Category Archives: Φωτογραφικά Στερεότυπα

Τα φωτογραφικά στερεότυπα είναι άρθρα/αναρτήσεις που αφορούν αυτό ακριβώς που λέει ο τίτλος τους . Φωτογραφικά στερεότυπα που κάνουν κακό στην φωτογραφία, που κάνουν κακό και στους φωτογράφους, αλλά και στο κοινό της φωτογραφίας και σιγά-σιγά πρέπει να απορρίπτονται ως άχρηστα.

Full Frame μηχανές και Crop μηχανές

Τα μεγέθη του ψηφιακού αισθητήρα στην φωτογραφία

Ενώ στα περισσότερα άρθρα μου που αφορούν τα φωτογραφικά στερεότυπα συνήθως έχουμε να κάνουμε με αντίπαλες γνώμες και παρατάξεις, ανάμεσα στις full frame και στις Crop ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, ανάμεσα στους χρήστες τους δηλαδή, δεν υπάρχει κάποια αντιπαλότητα. Συνήθως οι χρήστες Crop ζηλεύουν αυτούς με τις Full Frame και θέλουν κάποια μέρα και εκείνοι να αποκτήσουν μια Full Frame φωτογραφική μηχανή. Εδώ το φωτογραφικό στερεότυπο είναι ότι πάντα οι Full Frame μηχανές θεωρούνται καλύτερες και αποτελούν τα αντικείμενα του πόθου για όλους τους φωτογράφους. Οι σύγχρονες ψηφιακές μονοοοπτικές φωτογραφικές μηχανές με καθρέπτη (DSLR), αλλά και οι  φωτογραφικές μηχανές χωρίς καθρέπτη (Μirrorless) χωρίζονται σε δύο  μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με το μέγεθος του ψηφιακού αισθητήρα που διαθέτουν, δηλαδή του φωτοευαίσθητου υλικού που έχει αντικαταστήσει το φιλμ. Η μια κατηγορία ονομάζεται FULL FRAME (ολόκληρου κάδρου) επειδή το μέγεθος του αισθητήρα είναι ίδιο με το μέγεθος του φιλμ 135 δηλαδή 24mmX36mm, ενώ η άλλη κατηγορία ονομάζεται CROP (κομμένου κάδρου) επειδή το μέγεθος του αισθητήρα είναι μικρότερο (περίπου το μισό) από το μέγεθος του καρέ στο φιλμ 135, και μοιάζει πολύ με το κινηματογραφικό καρέ στο φιλμ με πλάτος 35mm. Μερικές εταιρείες έχουν διαφορετικό χαρακτηριστικό όνομα για κάθε κατηγορία (για παράδειγμα η Nikon ονομάζει DX τις μηχανές crop και τους φακούς τους, ενώ FX τα full frame σώματα). Παρόλο που οι FULL FRAME φωτογραφικές μηχανές είναι αυτές που θεωρούνται επαγγελματικές και σε γενικές γραμμές διαθέτουν καλύτερα χαρακτηριστικά από τις CROP, μερικά από τα χαρακτηριστικά τους μπορεί να είναι και μειονεκτήματα για κάποιους φωτογράφους. Για αυτό τον λόγο θα αναλύσω τα χαρακτηριστικά της κάθε κατηγορίας, ώστε να μπορείτε να αποφασίσετε ποια κατηγορία ταιριάζει καλύτερα στο είδος της φωτογραφίας που θέλετε να κάνετε και πρώτα και κύρια στο πορτοφόλι σας.

Ας ξεκινήσω με τις Full Frame. Οι φωτογραφικές μηχανές πλήρους κάδρου είναι σε όλες τις εταιρείες οι φωτογραφικές μηχανές που απευθύνονται στους επαγγελματίες φωτογράφους. Οι τιμές τους είναι πολύ υψηλές. Αν και τα τελευταία χρόνια οι φωτογραφικές εταιρείες έχουν βάλει νερό στο κρασί τους με αποτέλεσμα τα φθηνά μοντέλα FULL FRAME να πλησιάζουν τις τιμές των ακριβών μοντέλων CROP, το θέμα της τιμής είναι σημαντικό γιατί με 300 ευρώ για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να αποκτήσει την πιο φθηνή DSLR με crop αισθητήρα, ενώ θέλει τουλάχιστον το τετραπλάσιο με πενταπλάσιο ποσό για να αποκτήσει την πιο φθηνή full frame. To σημαντικότερο πλεονέκτημα των full frame φωτογραφικών μηχανών είναι ότι διαθέτουν καλύτερα χαρακτηριστικά στην καταγραφή της εικόνας καθώς με μεγαλύτερο μέγεθος αισθητήρα μπορούν είτε να διαθέτουν μεγαλύτερο μέγεθος εικονοστοιχείων (pixel) για την ίδια ανάλυση, είτε μεγαλύτερο σύνολο εικονοστοιχείων με αποτέλεσμα την μεγαλύτερη ανάλυση. Αυτό οδηγεί σε καλύτερο εύρος έκθεσης, σε μεγαλύτερο δυναμικό εύρος έκθεσης, αλλά και σε μεγαλύτερο βάθος χρώματος, ενώ πολύ σημαντική παράμετρος είναι ο χαμηλότερος ψηφιακός θόρυβος για υψηλές ρυθμίσεις ISO, γενικά καλύτερες δυνατότητες καταγραφής φωτογραφιών σε χαμηλό φωτισμό. Όλα τα παραπάνω, συνδυάζονται με πιο ανθεκτικά σώματα περισσότερο προστατευμένα σε σχέση με τις περιβαλλοντικές συνθήκες (θερμοκρασία, σκόνη, υγρασία), με μεγαλύτερη αντοχή σε μηχανικές καταπονήσεις, ενώ το σύστημα καθρέπτη φωτοφράχτη είναι κατασκευασμένο για περισσότερες χιλιάδες φωτογραφίες (κλικ). Αυτά όλα όμως, οδηγούν και σε δυο χαρακτηριστικά που μπορεί για κάποιους να είναι μειονεκτήματα. Σε μεγαλύτερο όγκο και βάρος. Μια άλλη σημαντική παράμετρος είναι οι φακοί. Όλες οι εταιρείες κατασκευάζουν πλήρες σύστημα εναλλακτικών φακών για τις full frame, αλλά για να έχει κανείς καλούς φακούς για τις full frame χρειάζεται και αρκετά χρήματα. Επίσης ένα ακόμη σημαντικό χαρακτηριστικό, είναι ότι όταν χρειαζόμαστε μικρό βάθος πεδίου (πιο έντονο μπόκε δηλαδή), οι full frame είναι ιδανικές καθώς μπορούμε να το πετύχουμε ευκολότερα.

