναίκες φωτογράφους.

Η Sabine Weiss εν ώρα εργασίας

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Διαφήμιση για φωτογραφική μηχανή πριν από 40 χρόνια

Διαφήμιση του Καλαβρέντζου πριν από 40 χρόνια (1981)

Πολλές φορές χαζεύω παλιά φωτογραφικά περιοδικά. Έχω στο αρχείο μου φωτογραφικά περιοδικά από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησα να αγοράζω στο τέλος του 1977.  Η διαφήμιση που σας παρουσιάζω σήμερα  είναι από ένα περιοδικό του 1981 από το φωτογραφικό κατάστημα Καλαβρέντζος.  Πάμε να δούμε μερικά χαρακτηριστικά.

Πρώτα από όλα η τιμή να δούμε την τιμή. 17500 δραχμές. Δηλαδή  περίπου 47 ευρώ! Μην ξεχνάμε ότι εκείνη την εποχή τα σώματα των φωτογραφικών μηχανών είχαν επιβάρυνση φόρου πολυτελείας 36% μαζί με τις γούνες, τα σκάφη αναψυχής και το ουίσκι. Ένα πάγιο αίτημα του φωτογραφικού κλάδου και των ερασιτεχνών κυρίως φωτογράφων ήταν η κατάργηση του για να μπορούμε και στην Ελλάδα να αγοράζουμε φωτογραφικές μηχανές στις τιμές που βλέπαμε στα ξένα περιοδικά. Και δύο παρατηρήσεις για την φωτογραφική γλώσσα. Το παρασολέιγ και το ντεκλασέρ απόλυτα ενταγμένα στα ελληνικά το 1981.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Οι φωτογραφικές μηχανές της Αγίας Βαρβάρας (Ταιβάν)

Ψεύτικες (προσομοιώσεις)  φωτογραφικές μηχανές και βιντεοκάμερες

Η ερώτηση μιας φίλης για μια φωτογραφική μηχανή και για το πόσο μπορεί να την πουλήσει μου έδωσε αφορμή να σας γράψω για κάποιες φωτογραφικές  μηχανές με πιθανότερη χώρα προέλευσης την Ταιβάν,  που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα σε διάφορες εκδόσεις και εκδοχές από τα τέλη της δεκαετίας του 80 μέχρι τις αρχές του 2000. Αυτές οι φωτογραφικές μηχανές δεν ήταν κανονικές φωτογραφικές μηχανές (μιας και οι περισσότερες δεν δούλευαν ), αλλά ο σκοπός τους ήταν να κοροϊδέψουν με διάφορους τρόπους τον τελικό αγοραστή και να δώσουν την δυνατότητα στον πωλητή να την πουλήσει σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη τιμή. Αυτό το λέω γιατί έχουν υπάρξει  και υπάρχουν προϊόντα αντίγραφα που αυτό που πόνταραν ήταν η φθηνή τους τιμή. Υπήρξαν φωτογραφικές μηχανές σαν τις σοβιετικές που ήταν αντίγραφα γερμανικών πρωτότυπων αλλά αυτές δούλευαν και είχαν και ανεκτή ποιότητα και φυσικά οι σοβιετικοί τις είχαν κυκλοφορήσει με τα δικά τους brand, για παράδειγμα  Zorki και Kiev. Όπως υπήρξαν φωτογραφικές μηχανές κινέζικές από εκείνη την εποχή, αντίγραφα της Minolta που όμως δούλευαν και ήταν καλές και αξιόπιστες (Seagull).

Σε αυτές τις μηχανές που αναφέρομαι σήμερα μιλάμε για μια εντελώς διαφορετική περίπτωση. Δεν μιλάμε για πιστά ή όχι αντίγραφα. Μιλάμε για μια ευφάνταστη σχεδίαση και παρουσίαση που σκοπό από την αρχή της κατασκευής είχε να κοροϊδέψει τους αδαείς περί τα φωτογραφικά και να τους πάρει όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα. Για αυτό  το λόγο αυτές οι φωτογραφικές μηχανές δεν πουλήθηκαν ποτέ μέσα από επίσημα κανάλια και τα  φωτογραφικά καταστήματα, αλλά από περιφερόμενους πωλητές που ισχυρίζονταν ότι ήταν -ναυτικοί, ταξιδιώτες, αλλοδαποί – και πουλούσαν λαθραίες και αφορολόγητες  φωτογραφικές μηχανές υψηλής τεχνολογίας μάλιστα και αυτό προσπαθούσε η σχεδιαστική τους γραμμή να το υποστηρίξει με διάφορους τρόπους.