Οι φωτογραφικές μηχανές μικρότερου ή μισού κάδρου (crop) διαθέτουν  σαν το σημαντικότερο χαρακτηριστικό τους την χαμηλή τιμή. Ενώ μπορεί να πλησιάζουν ή να είναι εξίσου καλές όσο αφορά τον εύρος έκθεσης, τα χαρακτηριστικά της ευαισθησίας (ISO), την προστασία από τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τα υπόλοιπα, είναι σε γενικές γραμμές λιγότερο ογκώδεις και ελαφρύτερες από τις full frame. Λόγω του μικρότερου αισθητήρα η εστιακή απόσταση τω φακών πολλαπλασιάζεται με τον λόγο της μεγέθυνσης (για παράδειγμα Χ1,5 στις Nikon και Χ1,6 στις Canon). Αυτό, ενώ αποδεικνύεται μειονέκτημα για τους ευρυγώνιους φακούς, για τους τηλεφακούς είναι μεγάλο πλεονέκτημα μιας και όλοι οι τηλεφακοί γίνονται μεγαλύτεροι λες και τους έχεις τοποθετήσει τηλεμετατροπέα (teleconverter) με τον αντίστοιχο συντελεστή-πολλαπλασιαστή, αλλά χωρίς να χάνουν σε φωτεινότητα. Ακριβώς επειδή έχουν μικρότερο μέγεθος οι crop φωτογραφικές μηχανές έχουν μεγαλύτερο βάθος πεδίου για ίδια διαφράγματα και μπορεί είναι μειονέκτημα ή πλεονέκτημα ανάλογα το είδος της φωτογραφίας που κάνεις.  Όλες οι φωτογραφικές εταιρείες κατασκευάζουν φακούς που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε crop φωτογραφικές μηχανές (και σε full frame αλλά χρησιμοποιώντας μόνο το αντίστοιχο τμήμα του αισθητήρα), αλλά στις crop φωτογραφικές μηχανές μπορούν να χρησιμοποιηθούν και οι φακοί για τις full frame. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ο φωτογράφος με crop μηχανή να έχει στην διάθεση του μεγαλύτερη ποικιλία εναλλακτικών φωτογραφικών φακών.

Για να προσπαθήσουμε να τα συνοψίσουμε.  Σαφέστατα οι full frame DSLR και Mirroless φωτογραφικές μηχανές είναι οι ιδανικές για την μέγιστη φωτογραφική ποιότητα αλλά με το αντίστοιχο αρκετά μεγάλο κόστος για τα σώματα και τους φακούς. Διαθέτουν πιο προηγμένες τεχνολογίες και ποιότητα κατασκευής, χαρακτηριστικά που όλο και περισσότερο περνάνε και στις πολύ φθηνότερες crop φωτογραφικές μηχανές. Ακριβώς επειδή συμβαίνει αυτό, έχουμε δει crop φωτογραφικές μηχανές να χαρακτηρίζονται επαγγελματικές και να κερδίζουν την προτίμηση των φωτογράφων, ενώ κάποιες από τις φθηνές Full Frame να χαρακτηρίζονται μηχανές για ψαγμένους ερασιτέχνες και όχι επαγγελματικές. Οι Full Frame τις περισσότερες φορές είναι πολύ μεγαλύτερες σε όγκο και βάρος.  Από την άλλη οι crop είναι ιδανικές για να χτίσεις ένα φωτογραφικό σύστημα με μικρότερο κόστος, αλλά και πλεονεκτήματα όσον αφορά το μεγαλύτερο βάθος πεδίου ή αν κάποιος  χρειάζεται μεγάλους τηλεφακούς σε χαμηλό κόστος, ενώ είναι ελαφρύτερες και μικρότερες σε διαστάσεις. Τελικά για το είδος της φωτογραφίας που κάνετε τι λέτε αξίζει να περιμένει κανείς να αποκτήσει μια ακριβότερη Full Frame ή μπορεί να αρκεστεί σε μια Crop;

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397

Φωτογραφίες με περικοπή και φωτογραφίες με μη περικοπή

(To be or not to be)

Το κροπάρισμα στις φωτογραφίες

Μπορεί οι συγκεκριμένες επιλογές να ενταχθούν στο δίπολο επεξεργασία και μη επεξεργασία. Όμως για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους το κόψιμο ή μη κόψιμο, ή το πως θα παρουσιαστεί τελικά μια φωτογραφία, αυτούσια ή κομμένη, έγινε μια σημαντική αφορμή για να ερίζουν οι φωτογράφοι και να χωρίζονται στα αντίστοιχα αντίπαλα στρατόπεδα. Πώς ξεκίνησαν όλα; Μάλλον από την αρχή της φωτογραφίας όπου συνήθως οι φωτογραφίες δεν ήταν μεγεθυμένες. Ο φωτογράφος τραβούσε την φωτογραφία ή σε μια τελική κατευθείαν θετική μορφή ή ακόμη και αν τραβούσε αρνητικό, γυάλινο ή χάρτινο δεν έχει σημασία, αυτό που μπορούσε να τυπώσει από αυτό το αρνητικό ήταν μια εξ επαφής εκτύπωση του αρχικού αρνητικού. Τα περιθώρια που είχε ο φωτογράφος να κόψει την αρχική φωτογραφία ώστε να διορθώσει πιθανά σφάλματα στο καδράρισμα ήταν μικρά και ακόμη και αν ήθελε να παρουσιάσει μικρότερο τμήμα της αρχικής φωτογραφίας, ταυτόχρονα μίκραινε και το μέγεθος της τελικής φωτογραφίας.

Κροπάρισμα ανάλογα με την διάθεση του φωτογράφου για το πως ήθελε να παρουσιάσει κάθε φορά μια φωτογραφία. Ο Κερτέζ με την αγαπημένη του

Με τις μεγεθύνσεις αυτό άλλαξε. Ειδικά αν ο φωτογράφος διέθετε κάποιο μεγάλο αρνητικό μπορούσε από την μία να τυπώσει τεράστιες φωτογραφίες, από την άλλη μπορούσε να κόψει ότι δεν ήθελε ή τυχόν είχε συμπεριλάβει στις φωτογραφίες του κατά λάθος. Αυτής της σχολής ακόμη κι όταν δεν είχε το κατάλληλο αρνητικό ήταν ο  Αντρέ Κερτέζ που σε κάποιες περιπτώσεις η παρουσιασμένη τελικά φωτογραφία, δεν είχε καμία σχέση με την αρχική φωτογραφία που είχε τραβήξει. Κι αυτό το έκανε χωρίς να τον ενδιαφέρει τίποτε άλλο παρά αυτό που είχε εκείνος στο μυαλό του για αυτό που ήθελε να δείχνει η φωτογραφία του. Ο Κερτέζ βέβαια αυτή του την άποψη δεν θέλησε να την κάνει θεωρία, ούτε να επηρεάσει κανένα, πόσο μάλλον να επιβάλλει αυτή την άποψη σε άλλους φωτογράφους ή μαθητές-θαυμαστές του.

Η αυστηρότητα του Μπρεσσόν όσο αφορά το μη κροπάρισμα τον έκανε να διατηρήσει ένα κεφαλάκι που μπαίνει πάνω δεξιά στην εικόνα του

Στον αντίποδα αυτής της άποψη βρίσκεται η άποψη του Ανρί Καρτιέ Μπρεσόν και των μαθητών-ακολούθων του που απαγορεύουν μετά βδελυγμίας το κροπάρισμα των φωτογραφιών και μάλιστα για να αποδείξουν ότι παρουσιάζουν όλο το αρχικό αρνητικό, πάντα συνοδεύουν την φωτογραφία με ένα μικρό μαύρο περιθώριο που είναι το κενό στο φιλμ γύρω από την φωτογραφία και αποδεικνύει ότι ο φωτογράφος παρουσιάζει την φωτογραφία του όπως είναι στο αρχικό αρνητικό και δεν την έχει κόψει. Αυτό υποτίθεται αποδεικνύει τις φοβερές και τρομερές ικανότητες του φωτογράφου κομάντο, που δεν φτάνει που κατάφερε να καταγράψει την εξαιρετική αποφασιστική στιγμή, αλλά κατάφερε να το κάνει χωρίς κανένα τεχνικό λάθος και χωρίς κανένα ψεγάδι στο καδράρισμα.

Ωχ, ωχ, ωχ ο υπέρμαχος του ολόκληρου κάδρου και του μη κροπαρίσματος Μπρεσσόν, την πιο γνωστή του φωτογραφία την είχε κροπάρει; (Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα)

Αυτή η άποψη στοιχειώνει από τα μέσα του 20ου αιώνα ειδικά την φωτογραφία δρόμου και την θεωρώ εντελώς λάθος. Πρώτα από όλα γιατί οι φωτογραφικές μηχανές που προτιμούσαν οι φωτογράφοι δρόμου, οι τηλεμετρικές Leica έχουν σφάλμα παράλλαξης τέτοιο, που ακόμη και ειδικά σκόπευτρα να χρησιμοποιείς, σπάνια θα μπορέσεις να τραβήξεις αυτό ακριβώς που είδες στο κάδρο την στιγμή που τράβηξες. Το ίδιο βέβαια ισχύει και με όλες τις παλιές SLR και τις καινούργιες DSLR που δεν διαθέτουν 100% κάλυψη της εικόνας που βλέπεις στο σκόπευτρο. Δηλαδή σε αυτή την περίπτωση ο φωτογράφος πως μπορεί να είναι υπεύθυνος για τα λάθος πράγματα που θα συμπεριλάβει μέσα στην φωτογραφία του, αφού δεν μπορεί να τα δει; Και γιατί αυτά τα πράγματα που δεν μπορεί ανθρωπίνως να δει και τα προσθέτει η μηχανή, είτε με το σφάλμα παράλλαξης, είτε με την μικρότερη κάλυψη στο σκόπευτρο, ο φωτογράφος να είναι υποχρεωμένος να τα παντρευτεί και να τα παρουσιάζει στις φωτογραφίες του, θέλει δεν θέλει εφ’ όρου ζωής;  Παρακαλώ θα ήθελα μια λογική εξήγηση.