Αυτές τις φωτογραφικές μηχανές τις πρωτομάθαμε όταν άρχισαν οι αγοραστές/θύματα να παρουσιάζονται στα φωτογραφεία της γειτονιάς είτε για να αγοράσουν φιλμ ή και ακόμη για να ζητήσουν μια εκτίμηση για την αξία τους. Πολλές φορές για να τους δείξει ο φωτογράφος ως ειδικός τον τρόπο για να την χειριστούν. Το χειρότερο όμως ήταν ότι τις περισσότερες φορές αυτές οι μηχανές δεν δούλευαν καθόλου και οι άνθρωποι απελπισμένοι  πήγαιναν σε φωτογραφεία ή τεχνικούς για να τις επισκευάσουν. Βέβαια μετά από τις σχετικές αποκαλύψεις σχεδόν κανένας δεν έλεγε ότι την αγόρασε και μάλιστα με απίστευτα υψηλό αντίτιμο, αλλά τους την είχε χαρίσει ένας ξάδερφος ή ένας φίλος. Από τους λίγους που είχαν παραδεχτεί ότι τους είχαν κοροϊδέψει είχαμε μάθει αρκετά από τα μοτίβα των πωλητών. Ένας καλοντυμένος και με ένα ακριβό αυτοκίνητο πλησίαζε ανθρώπους σε παρκινγκ, σούπερ μάρκετ, λιμάνια αεροδρόμια (εμένα με είχαν πλησιάσει ένας σε μεγάλο καφέ της εθνικής οδού που κάνουν στάση τα ΚΤΕΛ).  Αυτή η μέθοδος ήταν για να τις πουλήσουν πολύ ακριβά σαν αντικείμενα μεγάλης αξίας. Η άλλη συνηθισμένη μέθοδος ήταν  η πώληση σε καφενεία οικοδομές χώρους συνάθροισης ακόμη και σε εκκλησίες, αλλά από ανθρώπους πλέον όχι καλοντυμένους αλλά με πιο φτωχική εμφάνιση που πλέον τις πάσαραν σαν αμφιβόλου προελεύσεως (μπορεί να άφηναν να εννοηθεί ότι ήταν και κλεμμένες), πάντως μεγάλης αξίας που τις ξεπουλούσαν όσο-όσο και περισσότεροι ήταν και βιαστικοί για να μην έχει χρόνο όποιος τσιμπούσε, να το σκεφτεί περισσότερο.

Πως να αντισταθείς σε αυτό το βαλιτσάκι και στο τρίποδο;

Λογικό είναι ότι τα μοντέλα αυτών των φωτογραφικών μηχανών προσπαθούσαν να θυμίσουν τις μεγάλες εταιρείες της εποχής (και σήμερα), Sony, Nikon, Canon με διάφορους τρόπους. Μάλιστα επειδή η Sony ήταν γνωστή από τις βιντεοκάμερες εκείνη την περίοδο, αυτές που πουλιόταν ως Sony, έγραφαν στις συσκευασίες τους κάτι για βίντεο, αλλά ποτέ δεν ήταν βιντεοκάμερες αλλά σκέτες φωτογραφικές μηχανές.  Τώρα αυτές οι ψεύτικες φωτογραφικές μηχανές έχουν μια δεύτερη καριέρα ως μεταχειρισμένα αντικείμενα vintage σε marketplaces,  στο ebay και στις αγγελίες  μεταχειρισμένων.  Στην περίπτωση των ψεύτικων SONY πιστεύω ότι η πηγή των μηχανών που απλά αντικαθιστούσαν την ετικέτα εδώ στην Ελλάδα είναι οι  φωτογραφικές μηχανές  Odette από την Ταιβάν. Μόνο εδώ στην Ελλάδα είχαν το θράσος να βάλουν στεγνά ετικέτα SONY (ποιός θα τους εμποδίσει;). Στον υπόλοιπο κόσμο είχαν μάρκες που θύμιζαν τις Γιαπωνέζικες MINOLTA, TOKINA,  SONY,  OLYMPUS, NIKON, CANON.  Δείτε την εικόνα παρακάτω και θα καταλάβετε τι λέω. Σε κάθε περίπτωση αυτές οι μηχανές έχουν παίξει το ρόλο τους στην ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας, έστω και αν απέτρεψαν κάποιους ενθουσιώδεις αρχικά θιασώτες της τεχνολογίας και της φωτογραφίας, με το να ασχοληθούν τελικά  και με την μια και με την άλλη.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