‘Άλλος ένας φωτογράφος που αγαπούσε το κροπάρισμα. Σε αυτόν μάλλον ψάχνουμε να βρούμε τις ακροπάριστες. Ο μεγάλος Robert Frank

Το συγκεκριμένο άρθρο είναι κεφάλαιο του βιβλίου μου “Φωτογραφικά Στερεότυπα”

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Φωτογραφία του φιλμ και ψηφιακή Φωτογραφία

Η ψηφιακή και η λεγόμενη αναλογική φωτογραφία

Ένα στερεότυπο που υπήρξε για αρκετά χρόνια ισχυρό και μάλιστα έπαιξε ρόλο ώστε να υπάρχει μια αντίσταση στο να χρησιμοποιήσουν οι παλιοί φωτογράφοι του φιλμ, την ψηφιακή φωτογραφία σχετικά γρήγορα, είναι η άποψη ότι η φωτογραφία που καταγράφεται σε φιλμ είναι ποιοτικότερη από την φωτογραφία που καταγράφεται σε ψηφιακό αισθητήρα . Βέβαια σήμερα που η ψηφιακή φωτογραφία έχει επικρατήσει σε όλους τους τομείς και έχει χτίσει μια μεγάλη παράδοση μέσα σε ελάχιστα χρόνια, ελάχιστοι θα ισχυρίζονταν μια τέτοια άποψη. Ελάχιστοι παρόλα αυτά υπάρχουν. Είτε δεχτούμε  σαν επίσημη έναρξη της ψηφιακής φωτογραφίας την κυκλοφορία της Nikon D1 το 1999, είτε μια οποιαδήποτε άλλη ημερομηνία, η πραγματικότητα είναι ότι εδώ και 15 χρόνια το μεγαλύτερο ποσοστό φωτογραφιών στον κόσμο δημιουργείται με ψηφιακό τρόπο.

Φιλμ φορτωμένο σε πλάτη παλιάς φωτογραφικής μηχανής

Τα πρώτα χρόνια που οι ψηφιακοί αισθητήρες ακόμη δεν είχαν μεγάλη ανάλυση και ακόμη εξελίσσονταν η ποιότητα τους, είχε ένα νόημα κάποιος να αμφιβάλλει και πολλές φορές να επιμένει και να επιλέγει τη χρήση του φιλμ. Βέβαια ακόμη και εκείνα τα χρόνια έβλεπα φωτογράφους να υποστηρίζουν την χρήση του φιλμ ενώ οι φωτογραφίες τους δεν είχαν καμία ποιότητα και μάλλον θα τους ήταν χρησιμότερη η ψηφιακή φωτογραφία ώστε να βελτιωθούν. Σε κάθε περίπτωση ευτυχώς την άποψη ότι η φωτογραφία του  φιλμ είναι ποιοτικότερη θα τη συναντήσουμε μόνο σε κάποιες περιθωριακές ομάδες στο διαδίκτυο, ή θα την ακούσουμε να ψιθυρίζεται δειλά σε κάποιες παρέες, αλλά δεν είναι μια άποψη που μπορεί κάποιος να την υποστηρίξει στα σοβαρά ανάμεσα σε φωτογράφους με γνώση.

Ψηφιακός αισθητήρας σύγχρονης ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής

Όμως η φωτογραφία του φιλμ εκτός από την ποιότητα που ας πούμε ότι διέθετε μέχρι κάποιο σημείο της ανάπτυξης της ψηφιακής φωτογραφίας, σε όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της έχει μόνο μειονεκτήματα σε σχέση με την ψηφιακή φωτογραφία. Ποια είναι αυτά; Πρώτα από τα το κόστος. Πολλές φορές το κόστος για ένα φωτογράφο την εποχή του φιλμ  ήταν δυσβάσταχτο. Όχι τόσο για τον επαγγελματία που τέλος πάντων το είχε συνυπολογίσει όταν καθόριζε τις τιμές του, αλλά για τον ερασιτέχνη ή τον μαθητή της φωτογραφίας το κόστος πολλές φορές απαγόρευε την εξέλιξη του. Ένα άλλο μειονέκτημα της φωτογραφίας του φιλμ που μόνο οι φωτογραφίες με polaroid  δεν το είχαν, ήταν ότι δεν μπορούσαμε να δούμε το αποτέλεσμα άμεσα, αλλά έπρεπε να εμφανίσουμε  πρώτα το φιλμ. Διάφορες τεχνικές είχαν εφευρεθεί τότε για να είμαστε σίγουροι για το τελικό μας αποτέλεσμα, για παράδειγμα το bracketing και τα clip test, αλλά κι αυτά ανέβαζαν το κόστος ενασχόλησης με την φωτογραφία στα ύψη. Το διπλασίαζαν ή και το τριπλασίαζαν.

Η ενασχόληση με την φωτογραφία του φιλμ στην εποχή μας, έχει το νόημα της μελέτης και της ενασχόλησης με μια ιστορική φωτογραφική τεχνική, όπως τον 20ο αιώνα ασχολούμασταν (όσοι το κάναμε) με τις ιστορικές φωτογραφικές μεθόδους του 19ου αιώνα. Φυσικά και αυτή η μελέτη πάντα θα έχει νόημα για την μαθητεία του φωτογράφου στην ιστορία της φωτογραφίας και στην σε βάθος κατανόηση της. Όμως αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μειώσει την αξία της ψηφιακής φωτογραφίας. Στην πορεία της φωτογραφίας έχουν υπάρξει διάφορες σχολές και τάσεις όσο αφορά την αισθητική και την χρήση της. Υπάρχουν σχολές που δεν δίνουν καμία σημασία στον υψηλής τεχνολογίας  φωτογραφικό εξοπλισμό, αλλά σε αυτοσχεδίους τρόπους δημιουργίας της φωτογραφίας. Άλλες σχολές δίνουν μεγάλη σημασία στην τυχαία δημιουργία φωτογραφιών ή φωτογραφιών που δεν έχουν κάποιες ιδιαίτερες απαιτήσεις ποιότητας. Όμως όλα αυτά σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αναιρέσουν την ποιότητα και την αξία της ψηφιακής φωτογραφίας μέσα στην γενική εξέλιξη της φωτογραφίας. Μια σημαντική παράμετρος της ψηφιακής φωτογραφίας και ειδικά η δυνατότητα της να δημιουργηθεί και με άλλες συσκευές, για παράδειγμα ταμπλέτες και κινητά τηλέφωνα. Αυτή η δυνατότητα έχει φέρει δισεκατομμύρια ανθρώπους κοντά στην φωτογραφία και αυτή πιστεύω ότι είναι η μεγαλύτερη συνεισφορά της ψηφιακής στην ιστορία της φωτογραφίας.

Το συγκεκριμένο άρθρο είναι κεφάλαιο του βιβλίου μου “Φωτογραφικά Στερεότυπα”

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Αϊσοφοβία – Isophobia

Ή ο φόβος του φωτογράφου μπροστά στο ISO

Επιτέλους πρόσφερα έναν καινούργιο όρο στην φωτογραφία. Έκανα το χρέος μου.  Καταλαβαίνετε ότι είναι μεταδάνειο όπως και η ίδια η Φωτογραφία, και έτσι δεν θέλω αυτό τον όρο να τον προφέρω στα αγγλικά, Αισοφόμπια. Τι είναι όμως αυτή η isoφοβία; Είναι η φοβία που είχαμε αναπτύξει εμείς οι φωτογράφοι τα πρώτα χρόνια της ψηφιακής φωτογραφίας σε σχέση με τον μεγάλο ψηφιακό θόρυβο σε υψηλές ρυθμίσεις της ευαισθησίας της μηχανής σε ISO. Μάλιστα φανταστείτε το τραύμα που είχαμε να αντιμετωπίσουμε ειδικά κάποιοι φωτογράφοι που τραβούσαμε φιλμ χαμηλής ευαισθησίας 25 ή 50 ISO, όταν με τρόμο διαπιστώναμε ότι οι πρώτες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές ξεκινούσαν από ευαισθησία ISO 200. Φανταστείτε τι παθαίναμε όταν τοποθετούσαμε τις μηχανές στα 1600 ISO και παίρναμε ένα αποτέλεσμα σαν κακοεμφανισμένο TMX 3200 που έπεσαν επάνω του οι μπλε και πράσινοι κόκκοι του Skip, μαζί με κόκκινο κομφετί από τις απόκριες. Βέβαια την αναπτύξαμε, αλλά τελικά την ξεπεράσαμε οι περισσότεροι αυτή την φοβία. Υπάρχουν όμως δυστυχώς κάποιοι συνάδερφοι μας που την έχουν ακόμη.

Φωτογραφικό παράδειγμα από άρθρο μου του 2017 περί ISO.  100 ISO και 25600 ISO, πιστέψτε με δεν υπάρχει κάτι για να σας τρομάξει ακόμη και σε κάτι τόσο ακραίο (για την συγκεκριμένη μηχανή)

Γιατί έκανα αυτή την εισαγωγή. Μα για να σας πω ότι ο φόβος για τo υψηλό ISO εδράζεται σε μια πραγματική προβληματική κατάσταση που παρουσίαζαν οι πρώτες ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές. Προβληματική κατάσταση που έχει πάψει να υπάρχει. Οι τωρινές ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές ανεβαίνουν άνετα σε χιλιάδες ISO χωρίς  να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των παλιών. Μερικές φορές είναι τόσο μεγάλη η έκπληξη μου όταν βλέπω τα αποτελεσμένα υψηλών ρυθμίσεων ISO σε καινούργιες μηχανές που φαίνεται απίστευτο. Θέλεις ψηφιακό θόρυβο και δεν μπορείς να τον βρεις (πολλές φορές και στα  100000 ISO). Επίσης υπάρχει μια ακόμη ευχάριστη είδηση. Τα περισσότερα προγράμματα επεξεργασίας αφαιρούν εντελώς τον ψηφιακό θόρυβο με έναν εξαιρετικό πλέον τρόπο, οπότε ακόμη και αν έχεις υψηλό ψηφιακό θόρυβο, αν έχεις το RAW αρχείο μπορείς να τον ξεφορτωθείς εύκολα. Τώρα αφού εξέλειπε η αιτία αυτής της φοβίας, γιατί υπάρχει ακόμη η isoφοβία και μάλιστα και σε νέους φωτογράφους; Δεν ξέρω, αλλά μάλλον είναι πεδίο δόξης λαμπρό για τους ψυχολόγους που μελετάνε την ψυχολογία της αγέλης και γιατί περνάνε οι διάφορες φοβίες και τα στερεότυπα από γενιά σε γενιά.