 

Η Μάργκαρετ Μπουρκ-Ουάιτ με την φωτογραφική της μηχανή

Η Μάργκαρετ Μπουρκ-Ουάιτ  (Margaret Bourke-White) με φωτογραφική μηχανή για αεροφωτογραφίες

Σήμερα σας παρουσιάζω την Μάργκαρετ Μπουρκ-Ουάιτ  με μια εντυπωσιακή φωτογραφική μηχανή. Η Margaret Bourke-White (1904 – 1971) γεννήθηκε στην νέα Υόρκη και υπήρξε μια από τις γνωστότερες αμερικανίδες φωτογράφους και η πρώτη αμερικανίδα πολεμική φωτορεπόρτερ.  Είναι γνωστή για τις φωτογραφίες που είχε τραβήξει τα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, για το περίφημο πρώτο εξώφυλλο του περιοδικού LIFE και για τις φωτογραφίες του Γκάντι. Έχει φωτογραφίσει στην μακροχρόνια καριέρα της με όλες τις φωτογραφικές μηχανές της εποχής.  Εδώ την φωτογραφίζει ένας επίσης σπουδαίος φωτογράφος Alfred Eisenstaedt (1898 – 1995).

Στις 2 φωτογραφίες που παραθέτω σήμερα κρατάει μια  φωτογραφική μηχανή Fairchild F-8  μια μηχανή που σχεδιάστηκε το 1929, κυκλοφόρησε το 1930 και χρησιμοποιήθηκε συνήθως για αεροφωτογραφίες. Η  Fairchild διέθετε φακό  Schneider Xenar 240mm / f8, ενώ κατά την διάρκεια του 2ου παγκόσμιου πολέμου υπήρξε μια εκδοχή από την εταιρεία Keystone εξοπλισμένη με φακό  Wollensak 375mm /5.6. Εκτός από την  Μάργκαρετ Μπουρκ-Ουάιτ   την μηχανή την χρησιμοποίησαν και την έκαναν γνωστή ο Bradford Washburn που φωτογράφησε παγετώνες της Αλάσκας το 1934-36 και  η Mary Upjohn Meader (Mary Light), η οποία φωτογράφησε από ψηλά  περιοχές και πόλεις στη Νότια Αμερική και την Αφρική το 1937-38. Η  Margaret Bourke-White  τράβηξε  κυρίως αεροφωτογραφίες  για διαφημιστικούς σκοπούς για αρκετές αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες  και αεροφωτογραφίες  κατά την διάρκεια του 2ου παγκόσμιου πολέμου. Σας παραθέτω και μια φωτογραφία της τραβηγμένη με την Fairchild F-8 το 1939.

Margaret Bourke-White,  ένα αεροπλάνο DC-4 σε πτήση πάνω από την Νέα Υόρκη, 1939

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Δημήτρης Παπαδήμος Φωτογράφος

Δημήτρης Παπαδήμος Ταξιδιώτης Φωτογράφος

O Δημήτρης Παπαδήμος με την Rolleiflex του

Ο Δημήτρης Παπαδήμος  (1918-1994) είναι ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες φωτογράφους, αλλά δυστυχώς το έργο του δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό. Γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου και ασχολήθηκε εκτός από την φωτογραφία και με τον κινηματογράφο κυρίως σαν βοηθός παραγωγής σε διεθνείς παραγωγές. Η φωτογραφική του καριέρα μπορεί να χωριστεί σε 3 περιόδους. Η πρώτη περίοδος είναι μέχρι το 1945 που υπήρξε στρατιωτικός φωτογράφος των ελληνικών δυνάμεων της μέσης ανατολής  και εργάζονταν στο γραφείο τύπου της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης . Σε αυτή την περίοδο φωτογράφισε και τα Δεκεμβριανά.