Εγώ σε αυτό που μπορώ να σας βοηθήσω είναι να σας προσφέρω διάφορες πρακτικές συμβουλές, ας τα πούμε  κάτι σαν στάδια θεραπείας. Πρώτα από όλα ο isoφοβικός πρέπει να καταλάβει ότι έχει θέμα, χωρίς την συνειδητοποίηση δεν γίνεται τίποτε. Μετά να καταλάβει ότι για να ξεπεράσει το πρόβλημα του πρέπει να καταβάλλει έστω μια μικρή προσπάθεια, με επιμονή και κυρίως υπομονή. Πράγματα που πηγάζουν από τον βαθύτερο φωτογραφικό ψυχισμό μας δεν ξεπερνιούνται από την μια μέρα στην άλλη. Βέβαια ακόμη και αν κάποιος ξεπεράσει την isoφοβία του χωρίς να έχει αναζητήσει και το τι ή ποιός του την προκάλεσε, μπορεί στο μέλλον να την ξαναβρεί μπροστά του.

Σε αυτό το σημείο χρειάζομαι  βοήθεια από τους ειδικούς και δανείζομαι στοιχεία από την ψυχολογία. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με κάτι που ονομάζεται συστηματική απευαισθητοποίηση. Δηλαδή θα αρχίσετε να ανεβάζετε σιγά-σιγά το ISO. Προσοχή όχι απότομα. Και καλό θα ήταν να έχετε και κάποιον άλλο μαζί που να μην έχει όμως isoφοβία για να μπορεί να σας βοηθήσει να κρατήσετε την ψυχραιμία σας σε περίπτωση εμφάνισης ψηφιακού θορύβου και να μπορέσετε να ελέγξετε τυχόν ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Αφού καταφέρουμε αυτό πρέπει να προχωρήσουμε σε ένα επόμενο στάδιο ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την γενεσιουργό αιτία  της φοβίας μας για το ISO για να μην μετασχηματιστεί στο μέλλον σε κάποια άλλη φοβία ή κάποια άλλη αγχώδη διαταραχή. Για παράδειγμα  να φοβόμαστε  να κοιτάξουμε μέσα στο ψηφιακό σκόπευτρο κάποιας mirrorless (θεός φυλάξει!). Αυτό το αναφέρω γιατί ως γνωστόν το ψυχικό φωτογραφικό υπόστρωμα που θρέφει μια φοβία δεν σημαίνει ότι εξαλείφεται αυτόματα την στιγμή που θα πάψουν και οι φοβικές αντιδράσεις.

Για αυτό το λόγο το αμέσως επόμενο στάδιο είναι να κόψουμε κάθε σχέση και επαφή,  με δασκάλους, ινφουένσερς, αρθρογράφους, συγγραφείς και δημιουργούς βίντεο περί φωτογραφίας, όπως και συνάδερφους φωτογράφους, αυτόκλητους συμβούλους και σχολιαστές, που δεν ζήτησε ποτέ κανείς την γνώμη τους, που ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει ποτέ να ανεβάζουμε to ISO. Όσο πιο σοβαρά το λένε, τόσο πιο πολύ απομακρυνόμαστε. Στο τέλος-τέλος κάνουμε ένα block βρε αδερφέ δεν χάθηκε και ο κόσμος αν είναι για το καλό μας. Καλή επιτυχία στη μάχη σας με την isoφοβία (isophobia battle που θα λένε σε λίγο καιρό και οι φίλοι μας οι αγγλοσάξονες).

Με αφιέρωση σε μια ψυχολόγο που δεν εξάσκησε ποτέ την ψυχολογία (ξέρει αυτή!)

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Ο θείος Μπάμπης ή περί αληθινότητος

Περί αλήθειας και ψέματος στην Φωτογραφία

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της φωτογραφίας από το ξεκίνημα της ήταν η  αντικειμενική αναπαράσταση της πραγματικότητας, ο υποτιθέμενος ρεαλισμός της (θα προσπαθήσω  παρακάτω γιατί λέω υποτιθέμενος). Είναι η γενική αποδοχή  ότι χάρη στην μηχανική αναπαραγωγή που γίνεται μέσω του φακού και της φωτογραφικής μηχανής, έχουμε σαν αποτέλεσμα την φωτογραφία που υποτίθεται είναι ότι πιο κοντινό στην φυσική πραγματικότητα. Το αναφέρει ο Γάλλος εφευρέτης της φωτογραφίας Louis-Jacques-Mandé Daguerre που έβλεπε την δαγκεροτυπία του ως “φυσική και χημική διαδικασία που επιτρέπει στην φύση να αναπαράγεται μόνης της”. Αλλά και ο άγγλος εφευρέτης της φωτογραφίας William Henry Fox Talbot, που στο πρώτο βιβλίο με τις καλοτυπίες του, έδωσε τον ποιητικό τίτλο “The pencil of nature”, εκφράζοντας την στενή σχέση της φωτογραφίας με το ίχνος που αφήνει η ίδια η φύση.

Φωτογραφία από το τζάκι μου

Φανταστείτε την έκπληξη των ανθρώπων όταν έβλεπαν τις πρώτες φωτογραφίες. Τα επιφωνήματα ήταν ίδια με αυτά που έκαναν όταν έβλεπαν πολύ πετυχημένα ρεαλιστικά ζωγραφικά πορτραίτα. Καλέ τι σπουδαίος φωτογράφος είναι αυτός! Φτυστό  τον έκανε τον θείο τον Μπάμπη στην φωτογραφία του! Μαρίκα έλα να δεις, ολόιδιο τον έφτιαξε τον Μπάμπη ο φωτογράφος. Ήταν τόσο μεγάλος ο ενθουσιασμός για το φωτογραφικό μέσο που κανείς δεν πρόσεξε κάποια αντικειμενικά στοιχεία. Ότι μικρή σχέση είχε και έχει η φωτογραφία με την αλήθεια και την (αν υπάρχει) αντικειμενική πραγματικότητα. Ειδικά στις πρώτες φωτογραφίες που ήταν ασπρόμαυρες. Που είναι τα χρώματα της φυσικής πραγματικότητας; Που είναι οι τρεις διαστάσεις; Οι φωτογραφίες ήταν  άχρωμες δυσδιάστατες χαλκομανίες, πατηκοσούρες, αναπαραστάσεις, μιας τρισδιάστατης ψευδούς εικόνας της πραγματικότητας που μας δίνει ο εγκέφαλος μας. Έχουν φυσικά οι φωτογραφίες κάποια σχέση με αυτή την πραγματικότητα ειδικά με τις λεπτομέρειες της. Είναι άμεσες αναφορές στην όραση μας. Αλλά είναι  Και οι λεπτομέρειες της φυσικής πραγματικότητας που έδωσαν στην φωτογραφία το υψηλό της κύρος. Η υποτιθέμενη υψηλή πιστότητα (είπαμε φτυστός ο θείος Μπάμπης), αλλά κυρίως η ιδέα της αδιαμεσολάβητης αποτύπωσης του κόσμου μέσω ενός ψυχρού και αντικειμενικού μηχανικού μέσου, πρόσφεραν στην φωτογραφία την αποκλειστικότητα της αληθινής αναπαράστασης του κόσμου.

Φωτογραφία από το “τζάκι” μου από πιο μακριά

Έπρεπε να φτάσουμε στην εποχή της ψηφιακής επεξεργασίας για να αρχίσει να καταλαβαίνει σιγά-σιγά η ανθρωπότητα ότι η φωτογραφία δεν αποτυπώνει καμία παναθρώπινη αντικειμενική αλήθεια, παρά μόνο την αλήθεια του φωτογράφου και αυτό ίσχυε και πριν την ψηφιακή φωτογραφία και τις τεράστιες δυνατότητες αλλαγών και επεμβάσεων στις φωτογραφίες. Γιατί ακριβώς το ίδιο ίσχυε και στην φωτογραφία του φιλμ. Για θυμηθείτε την πρακτική του Στάλιν που έχει γίνει ανέκδοτο στις μέρες μας (και έχει προσφέρει και άφθονα memes) να εξαφανίζει τους  κοντινούς του ανθρώπους από παλιές φωτογραφίες όπως τους εξαφάνιζε και στην πραγματικότητα. Έχουμε και από την εποχή του φιλμ άφθονα παραδείγματα επέμβασης στις φωτογραφίες με σκοπό την εξαπάτηση. Αλλά και χωρίς αυτό τον σκοπό το ίδιο το φωτογραφικό αποτέλεσμα αλλάζει αν ο φωτογράφος αποφασίσει να χρησιμοποιήσει άλλο φακό, άλλη μηχανή, άλλο φιλμ χωρίς καν να κάνει επεξεργασία στις τελικές φωτογραφίες. Οπότε όπως καταλαβαίνεται το #nofilter που είναι ένα από τα πιο δημοφιλή hashtag της νέας εποχής δεν έχει κανένα απολύτως νόημα μιας και για τη φωτογραφία έχουν σημασία όλοι οι προηγούμενοι παράγοντες που ανέφερα αλλά και ακόμη περισσότεροι, όπως το αν ο  φωτογράφος θα πάει κοντά η μακριά, τι γωνία λήψης θα χρησιμοποιήσει, τι θα αποφασίσει να συμπεριλάβει ή τι να αφήσει απέξω στην όποια φωτογραφία του. Για αυτό σήμερα σας παρουσιάζω μαζί με το άρθρο και δύο φωτογραφίες από το υποτιθέμενο τζάκι μου.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.

Καλλιτεχνική Φωτογραφία και εμπορική Φωτογραφία

ή γιατί για μια ακόμη φορά λέω ότι η Φωτογραφία είναι μία

Άλλο ένα ισχυρό στερεότυπο της φωτογραφίας είναι ότι η καλλιτεχνική φωτογραφία, η φωτογραφία που κάνει κανείς για την προσωπική του ευχαρίστηση και έκφραση, είναι σημαντικότερη από την εμπορική φωτογραφία ή την φωτογραφία που γίνεται κατόπιν παραγγελίας ή μετά από κάποια ανάθεση. Ακόμη χειρότερος είναι αυτός ο διαχωρισμός όταν εμπλέκει μέσα και την αμοιβή, δηλαδή σημαντικότερη είναι για κάποιους η φωτογραφία που γίνεται χωρίς ο φωτογράφος να αμείβεται για αυτή του την εργασία, ενώ όταν περιλαμβάνεται αμοιβή, η καλλιτεχνική αξία αυτής της φωτογραφίας υποβαθμίζεται, πέφτει ακόμη πιο χαμηλά.