Φωτογραφίες Δημήτρης Παπαδήμος

Αμέσως μετά την λήξη του πολέμου ξεκινάει μια καινούργια περίοδος 1945-1956 με πολλά ταξίδια στην Μεσόγειο, στην Μέση Ανατολή και την Αίγυπτο σε συνεργασία με σπουδαίους συγγραφείς. Αυτό το διάστημα εργάστηκε σαν φωτογράφος και βοηθός παραγωγής για τον κινηματογράφο. Από το 1956 που εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα  ξεκινάει η τρίτη και για μένα η πιο δημιουργική του περίοδος που σε συνεργασία με Ελληνικά περιοδικά και με οργανισμούς όπως ο ΕΟΤ και το Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, φωτογράφισε συστηματικά την Ελλάδα μέχρι το 1980. Από αυτή την περίοδο εκδόθηκε το πρώτο γνωστό φωτογραφικό λεύκωμα του το 1974 με επανέκδοση το 1981. “Η Ελλάδα που φεύγει”., όπου πρωτοείδα φωτογραφίες του. Την δεκαετία του 90 το αρχείο του πέρασε στον Ε.Λ.Ι.Α. και περιλαμβάνει 65000 φωτογραφίες. Το  2011 είχαμε μια σπουδαία έκδοση από το Μορφωτικό ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, το λεύκωμα “Δημήτρης Παπαδήμος. Ταξιδιώτης φωτογράφος”.

Φωτογραφίες Δημήτρης Παπαδήμος

Αυτό το άρθρο ήταν η αιτία να  έρθει σε επικοινωνία μαζί μου ο γιός του Δημήτρη Παπαδήμου, ο κος Ιωάννης Δ. Παπαδήμος. Γεγονός που με συγκίνησε ιδιαίτερα.  Μου ανέφερε ότι ο ιστοχώρος  https://www.dimitripapadimos.gr/ είναι μια προσπάθεια προβολής του έργου του πατέρα του που κάνει εντελώς μόνος του, χωρίς την υποστήριξη κάποιου οργανισμού,  οπότε είναι δικαιολογημένη η  κάπως φτωχή παρουσίαση. Την  λέω φτωχή  μιας και πιστεύω ότι στον Δημήτρη Παπαδήμο σαν έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες φωτογράφους, άξιζε κάτι πολύ καλύτερο

Εξακολουθώ να πιστεύω ότι θα έπρεπε να υπάρχει ένας ιστοχώρος αντίστοιχος με αυτούς που υπάρχουν για τους μεγάλους φωτογράφους στο εξωτερικό. Γιατί καλές είναι οι εκδόσεις και τα λευκώματα, αλλά πρώτον έχουν τον περιορισμό του μεγέθους και του αριθμού των σελίδων και δεύτερον συνήθως είναι πανάκριβα και ειδικά οι νέοι άνθρωποι είναι δύσκολο ή αδύνατο να τα αποκτήσουν (μιλάω κυρίως για τους σπουδαστές της φωτογραφίας). Την λύση για να γίνει γνωστό το έργο του Δημήτρη Παπαδήμου θα έδινε ένας ιστοχώρος με πολλές φωτογραφίες σε μεγάλη ανάλυση και μιας και στο αρχείο του περιλαμβάνεται και η αλληλογραφία του με σπουδαίους συγγραφείς που συνεργάστηκε, πιστεύω ότι θα είχε ενδιαφέρον να δούμε κάποιες από αυτές τις επιστολές δημοσιευμένες.

Φωτογραφία Δημήτρης Παπαδήμος

Το Φωτογραφικό λεύκωμα “Δημήτρης Παπαδήμος. Ταξιδιώτης φωτογράφος”

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.