Καταλαβαίνει κανείς ότι αυτός ο διαχωρισμός δεν έχει καμία ουσία. Αρκεί να  αναλογιστεί ότι τα περισσότερα αριστουργήματα της τέχνης που θαυμάζουμε ήδη από την αρχαιότητα έχουν δημιουργηθεί τα περισσότερα με ανάθεση και με αμοιβή. Λέω για τα γλυπτά του Πραξιτέλη για παράδειγμα ή τον Παρθενώνα, αλλά και την αρχαία ελληνική κεραμική που ήταν και εντελώς χρηστική και μάλιστα είχε έναν ξεκάθαρο χαρακτήρα πολυτέλειας. Το ίδιο ισχύει για τα περισσότερα έργα της αναγέννησης, ή τα αριστουργήματα της κλασικής μουσικής.  Δεν ξέρω πότε γεννήθηκε αυτός ο μύθος του φτωχού πλην τίμιου καλλιτέχνη που δεν ξεπουλάει την τέχνη του στη εμπορικότητα και δεν βάζει το ταλέντο του στην υπηρεσία της διαφήμισης, όσο αφορά την φωτογραφία. Όμως αυτό που ξέρω είναι ότι τέτοιες απόψεις έχουν κάνει μεγάλη ζημιά κυρίως στις αμοιβές που θα έπρεπε να εισπράττουν οι φωτογράφοι, γιατί με τέτοιου είδους επιχειρήματα έχει απαξιωθεί οικονομικά η καλλιτεχνική φωτογραφική δραστηριότητα. Με την έννοια ότι ο φωτογράφος δεν πρέπει να διεκδικεί αμοιβή για το καλλιτεχνικό του έργο, γιατί με αυτό τον τρόπο το ευτελίζει.

Απλά θέλω να ενημερώσω σε περίπτωση που δεν το έχουν προσέξει,  ειδικά τους φίλους της φωτογραφίας ότι το μεγαλύτερο ποσοστό της φωτογραφίας του 19ου και του 20αιώνα που θαυμάζουμε ακόμη και σε πιουρίστες κατά την άποψη τους καλλιτέχνες φωτογράφους, που τους έχουμε πολύ ψηλά για την καλλιτεχνική τους υπόσταση, αλλά πολλές φορές και για το ηθικό τους ανάστημα, έχει δημιουργηθεί  φυσικά με πολύ κόπο και μεγάλη φυσικά καλλιτεχνική και προσωπική αγωνία και αγώνα, αλλά τις περισσότερες φορές ήταν πολύ καλά αμειβόμενη. Ακόμη κι όταν δεν ήταν κάποια άμεση εμπορική ανάθεση, ή παραγγελία από κάποιο περιοδικό ή εκδοτικό οίκο, τότε ήταν κάποια ανάθεση από κάποιο μουσείο ή έχει υποστηριχτεί οικονομικά από κάποια καλλιτεχνική υποτροφία.

Αυτό ισχύει ας πούμε και για τις φωτογραφίες του Jean-Eugène-Auguste Atget, με ταπεινούς εμπορικούς σκοπούς δημιουργήθηκε το σύνολο του έργο του, δεν το αλλάζει αυτό, το ότι πέθανε πάμφτωχος, το ίδιο ισχύει για τον ποιητή της Πράγας  Josef Sudek που εμπορικό ήταν το μεγαλύτερο τμήμα του έργου του, κάπως έπρεπε να ζήσει . Καταλαβαίνετε ότι χρησιμοποιώ παραδείγματα που χαίρουν μεγάλης εκτίμησης στο φωτογραφικό καλλιτεχνικό πάνθεον. Οι περισσότερες φωτογραφίες του Henri Cartier-Bresson για παράδειγμα ήταν εμπορικές αναθέσεις. Πιθανά να βοήθησε στην καλλιτεχνική του ελευθερία η οικονομική του άνεση (στην  δημοφιλία του σίγουρα έπαιξε ρόλο). Ο επίκαιρος λόγω της ταινίας   Minamata  και του πρωταγωνιστή της Johnny Depp, Eugene Smith, ήταν σίγουρα ένας ιδιοφυής φωτογράφος και ένας ακέραιος χαρακτήρας με υψηλές ηθικές αξίες, αλλά ούτε η καλλιτεχνική του αξία, ούτε η ηθική του μειώθηκε από τραπεζικά εμβάσματα του πρακτορείου Magnum και του περιοδικού LIFE, που συνέχισαν να τον υποστηρίζουν παρόλο που μπορεί να μην ήταν συνεπής με τις ημερομηνίες των παραδόσεων των φωτογραφιών του. Μπορώ να συνεχίσω έτσι με πολλά παραδείγματα αλλά θα κλείσω απλά με το παράδειγμα  του Robert Frank που πιστεύω ότι με το έργο του έχει επηρεάσει όσο λίγοι την πορεία της καλλιτεχνικής φωτογραφίας από τα μέσα του 20ου αιώνα και μετά. Το έργο του THE AMERICANS έγινε με την με χρηματοδότηση μιας καλλιτεχνικής υποτροφίας από το John Simon Guggenheim Memorial Foundation, για να μην πω ότι για να πάρει αυτή την υποτροφία είχε μέσον τον Walker Evans.

Θεωρώ  ότι η φωτογραφία είναι μια. Πολλές φορές το ίδιο το φωτογραφικό καλλιτεχνικό έργο ανεξαρτητοποιείται σε βάθος χρόνου από τις αρχικές προθέσεις  του φωτογράφου που φυσικά και πρέπει να έχει την καλλιτεχνική ελευθερία να επιλέξει τις πηγές με τις οποίες θα χρηματοδοτεί την δημιουργία του έργου του και τον τρόπο που βιοπορίζεται. Για μένα είναι ανεπίτρεπτοι οι όροι ερασιτεχνική και επαγγελματική φωτογραφία, εμπορική και καλλιτεχνική φωτογραφία, όσο αφορά την αξιολόγηση ή βαθμολόγηση ή ταξινόμηση της καλλιτεχνικής αξίας μιας φωτογραφίας.

Ο Δημήτρης Ασιθιανάκης είναι φωτογράφος, δάσκαλος φωτογραφίας και πρόεδρος του Fotoart. Μπορείτε να τον βρείτε στο Facebook Dimitrios Asithianakis. Για τα μαθήματα του fotoart μπορείτε να ρωτήσετε  και στο τηλέφωνο 6944303397.